III SA/Kr 53/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr) NSA Grażyna Danielec Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr. [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] znak [...] wydaną na podstawie art. 9 a w zw. z art. 2 pkt 4, art. 10a w zw. z art. 8, art.18 ust.2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005r., Nr 86, poz.732), art. 3 pkt 24, art. 25 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. Nr 228, poz.2255) oraz na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) uchylił w całości decyzję z dnia [...] znak [...] przyznającą E. G. zaliczkę alimentacyjną na córki W. G. i W. G. na okres od 01.09.2006r. do 30.04.2007r. Wskazał, że zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącej , gdyż jak to wynika z przedłożonego zaświadczenia o zatrudnieniu w "A" oraz o wynagrodzeniu za pierwszy przepracowany miesiąc tj. grudzień 2006r. osiągnęła dochód w wysokości 1.920,62 zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł więc 639,50 zł na osobę czyli jest wyższy niż próg ustawowy wynikający z ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej tj. od kwoty 583,00 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji E. G. podniosła, że wysokość dochodu w miesiącu grudniu 2006r. wynikła z przydzielonej jej w tym miesiącu premii oraz to, że na decyzji przyznającej jej zaliczkę alimentacyjną brak było pouczenia o obowiązku powiadomienia organu I instancji o każdej zmianie w zakresie dochodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w sprawie jako organ II instancji decyzją z dnia [...] znak [...] utrzymało zaskarżone orzeczenie w mocy, podkreślając, że Prezydent Miasta podjął słuszną merytorycznie decyzję. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. G. ponowiła argumenty z odwołania tj., że podwyższona pensja w miesiącu grudniu 2006r. wynikła jedynie z przydzielenia jej premii za ten miesiąc , dlatego okoliczność ta nie powinna mieć wpływu na uprawnienie do zaliczki alimentacyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 145, poz. 1270) (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 tej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga E. G. zasługuje na uwzględnienie (choć z innych względów niż w niej podniesione), gdyż zaskarżone decyzje Prezydenta Miasta oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W rozpatrywanej sprawie podstawą wydania decyzji odmownej przez organy obu instancji było stwierdzenie, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe, określone w art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z tym przepisem zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekroczył kwoty 583,00 zł. Instytucja zaliczki alimentacyjnej uzupełniona jest na podstawie art. 18 ust. 2 wskazanej ustawy stwierdzeniem, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). Wobec tego, w zakresie ustalenia co składa się na pojęcie dochodu należy sięgnąć do treści art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ( stanowiącego, że dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy) oraz do § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia MPS w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (który z kolei stanowi, że gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, dochód członka rodziny pomniejsza się o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, przy czym ustawodawca określił wzór, według którego oblicza się składkę na ubezpieczenie zdrowotne). Stan faktyczny sprawy koncentruje się wokół ustalenia, iż E. G. decyzją z dnia [...] znak [...] uzyskała prawo do zaliczki alimentacyjnej na córki na okres od 01.09.2006r. do 30.04.2007r., i w tym okresie podjęła zatrudnienie w dniu 02.11.2006r. w A otrzymując wyższe niż do tej pory wynagrodzenie miesięczne bo kwotę 1920,62 zł.. W poprzednim miejscu pracy - w B Sp. z o.o. rozwiązano z nią stosunek pracy z dniem 20.11.2006r. Ten stan faktyczny daje podstawę do zastosowania przepisu § 18 ust. 1 w/w rozporządzenia, który przewiduje, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Organ trafnie zauważył, że zmieniła się sytuacja dochodowa rodziny E. G., w związku z czym należało ponownie przeliczyć dochód rodziny, jednak przyjęto w tym zakresie wadliwy mechanizm. Organy ograniczyły się do podzielenia kwoty otrzymanej przez skarżącą w miesiącu 2006r. tj. kwoty 1918,50 zł na ilość członków rodziny, uzyskując w ten sposób kwotę 639,50 zł . Na tej podstawie stwierdzono, że jest to kwota wyższa niż próg ustawowy gwarantujący przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Tymczasem przepis stanowi, iż "do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny". Pojęcie dochodu rodziny należy odnieść do przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W ten sposób uzyskuje się obraz sytuacji materialnej strony za przestrzeni roku, a nie w okresie jednego miesiąca. Rozporządzenie nie wprowadza innego pojęcia dochodu i brak podstaw by nadawać mu zmienioną treść. Jeśli chodzi o dochód utracony przez skarżącą ,w rozumieniu przepisów cytowanego wyżej rozporządzenia (czyli dochód utracony w związku z utratą zatrudnienia w B Sp. z o. o) to należy wskazać, iż zgodnie z § 17 ust. 2 w/w rozporządzenia: nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. E. G. w roku, w którym utraciła zatrudnienie w B Sp. z o. o została zatrudniona w A, uzyskując wykazany zaświadczeniem z dnia 30.07.2007r. dochód w wysokości 1920,62 zł, a więc spełniła tym samym przesłankę wskazanego przepisu. Należy zauważyć, iż organy posługując się pojęciem dochodu utraconego i wiążąc go z dochodem E. G. uzyskanym w roku 2006 w B Sp. z o.o. nie wyjaśniły tak naprawdę jakie znaczenie miał ten dochód dla ustalenia wysokości dochodu, który następnie przyjęto za podstawę do wydania decyzji uchylającej decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]. W ocenie Sądu brak było podstaw do jakiegokolwiek rozpatrywania kwestii dochodu utraconego w świetle istoty problemu niniejszej sprawy. Co więcej – odnosząc się do dochodu skarżącej z roku 2006 organy w gruncie rzeczy rozpatrywały kwestię prawa do zaliczki alimentacyjnej na kolejny okres zasiłkowy czyli od 01.09.2007r. do 30.08.2008r. ( w związku z pojęciem okresu zasiłkowego). Ponadto organy posłużyły się określeniem dochodu netto przypadającym na członka rodziny, nie przedstawiając sposobu obliczenia dochodu, stosownie do wymogów przepisu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia MPS w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Wskazane akty prawne nie posługują się pojęciem dochodu netto. Wskazują jedynie co podlega wyłączeniu z pojęcia dochodu , będącego podstawą do ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej : podatek należny, składka na ubezpieczenie społeczne oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne, przy czym ustawodawca składkę na ubezpieczenie zdrowotne nakazuje obliczyć według ściśle ustalonego wzoru. Sposób obliczenia kryterium dochodowego stanowi istotny i rozstrzygający element stanu faktycznego sprawy. Brak przedstawienia przez organy dokładnych obliczeń narzuca stwierdzenie, że sprawa nie została wnikliwie wyjaśniona , co stanowi naruszenie przepisów art. 77 oraz w art.107 § 1 kpa. Zwraca też uwagę, iż pracodawca skarżącej A przedstawił dwa zaświadczenia o dochodzie za miesiąc grudzień 2006r. z 30.07.2007r. i 06.08.2007r. Według pierwszego uzyskała ona dochód w wysokości 1920,62 zł netto a według drugiego zaświadczenia dochód w wysokości 1918,50 zł. Organ w żaden sposób nie odniósł się do tej sprzeczności. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ dokonał błędnej wykładni § 18 rozporządzenia MPS w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne naruszając tym samym przepisy prawa materialnego. Nie wyjaśniając sposobu obliczenia dochodu organy naruszyły także prawo procesowe , co odpowiada dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dając podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.