III SA/Kr 55/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2015 r. wniosku K. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. Ś. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowe w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły dwa wnioski K. Ś.: pierwszy o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego oraz drugi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Określając swoją sytuację rodzinną skarżący wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma małoletnimi synami i dwiema małoletnimi córkami. Zadeklarował brak nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 525 zł zasiłku stałego z MOPS. Podał, że aktualnie jego stałe wydatki to: czynsz 551 zł, prąd 150 zł, lekarstwa 60-90 zł, środki czystości 60-80 zł, środki higieniczne 70-80 zł. Sąd wskazuje, iż okolicznościami znanymi z urzędu jest to, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niezdolną do pracy, ale zdolną do samodzielnej egzystencji. Skarżący funkcjonuje samodzielnie, jest rozwiedziony. Obciążają go zobowiązania alimentacyjne. Z dziećmi utrzymuje kontakt. Skarżący zajmuje bez tytułu prawnego lokal o powierzchni 37 m2. Z uwagi na zadłużenie czynszowe została mu wypowiedziana umowa najmu. Opłaty za bezumowne zajmowanie lokalu wynoszą 570,52 zł miesięcznie, zaś zadłużenie z tego tytułu przekracza obecnie 22.000,00 zł. Skarżący miewał także problemy z terminowym regulowaniem opłat za energię elektryczną. Podstawą utrzymania skarżącego są przyznawane z pomocy społecznej zasiłki. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 55/15 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowił dla niego radcę prawnego. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza, wyrażając swoje zdanie w sposób wulgarny i obraźliwy. Skarżący wskazał, iż nie wie w jakiej części został przyznany mu pełnomocnik. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Z uwagi na fakt, iż niniejsza sprawa dotyczy zakresu pomocy i opieki społecznej oznacza to, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012.270) zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 241 tej ustawy. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a. p.p.s.a., obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących z zakresu pomocy i opieki społecznej Skoro skarżący jest z mocy prawa zwolniony od konieczności ponoszenia kosztów sądowych, to jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Z tego względów na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia. Odnośnie wniosku skarżącego o ustanowienie dla niego radcy prawnego, wniosek ten - zdaniem Sądu –zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 p.p.s.a., stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Sąd mając obraz sytuacji majątkowej i rodzinnej przedstawionej przez skarżącego stwierdził, że skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Skarżący dysponuje miesięcznie kwotą 525 zł. Jego miesięczne wydatki wynoszą ok. 951 zł. Skarżący ma zadłużenie czynszowe w wysokości ponad 22.000 zł. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że posiadane środki są wystarczające na zaspokojenie podstawnych potrzeb życiowych. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku nadającego się do spieniężenia, ani oszczędności. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę wziął pod uwagę fakt, iż skarżący jest stałym klientem pomocy społecznej. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.