III SA/Kr 545/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia 4 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania charakteru pobytu w K za pobyt stały skargę oddala. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 4 lutego 2014 r. Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie uznania stałego charakteru pobytu. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: A. K. (dalej: skarżąca) była zameldowana na pobyt stały w M w lokalu przy os. B, a od dnia 14 kwietnia 2011 r. była zameldowana na pobyt czasowy w K w lokalu przy ul. O. W związku z prowadzonym przez Burmistrza Gminy i Miasta postępowaniem meldunkowym, organ ten zwrócił się do Prezydenta Miasta pismem z dnia 19 września 2013 r. o stwierdzenie charakteru pobytu skarżącej na terenie K. Decyzją z dnia [...] 2013 r. Prezydent Miasta orzekł o stałym charakterze pobytu skarżącej w K przy ul. O. Organ wskazał, że w toku postępowania przeprowadzono rozprawę administracyjną. Skarżąca wyjaśniła wówczas, że czynności życia codziennego wykonuje w K przy ul. O, gdzie mieszka na podstawie umowy najmu zawartej na czas nieokreślony. Pobyt czasowy w K skarżąca uzasadniała nauką jej syna w szkole specjalnej i zakreśliła jego zakończenie na 2016 r., kiedy to ma zamiar powrócić do M do miejsca stałego zameldowania. Skarżąca stwierdziła jednocześnie, że jej centrum życiowe jest skoncentrowane w M, jednak nie w lokalu na os. B (do którego od 2001 lub 2002 r. nie posiada i nie usiłowała posiadać dostępu), ale w lokalach jej córek przy ul. P. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że przed zamieszkaniem przy ul. O mieszkała w K pod innym adresem. W toku rozprawy przesłuchano ponadto świadków: T. B. i A. B., którzy zeznali, że skarżąca zamieszkuje w lokalu przy ul. O od wiosny 2011 r., a ponadto S. K., syna skarżącej, który wraz ze swoim ojcem zameldowany jest na pobyt stały w Wielkiej Brytanii i który stwierdził, że jego matka nie posiada swoich rzeczy w lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały oraz odwiedza siostry świadka w innych mieszkaniach w M. Syn skarżącej, obecnie osiemnastoletni, podał również, że w K mieszka z matką od siódmego roku życia, tj. od ponad 10 lat. Mąż skarżącej w pisemnych wyjaśnieniach stwierdził, że pobyt jego żony w K podyktowany jest koniecznością opieki nad kształcącym się synem. Na podstawie ww. zeznań organ uznał, że pobyt skarżącej w K nosi znamiona pobytu stałego. Organ stwierdził bowiem, że meldunek skarżącej w M jest fikcyjny, skoro skarżąca nie ma dostępu do miejsca zameldowania na pobyt stały od 2001 lub 2002 r. Także długotrwałość pobytu w K przemawia – w ocenie organu – za uznaniem, że ma on charakter stały. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że jej pobyt w K nie ma charakteru stałego, gdyż w 2016 r. zamierza ona powrócić do M, a długotrwałość pobytu czasowego nie jest równoznaczna z pobytem stałym. Co istotne, Prezydent Miasta w 2011 r. zameldował skarżącą pod krakowskim adresem na pobyt czasowy, nie kwestionując wówczas charakteru zgłoszonego pobytu. W ocenie skarżącej kwestia dostępu do mieszkania w M nie ma znaczenia dla ustalenia charakteru jej pobytu w K, zwłaszcza, że 50 % spółdzielczego wkładu mieszkaniowego lokalu położonego w M stanowi własność skarżącej. Skarżąca stwierdziła, że po zakończeniu postępowania prowadzonego przez Burmistrza Gminy i Miasta, skieruje do sądu pozew przeciwko aktualnej lokatorce mieszkania przy os. B. Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lutego 2014 r. Wojewoda utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że nie jest kwestionowana możliwość jednoczesnego zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy pod różnymi adresami. Organ przypomniał jednak, że wieloletni charakter pobytu skarżącej poza mieszkaniem, w którym jest zameldowana na pobyt stały, przemawia za uznaniem jej pobytu w K za stały. O takim charakterze pobytu skarżącej w K świadczy również faktyczne opuszczenie przez nią mieszkania w M – skarżąca nie posiada bowiem do niego dostępu, a podczas wizyt w M zatrzymuje się pod innym adresem. Pismem z dnia 5 marca 2014 r. A. K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na ww. decyzję, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Skarżąca podniosła, powołując się m.in. na art. 25 k.c., że aby mówić o stałym pobycie należy ustalić rzeczywiste miejsce pobytu oraz zamiar stałego pobytu w tym miejscu. Tymczasem w sytuacji skarżącej mamy do czynienia wyłącznie z innym rzeczywistym miejscem pobytu, jednak skarżąca nie ma zamiaru przebywać w K na stałe. Skarżąca zarzuciła, że długotrwałość zameldowania na pobyt czasowy nie ma znaczenia dla oceny stałego charakteru pobytu. Wyjaśniła ponadto, że nie podjęła dotąd kroków prawnych przeciwko swojej córce - aktualnej lokatorce mieszkania w M przy os. B - gdyż ze względu na dobro rodziny chciała tę sprawę załatwić polubownie. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja narusza zasadę prawdy obiektywnej, zasadę pogłębiania zaufania obywateli oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. skarżąca podniosła, że w mieszkaniu w M przebywa jej córka z rodziną, a skarżąca nie posiada kluczy do tego mieszkania. Skarżąca oświadczyła również, że zarejestrowała w K własną działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.; dalej: u.e.l.). Zgodnie z art. 5 u.e.l., osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego, a w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego, przy czym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 u.e.l.). W świetle powyższych regulacji zadaniem organu prowadzącego kontrolowane postępowanie było ustalenie, czy skarżąca zamieszkuje w K w lokalu przy ul. O oraz czy zamieszkiwanie to wiąże się z zamiarem stałego przebywania. Należało mieć przy tym na uwadze, że skarżąca posiadała aktualne zameldowanie na pobyt stały w M w lokalu na os. B oraz równoczesny meldunek na pobyt czasowy pod wyżej wymienionym adresem w K. Należy przypomnieć, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1 u.e.l.). Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 u.e.l. osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności: 1) wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego; 2) pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych; 3) odbywanie czynnej służby wojskowej; 4) pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i innych ośrodkach związanych z postępowaniem w sprawach nieletnich. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 2 u.e.l., wątpliwości co do charakteru pobytu rozstrzyga właściwy organ gminy. Sąd zauważa, że w zaskarżonej decyzji Wojewoda prawidłowo ocenił postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Prezydenta Miasta jako wystarczające dla oceny charakteru pobytu skarżącej w K. Organ pierwszej instancji przeprowadził bowiem rozprawę administracyjną, przesłuchując nie tylko skarżącą i jej syna, ale również inne osoby posiadające wiedzę co do charakteru pobytu skarżącej w K. Organ przyjął również pisemne wyjaśnienia złożone przez męża skarżącej. W toku tego postępowania wyjaśniono, że skarżąca co najmniej od 2002 r. nie posiada dostępu do mieszkania w M, w którym jest zameldowana na pobyt stały, a który obecnie zajmuje jej córka z rodziną. Przebywając w M, skarżąca zatrzymuje się nie we wspomnianym lokalu, lecz w innych lokalach – należących do jej pozostałych córek. W Krakowie natomiast skarżąca zamieszkuje w lokalu przy ul. O, gdzie od 2011 r. jest zameldowana na pobyt czasowy. Jak wyjaśniła skarżąca, pobyt w K uzasadnia konieczność sprawowania opieki nad synem uczęszczającym do szkoły. Ponadto w toku rozprawy skarżąca oświadczyła, że to w K zarejestrowała prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Analizując prawidłowo ustalony przez organy stan faktyczny sprawy należy zauważyć, że o charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości co do charakteru pobytu organ nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby co do jej zamiaru. O ocenie charakteru pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 1981 r., sygn. akt SA 314/81, publ. ONSA 1981, nr 1, poz. 24). Należy zatem podnieść, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, tam też skoncentrowana jest jej aktywność życiowa (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt I OW 83/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu z zebranego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego niezbicie wynika, że to K jest głównym ośrodkiem działalności skarżącej i centrum jej spraw życiowych. W tym mieście bowiem skarżąca zamieszkuje od wielu lat, sprawując opiekę nad pobierającym naukę synem. Również w K skarżąca zarejestrowała prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Oznacza to, że zarówno obowiązki rodzinne, jak i działalność zarobkowa skarżącej są realizowane w K, a adresem pod którym skarżąca stale przebywa jest obecnie lokal w budynku przy ul. O w tym mieście. Nie do obrony są natomiast argumenty zgłaszane przez skarżącą na poparcie tezy o utrzymywaniu stałego pobytu w M w lokalu na os. B. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżąca dobrowolnie opuściła ten lokal. W toku postępowania skarżąca na żadnym jego etapie nie podniosła, jakoby jej przeprowadzka do K została spowodowana pozbawieniem posiadania tego lokalu. Przeciwnie, skarżąca twierdziła, że pobyt w K został spowodowany pobieraniem nauki przez jej małoletniego wówczas syna. Ponadto mieszkanie, w którym skarżąca pozostawała zameldowana w M na pobyt stały, nie jest w żaden sposób przez skarżącą kontrolowane. Skarżąca nie posiada kluczy do tego lokalu, ani żadnych swoich osobistych rzeczy w nim nie przechowuje. Co więcej, nawet jej sporadyczne wizyty w M nie odbywają się w tym lokalu, skarżąca odwiedza bowiem swoje córki w ich mieszkaniach. W tym miejscu należy przypomnieć, że zameldowanie pod konkretnym adresem stanowi odwzorowanie faktycznego miejsca pobytu osoby objętej obowiązkiem meldunkowym. Z tego względu pozbawione znaczenia są argumenty skarżącej związane z posiadaniem przez nią tytułu prawnego do 50 % spółdzielczego wkładu mieszkaniowego dotyczącego lokalu na os. B w M. Osoba fizyczna może bowiem przebywać z zamiarem stałego pobytu nie tylko w nieruchomości, której jest właścicielem lub do której przysługuje jej ograniczone prawo rzeczowe. Pobyt stały nie stanowi zatem odwzorowania praw lub zobowiązań jednostki obejmujących nieruchomość, ale jest refleksem faktycznego obrazu życia jednostki. W tym miejscu należy również zauważyć, że fakt, iż skarżąca planuje w przyszłości powrócić do M, nie świadczy o czasowym charakterze pobytu w K. W postępowaniu administracyjnym organy obu instancji analizowały bowiem – zgodnie z systemowym założeniem decyzji wydawanych na zasadzie art. 8 ust. 2 u.e.l. – aktualny charakter pobytu skarżącej, a nie jej plany na przyszłość, które przecież mogą podlegać zmianom. Nic nie stoi na przeszkodzie, by po powrocie na stałe do M, skarżąca zameldowała się na terenie tego miasta na pobyt stały. Skoro jednak obecnie pobyty skarżącej w M nie dotyczą w ogóle mieszkania, w którym pozostawała ona dotąd zameldowana na pobyt stały, a obowiązki rodzinne oraz działalność zarobkowa skarżącej realizowane są w K już od prawie 11 lat, to zasadnie organy obu instancji oceniły, że pobyt skarżącej w K ma charakter stały. Jak już wyżej wskazywano, w ocenie Sądu organy obu instancji przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe. Ustaliły w sposób prawidłowy okoliczności mające znaczenie dla oceny charakteru pobytu skarżącej w K, a wnioski wyciągnięte ze zgromadzonego materiału dowodowego odpowiadają zasadom logiki oraz są zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. W żadnym wypadku nie można również działaniom organów obu instancji postawić uzasadnionego zarzutu innej niż swobodna oceny dowodów. W postępowaniu administracyjnym nie doszło zatem do naruszenia ani zasady prawdy obiektywnej, ani art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Sposób prowadzenia tego postępowania oraz jego wyniki nie naruszyły również zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Decyzje organów obu instancji zostały sformułowane w sposób odpowiadający przepisom prawa, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jej uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.