III SA/Kr 532/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Barbara Pasternak WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz radcy prawnego A. F. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną stawkę podatku od towarów i usług, obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. . Zaskarżonym przez T. B. (dalej skarżący) postanowieniem z dnia 23 marca 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1, 144 i 262 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] 2017 r. znak: [...], w którym organ orzekł o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r., znak: [...], na łączna kwotę 4 920,00 zł oraz zobowiązano strony postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów postępowania określonych w pkt 1 i 2, tj. - Państwo T. i B. małż. B. – w kwocie 2460,00 zł, - Panią E. I. L. - w kwocie 2460,00 zł. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte w wyniku wniosku skarżącego w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność T. i B., małżonków B. – działką ewid. nr [...], a nieruchomościami sąsiednimi – działkami ewid. nr [...], [...], stanowiącymi własność E. I. L. Decyzją z dnia [...] 2016 r., znak: [...], Wójt Gminy zakończył postępowanie rozgraniczeniowe, w wyniku czego powołany wykonawca prac geodezyjnych wystawił fakturę nr [...], opiewającą na kwotę 4 920,00 zł. Organ I instancji - Wójt Gminy - [...] 2017 r. wydał więc postanowienie, znak: [...], ustalając koszty postępowania poniesione w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości na łączną kwotę 4 920,00 zł., dzieląc je między strony po połowie. W jego uzasadnieniu Wójt podkreślił, że koszty postępowania, których poniesienie jest ustawowym obowiązkiem organu administracji publicznej, obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, na zasadach określonych w art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 459, zwanej dalej Kodeksem cywilnym). Wobec tego zasadnym staje się obciążenie kosztami rozgraniczenia strony niniejszego postępowania w częściach równych, tj. w kwocie po 2460,00 zł. Od powyższego postanowienia zażalenie wnieśli E. L. oraz T. B. E. L. zarzuciła naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe rozumienie pojęcia interesu strony. Uważa, że koszty te ponoszą strony po połowie wówczas, gdy istnieje pomiędzy nimi spór odnośnie granicy, a skoro go nie było, to nieprawidłowe jest, jej zdaniem, obciążenie kosztami strony po połowie w sytuacji, gdy postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek skarżącego. Skarżący z kolei zarzucił organowi, że ten pominął, iż wycofał swój wniosek o rozgraniczenie i wniósł o umorzenie tego postępowania. Uważa za bezzasadne poniesienie kosztów postępowania rozgraniczeniowego w sytuacji, gdy powołany geodeta był nierzetelny i swymi działaniami dopuścił się rażącej obrazy przepisów noszących znamiona przestępstwa na jego szkodę, objętego obecnie postępowaniem karnym. Opisanym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W jego uzasadnieniu SKO wskazało na znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawne: art. 262 § 1 pkt 1 i 2, art. 264 k.p.a., dotyczące kosztów postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym znajduje zastosowanie przepis art. 152 Kodeksu cywilnego stanowiący, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów stały się sporne. Inaczej jest w przypadku, gdy strona, która nie wnosiła o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego zgadza się z przebiegiem granic. Strony zostały poinformowane o wybranej ofercie geodety upoważnionego. Zgodnie z przepisie m art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.), czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta uprawniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Geodeta B. W. został prawidłowo upoważniony do czynności geodezyjnych. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący powtórzył zarzuty z zażalenia na postanowienie organu I instancji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przypomnieć należy, że przy rozgraniczaniu nieruchomości, unormowanym przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), występują dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo, gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Natomiast od decyzji organu administracyjnego I instancji nie przysługuje stronom odwołanie do organu administracyjnego II instancji, lecz w myśl art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dni doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Konsekwencją takiej dwufazowości postępowania rozgraniczeniowego jest to, że w postępowaniu administracyjnym, oprócz przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U.z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), mogą mieć zastosowanie także przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 459, zwanej dalej Kodeksem cywilnym). W związku z tym należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 Kodeksu cywilnego norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, Lex Omega nr 229485). Zatem przy ustalaniu rozdziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego będą miały zastosowanie: powołany wyżej art. 152 Kodeksu cywilnego oraz art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Ten przepis przywołany jako ostatni stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. W przypadku więc kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. Wyjaśnić również trzeba, że koszty rozgraniczenia obejmują wynagrodzenie geodety, wydatki poniesione za sporządzenie map i innych dokumentów oraz znaków granicznych, a także na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania. Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie, organy, w ocenie Sądu, rozłożyły koszty postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy strony postępowania rozgraniczeniowego w sposób zgodny z zasadą wynikającą z art. 152 Kodeksu cywilnego. Prawidłowo organy orzekły, obciążając kosztami postępowania rozgraniczeniowego wszystkie osoby będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, trafnie podkreślając, że postępowanie w tym przedmiocie nie toczy się tylko i wyłącznie w interesie wnioskujących o rozgraniczenie, lecz w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Wobec tego stanowisko zaprezentowane przez E. L. w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, że kosztami rozgraniczenia należy obciążyć tylko stronę, która żądała wszczęcia postepowania, nie jest prawidłowe. Zarzuty zatem skarżącego, że organ nie uwzględnił okoliczności, iż cofnął swój wniosek o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego i nie umorzył postępowania w tej sprawie są całkowicie bezzasadne. Rzeczywiście, przepis art. 105 § 1 k.p.a. zezwala organowi na umorzenie postępowania, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte. Warunkiem jednak takiego rozstrzygnięcia jest brak sprzeciwu innych stron oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. W kontrolowanej sprawie druga ze stron nie wyraziła zgody na umorzenie postępowania rozgraniczeniowego. Sprzeciw w oświadczeniu z dnia 20 maja 2016 r. wyraziła bowiem E. L. W związku z tym Wójt wydał postanowienie z dnia 18 lipca 2016 r. o odmowie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego (k. 133 akt administracyjnych). W odniesieniu natomiast do zarzutów skarżącego, że sprawa nie kwalifikowała się do rozgraniczenia, lecz do wszczęcia postępowania aktualizacyjnego, w wyniku czego doszło, zdaniem skarżącego do błędu organu i powstania niezasadnych kosztów, stwierdzić należy, że i one są pozbawione racji. Po pierwsze, przedmiotem zaskarżenia jest postępowanie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Po drugie, skarżący zdaje się nie pojmuje istoty postępowania aktualizacyjnego. Wyjaśnić zatem należy, że stosownie do treści art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców; 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. To ostateczna decyzja administracyjna, zapadła w administracyjnym stadium postępowania rozgraniczeniowego, ale także i sądowe orzeczenie o rozgraniczeniu może być podstawą do dokonania aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Wynika to wprost z wyżej wskazanego przepisu (pkt 1 lit. c i d), jak i z art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 3 pkt 1 lit. f Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W myśl bowiem art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje, w tym dotyczące gruntów, ich położenia, granic i powierzchni. Postępowanie aktualizacyjne jest zatem postępowaniem czysto rejestrowym (art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Skoro istniał spór graniczny (vide wniosek skarżącego z dnia 31 lipca 2017 r.; k. 5 akt administracyjnych), to najpierw musiało się zakończyć postępowanie rozgraniczeniowe, a dopiero w następstwie tego może toczyć się postępowanie w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. W postępowaniu aktualizacyjnym nie rozstrzyga się kwestii związanych ze sporem o przebieg granic. Spór o przebieg granicy jest sporem o zasięg prawa własności, którego rozstrzygnięcie nie należy do organów ewidencyjnych, bo o tym rozstrzyga się właśnie w postępowaniu rozgraniczeniowym. Wynika to także z treści § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r., poz. 1034), w świetle którego przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej m. in. w postępowaniu rozgraniczeniowym (pkt 1). Zarzuty w tym względzie są więc całkowicie chybione. Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonych skutków. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.