III SA/Kr 535/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. Ł. na uchwałę Rady Miasta z dnia 24 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej postanawia: zmienić punkt I postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 535/09 w ten sposób, że przyznać skarżącej zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonej skardze strona domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (k. 1) składając na urzędowym formularzu PPF oświadczenia według ustalonego wzoru (k. 23-25), które następnie uzupełniła kopiami wymaganych dokumentów źródłowych (k. 32-59). Z uwagi na określony przez stronę przedmiot skargi postanowieniem z dnia 31 lipca 2009 r. Referendarz Sądowy umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych ustanawiając jednocześnie dla skarżącej radcę prawnego z urzędu (k. 68). Podstawę umorzenia postępowania w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sadowych stanowiła konstatacja, że czynność organu mająca za przedmiot odmowę przyznania lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej i w związku z tym strona korzysta ze zwolnienia przedmiotowego (vide: uzasadnienie k. 69-70). Postanowienie to nie zostało zaskarżone sprzeciwem i poprzez upływ czasu zyskało cechę prawomocności. Wyznaczona dla strony przez właściwy organ samorządu zawodowego radca prawny (k. 81-82), której skarżąca udzieliła stosownego pełnomocnictwa (k. 90) wykonując nałożony przez sąd obowiązek (vide: protokół rozprawy k. 92) w piśmie datowanym na dzień 5 stycznia 2010 r. dokonała jednak ostatecznego sprecyzowania skargi strony a przez to zarządzeniem z dnia 4 marca 2010 r. zmieniono przedmiot sprawy określając go jako skargę na uchwałę Rady Miasta nr [...] z dnia 24 października 2007 r. Wskutek zmiany przedmiotu postępowania zarządzeniem z dnia 12 marca 2010 r. sprawę wniosku strony w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych skierowano na posiedzenie niejawne do Referendarza celem jego rozpoznania. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Z treści art. 259 §3 ppsa wynika, że prawomocne postanowienie referendarskie ma moc wiążącą jak orzeczenie sądu. Wiąże nie tylko strony i referendarza, który je wydał lecz również sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (por. art 170 ppsa). Stąd ponowne postępowanie w tej samej kwestii wymaga zaistnienia "zmiany okoliczności sprawy" o której to przesłance wzmiankuje przepis art. 165 ppsa. Przez wyrażenie "zmiana okoliczności sprawy" należy zaś rozumieć stan faktyczny który uzasadniałaby wydanie postanowienia odmiennej treści niż, to które zostało wcześniej wydane (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Mede: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Zakamycze 2005 s. 382; J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2006 s. 352). Dokonana zmiana przedmiotu skargi wpisuje się w przedstawioną charakterystykę dlatego, że w przypadku skargi na uchwałę rady gminy strona nie korzysta już ze zwolnienia przedmiotowego. Okoliczność natomiast, że poprzez dokonaną zmianę postanowienia z dnia 31 lipca 2009 r. skarżąca skorzysta z prawa pomocy w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (por. art. 245 §2 ppsa) nie sprzeciwia się takiemu rozstrzygnięciu. Opierając się bowiem na złożonych uprzednio oświadczeniach skarżącej uzupełnionych następnie kopiami wymaganych dokumentów źródłowych należy podnieść, że możliwości płatnicze starszej, samotnej osoby, borykającej się z problemami natury zdrowotnej i niezbyt wysokim dochodem, którego znaczną cześć pochłaniają bieżące koszty utrzymania oraz wykupu lekarstw, są znikome nawet jeśli posiada ona niewielki majątek w postaci skrawka roli stanowiącej nieużytki. Z zasad doświadczenia życiowego wynika też, że osoba mająca problemy zdrowotne powinna dysponować pewnym zabezpieczeniem na wypadek jakichś poważniejszych powikłań nawet gdy Państwo deklaruje powszechny oraz bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Wszystko to razem wzięte wskazuje zaś, że skarżąca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Okoliczność, że w postanowieniu z dnia 18 listopada 2005 r. (II OZ 877/05) Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział pogląd, zgodnie z którym postanowienia referendarza sądowego mające walor prawomocnych orzeczeń sądu (art. 259 ppsa) mogą być uchylane i zmieniane jedynie postanowieniami wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanymi na podstawie art. 165 ppsa nie sprzeciwia się niniejszemu rozstrzygnięciu. Zauważyć bowiem wypada, że stosownie do treści art. 258 §2 pkt. 7 ppsa w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy referendarze sądowi posiadają kompetencję do wydawania na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznawania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "co do" jest synonimem wyrażenia "w przedmiocie", które obejmuje pełne spektrum rozstrzygnięć jakie mogą zapaść a więc także zmiany uprzedniego. Skoro zaś referendarz sądowy został wyposażony w kompetencję do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy to takie jego uprawnienie obejmuje tym bardziej umocowanie do dopasowania swego rozstrzygnięcia w nawiązaniu do zmienionych okoliczności sprawy. Możliwość zmiany postanowienia jest bowiem niczym innym jak tylko narzędziem procesowym służącym dostosowaniu orzeczenia do sytuacji strony. Jeśli zaś w zakres rozumienia zwrotu "co do przyznania lub odmowy prawa pomocy" użytego w art. 258 §2 pkt. 7 ppsa daje się wpisać także możliwość zmiany takiego postanowienia w trybie art. 165 ppsa to wbrew podnoszonym obiekcjom przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują także możliwości zaskarżenia takiego postanowienia sprzeciwem (art. 259 ppsa). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 165 w związku art. 258 §2 pkt. 7 i art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 §2 ppsa