III SA/Kr 546/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: 1. odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka W dniu 7 kwietnia 2014 r. (data prezentaty Sądu) skarżący A. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Na majątek skarżącego składa się dom o powierzchni ok. 120 m2, działka o powierzchni 12 arów, na której ten dom stoi oraz samochód VW Golf z 2005 r. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych. Miesięczne dochody swojego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na ok. 2520 zł wyjaśniając, że składa się na to jego renta w wysokości ok. 920 zł oraz wynagrodzenia małżonki za pracę w wysokości ok. 1600 zł na rękę. Uzasadniając swoje starania skarżący wskazał, że nie zna się na prawie, ma wykształcenie zawodowe i nie stać go na adwokata ani na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący dodał, że jest schorowany i na leki przeznacza ok. 400 zł miesięcznie. Ponadto jego żona pomaga córce, która jest na macierzyńskim i ma dwoje dzieci. Wezwany do uzupełnienia braków złożonego wniosku skarżący wyjaśnił, że miesięczne obciążenia związane z opłatami za dom kształtują się w graniach ok. 650-900 zł w tym: śmieci, gaz, podatek, opał (ponad 2000 zł rocznie), telefon, ubezpieczenie i przegląd auta. Oprócz tego zażywa leki, których koszt wynosi miesięcznie ok. 200 zł. Do wyjaśnień skarżący dołączył paragon za paliwo na 99 zł, paragon za węgiel na 2408,70 zł, kopię informacji o wysokości opłat za śmieci 90 zł/kwartał, kopie blankietów opłat za prąd po 213,18 zł, kopie faktur za gaz na kwoty 156,27 zł, 93,58 zł, 95,77 zł, faktury za leki na kwoty 72,52 zł, 47,97 zł, 55,67 zł oraz kopię ubezpieczenia samochodu na 265 zł. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 546/14 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Referendarz sądowy stwierdził, że skoro skarżący wraz z żoną mają do dyspozycji miesięcznie ok. 2520 zł na rękę i z tego na utrzymanie domu, samochodu i lekarstwa dla skarżącego przeznaczają łącznie ok. 1100 zł to do rozporządzenia pozostaje im kwota ok. 1400 zł. Oznacz to, zdaniem referendarza sądowego, że skarżący jest w stanie samodzielnie pokryć koszty sądowe w swojej sprawie. Równocześnie jednak referendarz sądowy uznał, że opłacenie pełnomocnika z wyboru przekracza możliwości finansowe skarżącego. Pismem z dnia 10 lipca 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniu referendarza sądowego skarżący zarzucił błędne i niepełne ustalenie stanu faktycznego. Skarżący wyjaśnił, że z kwoty ok. 1400 zł, która mu pozostaje, wydaje ok. 1000 zł na żywność, a pozostałe 400 zł przeznacza na środki czystości, leki na pospolite choroby (np. grypę), dentystę i sporadyczne wizyty prywatne u specjalisty, ubrania, obuwia, paliwo, naprawy samochodu i domu, zakupy ręczników, pościeli, wyposażenia domu (np. sprzęt agd, naczynia), kominiarza i inne wydatki, których skarżący nie jest w stanie udokumentować. Skarżący stwierdził, że nie jest w stanie nic zaoszczędzić, gdyż co miesiąc wydaje wszystkie środki pieniężne jakimi dysponuje. Dodał, że ani on ani jego żona nie mają możliwości podjęcia dorywczego zatrudnienia. W związku z tym skarżący uważa, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez poważnego uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tzn., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym przeznaczone jest dla osób ubogich, którym brak środków finansowych bądź też minimalna ich ilość uniemożliwia dostęp do sądu. Natomiast skarżący wraz z małżonką dysponują stałym miesięcznym dochodem w wysokości 2520 zł netto, na który składa się renta skarżącego w wysokości 920 zł netto oraz wynagrodzenie jego żony w wysokości 1600 zł netto. Do tego skarżący posiada dom o powierzchni 120 m2 oraz działkę, na której ten dom stoi o powierzchni 12 arów. Nie można zatem uznać, że skarżący jest osobą ubogą i że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów sądowych. Pomimo bowiem tego, że część dochodów rodziny skarżącego przeznaczana jest na zakup leków, a także na utrzymanie mieszkania oraz na zaspokajanie bieżących wydatków związanych z zakupem żywności, środków czystości itp., to jednak trzeba przyjąć, że pozostała część dochodu w rodzinie skarżącego pozwala na opłacenie kosztów sądowych w całości. Zdaniem Sądu, zasoby finansowe skarżącego nie są jednak wystarczające by mógł on opłacić wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego też Sąd ustanowił dla skarżącego adwokata. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.