III SA/Kr 545/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Grażyna Danielec (spr.) NSA Krystyna Kutzner Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Wojewody z dnia 16 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego J. K. – F. Kancelaria Radcy Prawnego, ul. [...] kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Decyzją z dnia [...] 2009 r. ([...]) na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kpa Prezydent Miasta odmówił wymeldowania I. G. wraz z małoletnim synem J. G. z pobytu stałego przy ul. A. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał co następuje: Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wymeldować daną osobę można tylko wtedy, gdy osoba ta całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści lokal i nie ma zamiaru z niego korzystać. Tymczasem w toku postępowania administracyjnego ustalono, że I. G. wraz z małoletnim synem opuściła miejsce pobytu stałego w B przy ul. A, ponieważ wyjechała za granicę w celach zarobkowych. Jej pobyt poza granicami kraju jest czasowy, o czym świadczy zgłoszenie dokonane w organie meldunkowym. Zainteresowana deklaruje chęć powrotu to przedmiotowego lokalu i przeprowadzenia w nim remontu. Z wyjaśnień I. G. oraz z zeznań świadków wynika, że posiada ona klucze do lokalu, mieszkanie jest umeblowane i nadal znajdują się w nim jej rzeczy. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do wymeldowania I. G. wraz z małoletnim synem z pobytu stałego przy ul. A w B. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył M. Ś., zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędna interpretację art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, naruszenie art. 7 i 77 kpa oraz błędne ustalenie stanu faktycznego. Odwołujący się podniósł, że I. G. nie posiada kluczy do przedmiotowego lokalu, nie znajdują się też tam jej rzeczy. W/W nawet przed wyjazdem za granicę nie przebywała w budynku przy ul. A, również podczas swego pobytu w kraju w grudniu 2008 r. tam nie zamieszkiwała. Wskazał, że poprzez zamieszkanie należy rozumieć nie tylko pobyt faktyczny, ale także uczynienie z danego miejsca swojego centrum życiowego. Tymczasem z zeznań świadków zamieszkujących przedmiotową nieruchomość wynika, że I. G. w niej nie mieszka, nadto sam organ ustanowił dla w/w kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Z powyższego wynika więc sprzeczność w działaniu organu administracji, który z jednej strony ustanawia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu, a z drugiej strony odmawia wymeldowania takiej osoby. Odwołujący się zarzucił również organowi przesłuchiwanie w charakterze strony pełnomocnika I. G. w osobie jej babci, co wskazuje na brak obiektywizmu zeznań. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2009 r. ([...]) na podstawie art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. jedn. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz.993 ze zm.) Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał co następuje: Można wymeldować daną osobę, gdy całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści lokal (art. 15 ust. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). O trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego świadczą takie okoliczności jak: definitywne zerwanie wszelkiego kontaktu z miejscem pobytu stałego, zabranie z lokalu rzeczy osobistych i brak realnego zamiaru powrotu. Prowadząc ponownie przedmiotową sprawę organ I instancji winien w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić okoliczności sprawy. Stosownie do przepisu art. 89 § 1 kpa należy przeprowadzić rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania lub ich pełnomocników oraz świadków, w tym mieszkańców budynku przy ul. A, osób mieszkających w bezpośrednim sąsiedztwie budynku przy ul. A oraz narzeczonego I. G., w celu zweryfikowania wyjaśnień złożonych przez I. G. Wszystkie zeznania winny przy tym być złożone pod odpowiedzialnością karną. Co do zarzutu podnoszonego w odwołaniu, a dotyczącego wyjazdu zainteresowanej za granicę, wskazał, że wyjazd za granicę nie zawsze jest równoznaczny z trwałym opuszczeniem miejsca dotychczasowego pobytu, uzasadniającym wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej. Jeśli chodzi o brak tytułu prawnego do zamieszkiwania w przedmiotowym budynku przez I. G., to przepis art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wymaga wyrażenia zgody przez podmiot posiadający tytuł prawny do lokalu na zameldowanie w nim innej osoby. Taka zgoda może mieć znaczenie tylko na gruncie prawa cywilnego. Na decyzję Wojewody I. G. działając przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podniosła, że to wnioskodawca – M. Ś. nie przebywa w kraju od 2003 r., a mieszkanie przy ul. A zostało przepisane przez dziadka M. Ś. zarówno M. Ś. i M. G. - matce zainteresowanej. Wskazała, że nadal posiada klucze do lokalu, pozostawiła w nim wyposażenie w tym sprzęt AGD oraz inne przedmioty oraz ubrania. Wskazała, że była zmuszona opuścić na jakiś czas przedmiotowy lokal z powodu gróźb ze strony M. Ś. oraz w obawie o życie własne i dziecka. Podała, że sytuacja osobista oraz brak środków do życia zmusiła ją do wyjazdu za granicę. Zamierza jednak powrócić do B, w związku z czym jej wyjazd na pewno nie jest wyjazdem na stałe. Zarzuciła niewiarygodność zeznań M. Ś. i przytoczyła okoliczności dotyczące rozwodu M. Ś. i M. Ś. Nadto w piśmie procesowym z dnia 21 czerwca 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej zarzucił decyzji sformułowanie uzasadnienia w sposób nieczytelny, nie wyjaśniający motywów rozstrzygnięcia, przez co naruszono art. 107 kpa. Decyzji zarzucono też naruszenie art. 89 § 2 kpa poprzez zobowiązanie organu I instancji do ponownego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przy braku podstaw faktycznych i prawnych do jej przeprowadzenia jak i art. 77 §1 kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych: osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 w/w ustawy winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim. Samo przebywanie przez stronę postępowania w innym lokalu nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje, że opuszczenie przez I. G. budynku na ul. A nie miało charakteru definitywnego i nie wynikało z jej woli. Nieobecność w/w w przedmiotowym lokalu spowodowana była trwającym konfliktem rodzinnym oraz poczuciem zagrożenia ze strony M. Ś. Uczestniczka postępowania miała utrudniony dostęp do lokalu, obawiała się agresji M. Ś., dlatego też postanowiła opuścić lokal. Z akt sprawy wynika, że I. G. wykazuje jednak wolę powrotu do lokalu, a nawet zamierza go wyremontować. W przedmiotowym budynku nadal znajdują się też jej rzeczy t.j. meble, sprzed AGD i ubrania. Mając jednak na uwadze dobro dziecka, w tym zapewnienie mu lepszych warunków życia zdecydowała się na wyjazd za granicę w celach zarobkowych. Nie zostały więc spełnione przesłanki wynikające z przepisu art. 15 ust. 2 w/w ustawy chociażby z uwagi na brak dobrowolności opuszczenia lokalu i zamiar powrotu do lokalu ze strony zainteresowanej, a dla ustalenia tych okoliczności nie jest konieczne ponowne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej zwłaszcza, że jak wynika z akt sprawy administracyjnej uczestnik M. Ś. nie brał czynnego udziału w tym postępowaniu, a skarżąca przebywa poza granicami kraju. W takiej sytuacji przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem stron mogłoby być znacznie utrudnione i prowadzić do przewłoki w postępowaniu. W ocenie Sądu sprawa nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a tylko w takim przypadku może mieć zastosowanie art. 138 § 2 kpa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów Sąd orzekł zgodnie z treścią art. 200 ppsa.