III SA/Kr 536/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody z dnia 29 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Zaskarżoną przez E. P. decyzją z dnia 29 marca 2011r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011r. znak [...] orzekającą o pozbawieniu E. P. z dniem 03.01.2011r. statusu osoby bezrobotnej. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008r., Nr 69, poz. 415 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: E. P. uzyskała status osoby bezrobotnej z dniem 18.02.2002r. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2002r. znak [...]. Pismem z dnia 28.12.2010r. E. P. zawiadomiła Grodzki Urząd Pracy, że otrzymała z Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położonych skierowanie na szkolenie umożliwiające odzyskanie uprawnień utraconych po pięcioletniej przerwie w wykonywaniu zawodu pielęgniarki. Dodała, że zwróciła się do Izby w porozumieniu z Urzędem Pracy. Szkolenie rozpoczyna się w dniu 03.01.2011r. Wyjaśniła, że w tej sytuacji jej obowiązkiem będzie uczestnictwo w szkoleniu. Nie będzie mogła zatem opuszczać stanowiska szkolenia i zgłaszać się do Urzędu po oferty pracy. Co więcej, nie będzie w stanie podjąć żadnej nowej pracy i zgłaszanie w jej ocenie gotowości do pracy jest bezcelowe. Odrębnie, Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położonych pismem z dnia 14.01.2011r. powiadomiła Grodzki Urząd Pracy, że E. P. odbywa w dniach od 03.01.2011r. do 30.06.2011 r. szkolenie w Izbie w związku z pięcioletnią przerwą w wykonywaniu zawodu pielęgniarki oraz, że z tego tytułu nie będzie pobierała wynagrodzenia oraz nie będzie objęta ubezpieczeniem emerytalno – rentowym oraz zdrowotnym. Po otrzymaniu w/w informacji Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2011r. znak [...] wydaną na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy orzekł o pozbawieniu E. P. z dniem 03.01.2011r. statusu osoby bezrobotnej z uwagi na to, że nie jest gotowa do podjęcia zatrudnienia przez okres co najmniej 10 dni. Odwołując się od powyższej decyzji E. P. podniosła naruszenie przepisów postępowania poprzez brak formalnego wszczęcia postępowania, naruszenie prawa udziału strony w postępowaniu, niewyjaśnienie sprawy i lakoniczność uzasadnienia decyzji. Skarżąca zarzuciła zwłaszcza organowi niewzięcie pod uwagi okoliczności, że zgłaszając się w Urzędzie Pracy w dniu 29.12.2010r. w celu potwierdzenia gotowości do pracy otrzymała następny termin zgłoszenia na dzień 17.01.2011r. i w tym dniu stawiła się osobiście w Urzędzie. Kolejny termin potwierdzenia gotowości do pracy wyznaczono jej na dzień 17.02.2011r. Skoro do tego dnia w ocenie skarżącej organ uznawał jej gotowość do pracy (wyznaczał jej terminy stawiennictwa), a co za tym idzie uznawał jej status osoby bezrobotnej, nie jest niezrozumiała dla niej decyzja o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej z datą wsteczną od 03.01.2011r. Wojewoda po rozpoznaniu odwołania wydał opisaną na wstępie decyzję, zauważając, że zarzut braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego nie może znaleźć uznania wobec okoliczności, że sama skarżąca powiadomiła organ pierwszej instancji o mającej nastąpić przeszkodzie w gotowości do pracy (uczestnictwo w szkoleniu). Ocenił, że decyzja pierwszej instancji spełnia wszystkie wymogi z art. 107 § 1 kpa. Wyjaśniając z kolei z jakiego powodu organ po dniu potwierdzenia przez skarżącą gotowości do pracy w 2011r. wydał decyzję o utracie statusu osoby bezrobotnej , podał, że co prawda skarżąca w dniu 28.12.2010 r. zgłosiła pisemnie niegotowość do pracy, jednakże dopiero 19.01.2011r. organ uzyskał informację, że szkolenie w Izbie Pielęgniarek i Położnych będzie trwało do 30.06.2011r. Dlatego decyzja o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej mogła nastąpić najwcześniej w dniu 27.01.2011r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na w/w decyzję E. P. powtórzyła zarzuty z odwołania, podkreślając szczególnie to, iż organy pominęły okoliczność, że zdecydowała się na szkolenie w Izbie Pielęgniarek i Położonych w porozumieniu z Grodzkim Urzędem Pracy oraz, że faktycznie poprzez stawienie się w Urzędzie w dniu 17.01.2011r. dała wyraz temu, że jest gotowa do podjęcia zatrudnienia i wywiązuje się z obowiązków bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zmianami dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga E. P. podlega uwzględnieniu. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zwana dalej : ustawą) stanowi w art. 2 ust. 1 pkt 2, że ilekroć w ustawie mowa jest o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, 1, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). W związku z tym, że w niniejszej sprawie E. P. została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej z uwagi na "brak gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy" analizie podlega w pierwszej kolejności specyfika tego rodzaju cechy osoby bezrobotnej. Gotowość do podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej oznacza, iż określona osoba wyraża wolę rzeczywistego skorzystania z pomocy świadczonej przez służby zatrudnienia (zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy służby zatrudnienia tworzą organy zatrudnienia wraz z powiatowymi i wojewódzkimi urzędami pracy, urzędem obsługującym ministra właściwego do spraw pracy oraz urzędami wojewódzkimi, realizującymi zadania określone ustawą). Dla uzyskania i utrzymania statusu bezrobotnego nie jest to jednak wystarczające. Konieczne jest jeszcze poszukiwanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie chodzi jednak o aktywność w poszukiwaniu pracy realizowanej tylko i wyłącznie przez służby zatrudnienia. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przewiduje owszem szereg instrumentów mających na celu uaktywnienie osoby bezrobotnej w kierunku zwiększenia jej mobilności i szans zatrudnienia na rynku pracy poprzez określenie tzw. usług rynku pracy realizowanych na podstawie art. 35 w/w ustawy. Przepis ten stanowi, że podstawowymi usługami rynku pracy są pośrednictwo pracy, poradnictwo zawodowe i informacja zawodowa, pomoc w aktywnym poszukiwaniu pracy (w tym skierowania do pracy) oraz organizacja szkoleń. W art. 36 do 40 ustawa rozwija szczegółowo zakres tych usług. Ustawa ustanawia ponadto instrumenty rynku pracy wspierające podstawowe usługi rynku pracy, przykładowo finansowanie kosztów przejazdu do pracodawcy, dofinansowanie wyposażenia miejsca pracy czy refundowanie kosztów poniesionych z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego (art. 44 ustawy). Choć ustawodawca wyraźnie na to nie wskazał, o czynnej postawie osoby bezrobotnej i jej gotowości do podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej przemawiają także własne działania osoby bezrobotnej, zwiększające jej szanse na zatrudnienie. Okoliczność rejestracji w Urzędzie Pracy i późniejsze uzyskanie statusu osoby bezrobotnej nie mogą z założenia wykluczyć osobistej aktywności bezrobotnego na rynku szkoleń i innym zwiększającym szanse zatrudnienia osoby bezrobotnej, a na pewno ta aktywność nie może wiązać się z tak dalekoidącymi konsekwencjami jak pozbawienie statusu osoby bezrobotnej. Z definicji osoby bezrobotnej nie wynika, by zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia należało utożsamiać z brakiem jakiegokolwiek zajęcia czy też z brakiem jakiejkolwiek formy organizacji wolnego czasu. Odwołać się tu należy ogólnie do funkcjonalnej wykładni ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Już w samej nazwie zawiera się cel ustawy : promocja zatrudnienia, który wskazuje na to, że wszelkie działania osoby bezrobotnej podejmowane czy to z inicjatywy służb zatrudnienia czy z inicjatywy jej samej mają zmierzać do zwiększenia szans na zatrudnienie, inaczej rzecz ujmując, mają zmierzać do zwiększenia atrakcyjności na rynku pracy. Skarżąca E. P., nie pozostając w zatrudnieniu, mogła czas wolny spędzać w wybrany przez siebie sposób. Nie powinno to jedynie kolidować z realną możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia. Istotny w sprawie jest rodzaj szkolenia wybranego przez skarżącą. Co wynika z akt administracyjnych, E. P. podjęła w Okręgowej Izbie Pielęgniarek i Położnych szkolenie mające na celu odzyskanie uprawnień utraconych po pięcioletniej przerwie w wykonywaniu zawodu pielęgniarki. Nie zostało ostatecznie przez organy ustalone, czy szkolenie to zostało uzgodnione z Urzędem Pracy, niemniej jednak w świetle powyższego nie ma to istotnego znaczenia. Tak samo okoliczność, że przed rozpoczęciem szkolenia E. P. poinformowała Urząd Pracy o planowanym udziale w szkoleniu w Okręgowej Izbie Pielęgniarek i Położnych i przewidywanej niemożności stawiania się w Urzędzie Pracy celem potwierdzania gotowości do pracy. Istotnie, swoistym miernikiem gotowości do pracy bezrobotnego jest kryterium pozostawania do dyspozycji urzędu pracy, przez co należy rozumieć zgłaszanie się w urzędzie bez zbędnej zwłoki i korzystanie z usług świadczonych przez ten urząd. Znajduje to potwierdzenie w art. 33 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego PUP w wyznaczonym terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy w proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Należy jednak zwrócić uwagę, że E. P. już po rozpoczęciu szkolenia w Izbie Pielęgniarek i Położnych (w dniu 03.01.2011r.), dysponując terminem stawienia w Urzędzie Pracy, osobiście stawiła się w tym Urzędzie w dniu 17.01.2011r., czego orzekające w sprawie organy nie dostrzegły rozpatrując gotowość skarżącej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. E. P. stawiając się w wyznaczonym terminie w Urzędzie Pracy dała wyraz temu, że po pierwsze, szkolenie, w którym wzięła udział nie wyłączyło jej aktywności w sposób, w którym nie może spełnić podstawowych obowiązków bezrobotnego, przez co dała też wyraz temu, że jako osoba bezrobotna jest osobą aktywną i własnym staraniem podejmuje wysiłki mające w przyszłości umożliwić zatrudnienie w zdobytym zawodzie. Wobec powyższego uznać należy, że decyzje obu instancji zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach i rynku pracy, bowiem nie było podstaw do uznania, że skarżąca nie spełniała z dniem 03.01.2011r. przesłanek pozwalających na uznanie jej za osobę bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a w konsekwencji brak było podstaw do pozbawienia ją z tym dniem statusu osoby bezrobotnej. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji rozważy zgodnie z podanymi wyżej wskazówkami czy w związku z uzyskaniem przez Grodzki Urząd Pracy informacji o odbywaniu przez E. P. w dniach od 03.01.2011r. do 30.06.2011 r. szkolenia w Okręgowej Izbie Pielęgniarek i Położonych zachodzi potrzeba weryfikacji posiadania przez skarżącą cech osoby bezrobotnej. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, w pkt II orzekając na podstawie art. 152 p.p.s.a.