III SA/Kr 538/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia pieniężnego postanowił: ustanowić dla M. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka Skarżąca w piśmie z 6 lipca 2018 r. (uzupełnionym jako załącznikiem formularzem PPF) wniosła o przyznanie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata D. K., prowadzącego Kancelarię Adwokacką w K przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów zastępstwa. Od października 2017 r. jest bez pracy, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Były mąż ma zasądzone alimenty, ale ich nie płaci. Sprawa świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego na drugie dziecko się przewleka. Dalej skarżąca podkreśliła, że jest pod opieką Ośrodka dla Osób Dotkniętych Przemocą. W formularzu skarżąca wykazała, że ma dwoje dzieci (O. urodzoną w 2009 r. i E. urodzonego w 2011 r.); jest właścicielką 200 m2 domu, który jest niewykończony i 0,82 ha przeliczeniowych nieużytków rolnych. Jako dochody i źródła utrzymania skarżąca wskazała 41,09 zł pomocy z GOPS-u, 500 zł z Funduszu alimentacyjnego, 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego i 80 zł dodatku do zasiłku. W formularzu skarżąca podała również, Że ponosi koszty: 60 zł – butla gazowa do domu; 53 zł abonament telefoniczny; 64,67 zł oplata za wodę wg zużycia; 148,90 zł miesięczna rata kredytu węglowego; 150 zł opłata za dzieci w szkole; 450 zł z tytułu dojazdów do domu, szkoły, lekarzy, poczta; 122,48 zł oplata za prąd; 500 zł – do domu; 215 zł – leki dla dzieci. Do wniosku skarżąca dołączyła wydruk z konta bankowego i zaświadczenie z ZUS na dowód wysokości faktycznie otrzymywanych wyplat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 ww. ustawy). Skarżąca ustawowo zwolniona była z kosztów sądowych (sprawa dotyczyła pomocy społecznej), wnosiła jedynie o ustanowienie adwokata z urzędu. W ocenie Sądu sytuacja osobista i majątkowa skarżącej (brak pracy, brak stałych dochodów, dwójka małych dzieci na wychowaniu) uzasadnia przychylenie się do wniosku strony, która nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności na wynagrodzenie dla adwokata. Nie posiada też ona żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych, które mogłaby spieniężyć. Zasadniczo czynności w sprawie prawa pomocy wykonuje referendarz – niemniej jednak zgodnie z art. 258 §4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czynności te może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. W niniejszej sprawie ze względów ekonomii procesowej, taka okoliczność nastąpiła.