III SA/Kr 538/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Krystyna Kutzner Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 stycznia 2014 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...] odmówił R. K. umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami powstałego w okresie od 1 października 2008 r. do 31 sierpnia 2012 r. wypłaconego osobom uprawnionym, tj. M. K. i M. K. Decyzja Burmistrza została doręczona R. K. w dniu 25 lipca 2013 r. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R. K. Ponieważ odwołanie nie było podpisane, Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 17 września 2013 r., działając w trybie art. 64 § 2 kpa, wezwało R. K. do uzupełnienia braków formalnych złożonego odwołania poprzez jego podpisanie. Jednocześnie Kolegium poinformowało, że czynności tej można dokonać osobiście w siedzibie Kolegium, bądź poprzez przesłanie za pośrednictwem poczty podpisanego odwołania. W dniu 20 września 2013 r. do Kolegium wpłynął faks zawierający odwołanie podpisane przez R. K. Następnie zawiadomieniem z dnia 5 listopada 2013 r. Kolegium powiadomiło odwołującego się o pozostawieniu jego odwołania bez rozpoznania. Kolegium wyjaśniło, że przesłanie odwołania faksem nie czyni zadość wymogom z art. 63 § 3 kpa odnoszącym się do podpisu podania, gdyż podanie (odwołanie) wniesione pisemnie wymaga własnoręcznego podpisu i podlega rozpatrzeniu, jeżeli jest złożone do organu odwoławczego w oryginale. Zawiadomienie to zostało doręczone odwołującemu w dniu 8 listopada 2013 r. Przesyłką nadaną w UP dnia 13 listopada 2013 r. R. K. przesłał do SKO oryginał odwołania z tej samej daty zaopatrzony własnoręcznym podpisem, oraz pismo z tej daty, w którym zwrócił się do Kolegium z prośbą o rozpatrzenie odwołania, wyjaśniając odnośnie "zawiadomienia o pozostawieniu pisma bez rozpoznania", że nie był pouczony, iż jego odwołanie nie może zostać przesłane faksem i że ma to być oryginał. SKO postanowieniem z dnia 13 stycznia 2014 r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 134 kpa, stwierdziło niedopuszczalność odwołania złożonego przez R. K. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...]. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że podstawową przesłanką, która powinna zostać zweryfikowana zanim organ odwoławczy rozpatrzy środek zaskarżenia, jest formalnoprawna skuteczność jego wniesienia. Kolegium wskazało, że odwołanie R. K. od decyzji organu I instancji posiadało brak formalny polegający na braku podpisu strony. Kolegium podkreśliło, że działania organu odwoławczego podjęte w trybie art. 64 § 2 kpa doprowadziły do przesłania przez R. K. odwołania faksem, co spowodowało pozostawienie odwołania bez rozpoznania. Kolegium podkreśliło, że pozostawienie odwołania kończy postępowanie odwoławcze i nie można w późniejszym przesłaniem do akt sprawy podpisanego oryginału odwołania niejako "cofnąć" skutków pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Zatem przedmiotowe odwołanie było niedopuszczalne. Skargę na postanowienie SKO wniósł R. K., który podał, że złożył odwołanie od decyzji Burmistrz Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r., lecz pismem z dnia 17 września 2013 r. Kolegium wezwało go do podpisania odwołania. Skarżący zaznaczył, że piśmie tym wskazano, że odwołanie można podpisać osobiście w siedzibie Kolegium lub dosłać im podpisany. Zdaniem skarżącego pouczenie nie wskazywało jednoznacznie, że przesłanie może nastąpić jedynie drogą pocztową a nie np. faksem. Skarżący podkreślił, że ze względu na swoją ciężką sytuację finansową nie był w stanie osobiście udać się do siedziby Kolegium i dlatego przesłał podpisane odwołanie faksem w dniu 20 września 2013 r. Skarżący podkreślił, że chciał jak najszybciej uzupełnić braki formalne, żeby jego odwołanie mogło zostać rozpatrzone. Ponadto skarżący powołał się na z art. 63 § 1 kpa, który stanowi, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Dlatego, zdaniem skarżącego pismo wysłane w dniu 20 września 2013 r. spełniało wymogi formalne i powinno zostać rozpatrzone przez SKO. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Niesporne są daty : doręczenia skarżącemu decyzji Burmistrza z dnia [...] 2013 r. odmawiającej umorzenia zadłużenia, oraz wniesienia przez skarżącego odwołania, przesłanego faksem, oraz wniesienia przez skarżącego odwołania z oryginalnym podpisem. Dodać należy jedynie, że ostatnim dniem terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Burmistrza z dnia [...] 2013 r. był dzień 1 sierpnia 2013 r., ponieważ decyzja ta została doręczona skarżącemu dnia 25 lipca 2013 r. Nie budzący wątpliwości stan faktyczny sprawy został jednak oceniony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób nieprawidłowy, w stopniu uzasadniającym uznanie, że zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obroty prawnego. Treść art. 63 kpa w związku z art. 127 § 1 kpa wskazuje, iż odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 kpa i w związku z tym podlega określonym wymaganiom co do formy, danych podania i trybu jego wnoszenia. Art. 63 § 1 kpa przewiduje, że podania mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą faksu lub ustnie do protokołu a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w tym przepisie. Art. 63 § 3 kpa określa natomiast wyraźnie, że podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego. Przez podpisanie podania rozumie się umieszczenie własnoręcznego podpisu przez wnoszącego. Nie ulega wątpliwości, że odwołanie skarżącego jest podaniem pisemnym, o którym mowa w art. 63 § 1 kpa, że wniesionym do organu za pomocą faksu. Odwołanie to nie zawierało w ogóle podpisu, zatem słusznie organ procedował na podstawie art. 64 § 2 kpa wzywając wnoszącego do jego podpisania, co skarżący uczynił. Jednak uzupełnione o podpis odwołanie przesłał do organu ponownie drogą telefaksu, w terminie wyznaczonym przez organ do uzupełnienia braków formalnych. Oznaczało to istotnie, że skarżący nie uzupełnił w terminie braków formalnych odwołania, o czym poinformował go organ pismem z dnia 5 listopada 2013 r. W piśmie tym organ wskazał wyraźnie, że podanie wniesione pisemnie wymaga własnoręcznego podpisu i podlega rozpatrzeniu jeżeli jest złożone do organu w oryginale. Dopiero w związku z taką informacją skarżący przesłał do organu odwołanie z oryginalnym podpisem, oraz pismo, które zostało zupełnie pominięte a jego treść nie rozważona przez organ. Podkreślenia wymaga w realiach kontrolowanej sprawy, że pismo to zostało przesłane do organu wraz z odwołaniem prawidłowo podpisanym przez skarżącego. Zatem odwołanie przesłane pierwotnie nie mogło wywołać skutków w postaci uruchomienia postępowania przed organem II instancji, z uwagi na brak podpisu skarżącego, natomiast odwołanie prawidłowo opatrzone podpisem skarżącego wpłynęło z uchybieniem terminu do jego wniesienia (który upłynął 1 sierpnia 2013 r.) jednakże wraz pismem, które - co jest oczywiste i nie może ulegać żadnej wątpliwości, stanowi prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wniesionego po terminie, ale w odpowiadającej art. 63 § 1 § 3 formie. Sama prośba o przywrócenie terminu także wniesiona została w przepisanej prawem formie. Pominięcie przez SKO treści tego pisma jest niezrozumiałe, tym bardziej, że zaskarżone postanowienie wydane zostało po upływie dwóch miesięcy od daty wpływu prawidłowo podpisanego odwołania a jego treść i intencja są oczywiste. Skarżący działał bez pełnomocnika, z akt sprawy wynika, że może mieć trudności ze zrozumieniem pojęć, jakimi posługują się przepisy prawa. Skarżący podał w odwołaniu, że leczy się u neurologa i psychiatry. Zwrócić należy uwagę, że z treści wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania z dnia 17 września 2013 r. skierowanego przez SKO do skarżącego (k. 94 akt adm.) nie wynikało wprost, że odwołanie powinno zawierać oryginał podpisu. Informacja taka wynika w sposób jasny i oczywisty dopiero z pisma informującego o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania i na tę informacje skarżący zareagował prawidłowo, składając odwołanie z oryginalnym podpisem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Poinformowanie skarżącego pismem z dnia 17 września 2013 r. - przebywającego w schronisku dla bezdomnych, w miejscowości oddalonej od siedziby organu, iż możliwe jest podpisanie odwołania osobiście w siedzibie Kolegium, w sytuacji, w jakie znajduje się skarżący nie stanowiło informacji ułatwiającej zrozumienie w pełni wezwania do uzupełnienia braków formalnych, tj. zrozumienie, że odwołanie musi zawierać oryginalny podpis. Przepis art. 9 kpa ustanawia zasadę informowania stron i uczestników postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Sąd podziela pogląd wyrażony przez J. Zimmermanna, który w glosie do wyroku SN z dnia 23 lipca1992 r. III ARN 40/92 (PiP 3/1993, s. 110) wypowiedział się, iż obowiązek informowania i wyjaśniania stronom okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. Natomiast A. Wróbel w (Komentarzu do Kodeksu Postępowania Administracyjnego, M. Jaśkowska, A. Wróbel, wyd. LEX a Wolters Kluwer business, wyd. 4, str. 166) wskazuje, że z omawianej zasady wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli. Powyższe okoliczności uprawniają do stwierdzenia, że organ nie rozważył w sposób pełny i prawidłowy materiału znajdującego się w aktach sprawy, bowiem pominął fakt, iż skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym naruszył przepis art. 80 kpa, oraz nie pouczył należycie skarżącego o istotnym wymogu odwołania, jakim jest istnienie na nim własnoręcznego i oryginalnego podpisu. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien więc w pierwszej kolejności rozpatrzyć prośbę skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, mając przy tym na uwadze, że niepełne pouczenie skarżącego odnośnie wymogów odwołania nie mogło w realiach kontrolowanej sprawy wywrzeć negatywnych dla skarżącego skutków a następnie podjąć dalsze czynności procesowe. Skoro zaskarżone postanowienie wydane zostało przedwcześnie, z naruszeniem przepisów art. 80 i 9 kpa w sposób nie tylko mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale mający ten wpływ, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a orzec jak w sentencji.