III SA/Kr 53/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Ewa Michna WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2019 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Prądnik Biały Łukasza Paligi sprawy ze skargi K. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 13 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia 8 października 2018 r. znak [...] orzekającej o skreśleniu skarżącej z listy studentów 2 roku studiów: stacjonarne drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 17/18, II. uchyla decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia 8 października 2018 r. znak [...] orzekającej o skreśleniu skarżącej z listy studentów 1 roku studiów: stacjonarne drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 14/15, III. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rektor Uniwersytetu decyzją nr [...] z 13 listopada 2018 r., po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej: skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z 8 października 2018 r., znak: [...] w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów 2 roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 17/18. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym. Decyzją z 5 sierpnia 2014 r. skarżąca została przyjęta na pierwszy rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia prowadzonych przez Wydział [...] Uniwersytetu. Następnie decyzją z 3 grudnia 2014 r., skarżąca została skreślona z listy studentów. Pismem z 27 września 2017 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wyrażenie zgody na wznowienie studiów w roku akademickim 2017/18. Decyzją z dnia 29 września 2017 r. Dziekan Wydziału [...] wyraził zgodę na wznowienie przez skarżącą studiów na drugim roku stacjonarnych studiów drugiego stopnia, zobowiązując skarżącą do uzupełnienia różnić programowych. Pismem z dnia 26 września 2018 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wyrażenie zgody na powtarzanie roku studiów, jednak wniosek nie został uwzględniony z uwagi na niespełnienie przez skarżącą warunków wznowienia studiów. Skarżąca nie zaliczyła w terminie roku studiów. Decyzją z 8 października 2018 r. skarżąca została skreślona z listy studentów drugiego roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, w roku akademickim 17/18 na kierunku [...]. Uzasadniając decyzję dziekan wskazał, że skarżąca nie spełniła warunków niezbędnych do zaliczenia drugiego roku studiów, zgodnie z planem i programem kształcenia, bowiem do 16 września 2018 r., nie wgrała do systemu APD pracy magisterskiej, nie uzyskała zaliczenia pracowni specjalistycznej - semestr 4 do 30 września 2018 r. W odwołaniu skarżąca podniosła, że nie ukończyła sporządzania pracy magisterskiej w terminie z powodu małej ilości materiałów dotyczących tematu pracy. To spowodowało również brak uzyskania zaliczenia z pracowni specjalistycznej - semestr 4. Zaskarżoną decyzją z 13 listopada 2018 r., Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy zaskarżona decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca nie spełniła warunków niezbędnych do zaliczenia drugiego roku studiów zgodnie z planem studiów i programem kształcenia uchwalonym przez Radę Wydziału [...] Uniwersytetu, tj. nie wgrała pracy do systemu APD do dnia 16 września 2018 roku i nie uzyskała zaliczenia pracowni specjalizacyjnej - semestr 4 do dnia 30 września 2018 r. Dodał, że skarżąca nie uzupełniła też różnicy programowej w przewidzianym terminie. Rektor powołał się w swoim rozstrzygnięciu na treść § 35 ust. 3, § 14 ust. 1 zd. 1 i ust. 4 oraz § 14 ust. 4 Regulaminu studiów. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż za brak postępów w nauce można uznać nieprzedłożenie pracy dyplomowej w terminie do dnia 16 września 2018 roku podczas, gdy w § 18 Regulaminu zakreślono termin do końca września i dokonanie skreślenia skarżącej na tej właśnie podstawie, - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niezastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy w decyzji organu l instancji nieprawidłowo określono przedmiot postępowania, a w konsekwencji decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, skierowana została do osoby nie będącej stroną postępowania, a także zachodziła jej niewykonalność w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały, - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niezastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji gdy organ l instancji wydał decyzję uznaniową z przekroczeniem granic swobodnego uznania gdyż nie dokonał ustalenia stanu faktycznego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a wydana decyzja organu l instancji nie posiadała umocowania w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji, w konsekwencji czego naruszono zasadę wyrażoną w art. 15 k.p.a., - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polecające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ II instancji oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 71 § 1 i art. 80 k.p.a. w szczególności poprzez uznanie, że zgromadzony w materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia wniosku, że zaistniały przesłanki do skreślenia Skarżącej z listy studentów, podczas gdy w istocie organ nie przedstawił dowodów na poparcie takiego stanowiska, a ocena przyczyn uniemożliwiających wgranie pracy do systemu APD była pobieżna i zupełnie dowolna. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie przed Sądem w dniu 29 marca 2019 r., pełnomocnik skarżącej okazał decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z 8 października 2018 r., znak: [...] w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów 1 roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 14/15. (k.30 akt), oświadczając, że skarżąca otrzymała decyzję tej treści. Kserokopię tej decyzji włączono do akt oraz przekazano pełnomocnikowi Rektora Uniwersytetu, która oświadczyła, że jedyną znaną jej decyzją organu l instancji w tej sprawie jest decyzja Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z 8 października 2018 r., znak: [...] w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów 2 roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 17/18, która znajduje się w aktach administracyjnych (k.83 akt adm.) i ta decyzja jej zdaniem, została przesłana do skarżącej. W piśmie z dnia 11 czerwca 2019 r. pełnomocnik Rektora Uniwersytetu poinformował Sąd, że w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ustalono, że pracownik Uniwersytetu błędnie wygenerował dwie wersje decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Pierwsza decyzja -zawierająca błędne dane została doręczona skarżącej, zaś druga, poprawna wersja decyzji nigdy nie została wysłana. Do pisma został dołączone stosowne oświadczenie pracownika Uniwersytetu. W sprawie było prowadzone postępowanie karne, które zakończyło się wydaniem przez prokuratora Prokuratury Rejonowej postanowienia z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt [...] o odmowie wszczęcia dochodzenia, wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 §1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrola sądowa przeprowadzona w niniejszej sprawie skutkowała uznaniem, że skarga jest uzasadniona jednak z innych przyczyn niż wskazane w skardze. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że kontrolowane przez Sąd postępowanie, które toczyło się przed organami uczelni wyższej dotyczyło skreślenia skarżącej z listy studentów drugiego roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 17/18. Analiza akt sprawy wskazuje, że decyzja Dziekana Wydziału [...] z 8 października 2018 r. została sporządzona w dwóch różniących się od siebie wersjach. Decyzja znajdująca się w aktach administracyjnych na karcie 83 rozstrzyga o skreśleniu skarżącej z listy studentów drugiego roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 17/18, natomiast decyzja wysłana do skarżącej rozstrzygająca o skreśleniu skarżącej z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 14/15 (k. 36 akt sądowych). Jednocześnie w zaskarżonej decyzji Rektora z dnia 13 listopada 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] poddano ocenie decyzję Dziekana o skreśleniu skarżącej z listy studentów drugiego roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 17/18 (k. 83 akt admin.), a zatem tą, która nie została doręczona skarżącej. Odnosząc się w pierwszej kolejności do decyzji Dziekana Wydziału [...] z 8 października 2018 r. w wersji istniejącej w aktach administracyjnych sprawy, tj. rozstrzygającej o skreśleniu skarżącej z listy studentów drugiego roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 17/18 oraz decyzji Rektora z 13 listopada 2018 r., utrzymującą w mocy ww. decyzję Sąd doszedł do przekonania, że obie decyzje zostały obarczone wadą nieważności z powodu wydania ich z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa przesądzają – występujące zasadniczo kumulatywnie – trzy przesłanki: "oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja" (W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie..., s. 190; podobnie NSA w wyroku z 14.03.2012 r., II OSK 2525/10, CBOSA). Zdaniem B. Adamiak (Gradacja..., s. 49) "wprawdzie w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się założenie, że sankcja nieważności decyzji obejmuje naruszenia przepisów prawa materialnego, przez co wadliwością dotknięta jest treść decyzji, jednakże generalne zasadne założenie nie może wyłączyć zastosowania sankcji nieważności decyzji wydanej z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem przepisów prawa procesowego". W omawiamy przypadku w związku z przesłaniem skarżącej decyzji Dziekana w innej treści niż ta, która została poddana kontroli przez Rektora w decyzji z 13 listopada 2018 r. w sposób rażący doszło na naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.)., zasady dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.), zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 K.p.a.) czy też zasady pogłębiania zaufania obywateli ( art. 8 § 1). Podkreślić należy, że przepisy art. 207 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2017.2183) – dalej" "u.p.s.w.", obligują organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów, stosować odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem (art. 207 ust. 1 u.p.s.w.), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Do takich należą wymienione wyżej zasady, które przy wydaniu ww. decyzji zostały w sposób rażąco naruszone. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Z kolei decyzję Dziekana Wydziału [...] z 8 października 2018 r. w wersji wysłanej do skarżącej, tj. rozstrzygającej o skreśleniu skarżącej z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych drugiego stopnia, [...], w roku akademickim 14/15, należało uchylić, ponieważ została ona oparta na oczywiści błędnych ustaleniach faktycznych, co do nie zaliczenia przez skarżącą pierwszego roku studiów, podczas gdy skarżąca nie zaliczyła drugiego roku studiów, jak również błędnie został wskazany w decyzji rok akademicki 2014/2015, zamiast 2017/2018. To w konsekwencji doprowadziło do oczywiście błędnego rozstrzygnięcia o powołanej powyżej treści. W tym zakresie doszło do naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., co z kolei stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a.