III SA/Kr 553/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek spr. Sędziowie NSA Wiesław Kisiel WSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej s k a r g ę o d d a l a Decyzją z dnia [...] Komendanta Policji nałożono na przedsiębiorcę J. Ś. na podstawie art. 93 ust. 1 i art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.) - karę pieniężną w wysokości przewidzianej w L.p. 4.1. Załącznika do w/w ustawy, tj. w kwocie 3000 zł za naruszenie tej ustawy w dniu [...], a w szczególności za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Na uzasadnienie podano, ze kierujący w tym dniu po drodze krajowej nr [...] w D. T. kontrolowanym pojazdem m-ki MAN o nr rej. [...] wraz z naczepą LAMBERT o nr rej. [...], którym przewożono ładunek w postaci jajek z F.D. - J. Ś. z siedzibą w Ś. do A. Ż. w Ż., M. T. nie okazał do kontroli wymaganej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W protokole kontroli z dnia [...] kontrolowany kierowca – pracownik J. Ś. nie złożył żadnego oświadczenia. Na karcie 6 akt administracyjnych zalega kopia "wypisu Nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne" wydanego [...] 2006r. "na krajowy przewóz rzeczy na potrzeby własne - J. Ś." z datą ważności do [...] 2009r. Karty 10 i 11 tych akt to pismo pełnomocnika J. Ś. z daty 29 stycznia 2007r., w którym nie przeczy się, iż w dniu [...] kontrolowany kierowca będący pracownikiem J. Ś. przewoził drogą krajową samochodem ciężarowym 16 ton jaj nie posiadając opłaty za przejazd po drogach krajowych, jednak – zdaniem piszącego – obowiązek posiadania takiej karty opłaty drogowej nie dotyczy J. Ś., który jest rolnikiem. Obowiązek ten dotyczy przedsiębiorców a nie rolników, tj. osób, "które prowadzą działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego", a do których należy J. Ś. J. Ś. prowadząc fermę drobiu spełnia warunki działalności wytwórczej w zakresie chowu i hodowli zwierząt, co potwierdza opłacanie przez niego "podatku rolnego a nie podatku dochodowego oraz zarejestrowanie jego działalności w Głównym Urzędzie Statystycznym jako "chów i hodowla drobiu". Zdaniem strony – J. Ś. byłby zobowiązany do uiszczenia opłaty drogowej "jedynie wówczas, gdyby prowadził działalność transportową sensu stricto lub działalność taka byłaby pomocnicza do działalności podstawowej innej aniżeli krajowy transport drogowy" lub też "wówczas, gdyby oprócz działalności rolniczej prowadził inną zarejestrowaną działalność gospodarczą, co w niniejszym przypadku nie ma miejsca". Jako podstawę tak rozumianego "innego przewozu drogowego" podano przepisy Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31.12.1985r.). Do pisma dołączono "nakaz płatniczy w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za 2006r." oraz zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej z dnia [...] wskazujące m. in. na działalność prowadzoną pod nazwą "F. D. - J. Ś." i rodzaj przeważającej działalności wg Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD): [...] Chów i Hodowla Drobiu. Od decyzji z dnia [...] odwołał się J. Ś., który powtórzył argumenty zawarte w piśmie z daty 29 stycznia 2007r. i podniósł, że przedmiotowa decyzja została wydana contra legem, wbrew definicji legalnej "przewozu drogowego" określonej w art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym. W wyniku tego odwołania – Komendant Policji Decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i podkreślił, że na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, za wyjątkiem wymienionych w przepisie podmiotów, do których nie należy odwołujący się. Sprawę opłat - uiszczenie rodzaj itp. reguluje Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089). Organ II instancji zaznaczył, że w odwołaniu podniesiono pojęcie przedsiębiorcy powołując się na nieobowiązujące brzmienie art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas gdy w dniu kontroli obowiązywał art. 42 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu wskazującym, że to podmioty, a nie przedsiębiorcy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Z decyzją tą nie zgodził J. Ś., który w skardze zarzucił "błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, iż skarżący jako rolnik i na potrzeby własne był zobowiązany do uiszczenia opłaty drogowej, a tym samym obrazę art. 42 ust. 1 oraz art. 92 ust. 4 w zw. z punktem 1.4.1 załącznika ustawy z dnia 06.09.2001r. o transporcie drogowym". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu, a nadto podkreślił, że "w zakresie definicji podmiotu" odwołał się do treści art. 4 pkt 1, 4, 5 i 6a ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę Komendant Policji wniósł o jej nieuwzględnienie jako bezzasadnej i ponowił argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji jednocześnie podkreślając, że przepis art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym "obliguje do uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych podmioty wykonujące przewozy drogowe", w tym rolników, albowiem nie zostali ustawowo wyłączeni z tego obowiązku. Zdaniem organu administracyjnego - "pozostaje to w ścisłym związku z treścią art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym stanowiącym, że do podmiotów nie będących przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy dot. przewozów drogowych na potrzeby własne." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p. p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona. Podstawę prawną zatrzymania pojazdu samochodowego i kontroli stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2088 z póżn. zm.), a między innymi: "Art. 3. (...) 2. Do przewozów drogowych wykonywanych: (...) 3) przez podmioty niebędące przedsiębiorcami (...) - stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Skoro poza sporem pozostaje fakt, że skarżący nie jest przedsiębiorcą, to z treści art. 3 ustawy o transporcie drogowym wynika, że jest podmiotem niebędącym przedsiębiorcą w rozumieniu tego przepisu. Sąd podkreśla, że zgodnie z treścią art 4 pkt. 6a ustawy o transporcie drogowym, skarżący jest podmiotem niebędącym przedsiębiorcą, który wykonuje przewóz drogowy, albowiem: "Art. 4. Użyte w ustawie określenia oznaczają: (...) 6a) przewóz drogowy - transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985);" Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że powołane w art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego - zostało zastąpione przez Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U.UE.L.06.102.1), przy czym pojęcie "przewozu drogowego" zostało określone w art. 4 pkt a aktualnie obowiązującego rozporządzenia w sposób następujący: <"przewóz drogowy" oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy>, Jak z powyższego wynika pojęcie to określono w sposób podobny do określenia ujętego w art. 1 pkt 1 uchylonego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U.UE.L.06.102.1): <"przewóz drogowy" oznacza każdą podróż odbywaną na drogach publicznych przez pojazd, załadowany lub nie, służący do przewozu osób lub rzeczy.> Z powyższego – zdaniem Sądu - wynika, że skarżący w dniu [...] wykonujący za pośrednictwem swego pracownika przewóz (podróż) samochodem ciężarowym (pojazdem używanym do przewozu rzeczy) 16 ton jaj (z ładunkiem) po drodze publicznej (drodze krajowej nr [...] w D. T.) wykonywał przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 pkt a Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. oraz w rozumieniu poprzedzającego go art. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., o którym mowa w art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym. Jest poza sporem to, że skarżący posiada zaświadczenie wydane w dniu [...] w oparciu o treść art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym z datą ważności do 17 lipca 2009r., jak również to, że brzmienie art. 33 ust. 4 i 5 tej ustawy nie uległo zmianie. I tak: "Art. 33.(...) 4. Zaświadczenie na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy uprawnia do wykonywania przewozów wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 5. Zaświadczenie na międzynarodowy niezarobkowy przewóz drogowy uprawnia do wykonywania przewozów z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Zaświadczenie to uprawnia również do wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z rodzajem przewozów w nim określonych." Skoro, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym stanowiącym, że "do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego" i skarżący takie przewóz wykonywał zgodnie z obowiązującymi przepisami, to Sąd zwraca uwagę na treść art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym: "Art. 42. 1. Podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) pojazdów transportu kombinowanego; 3) pojazdów realizujących komunikację miejską; 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne." Tak więc – zdaniem Sądu – powyższy przepis w swych wyłączeniach od obowiązku uiszczenia opłaty, określonych w art. 42 ust. 1 pkt 1 – 4 powołanej ustawy, nie przewiduje rolników – jak chce tego skarżący, a zatem jest on obowiązany do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Sąd zwraca uwagę, że skarżący J. Ś. prowadzi działalność pod nazwą "F. D.- J. Ś." i figuruje w Krajowym Rejestrze Podmiotów Gospodarki Narodowej posiadając numer identyfikacyjny REGON zgodnie z wydanym w oparciu o delegację ustawową art. 46 ustawy z dnia 29 czerwca 1995r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 z późn. zm.) Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 lipca 1999r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów gospodarki narodowej, w tym wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń, oraz szczegółowych warunków i trybu współdziałania służb statystyki publicznej z innymi organami prowadzącymi urzędowe rejestry i systemy informacyjne administracji publicznej (Dz. U. Nr 69, poz. 763 z późn. zm.). Z tego Rozporządzenia wynika, że: "§ 1. Krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, zwany dalej "rejestrem podmiotów", obejmujący: 1) osoby prawne, 2) jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, 3) osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz ich jednostki lokalne, jest prowadzony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sposób zinformatyzowany i nosi skróconą nazwę REGON. § 2. 1. W rejestrze podmiotów za osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 1a, uznaje się osobę, której działalność jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, i inną osobę prowadzącą działalność na własny rachunek w celu osiągnięcia zysku oraz osobę prowadzącą indywidualne gospodarstwo rolne. 1a. Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej nie podlegają odrębnej rejestracji w rejestrze podmiotów. 2. Przy określaniu jednostki lokalnej podmiotów, o których mowa w § 1 pkt 1-3, przyjmuje się, że: 1) zakłady zlokalizowane pod tym samym adresem są odrębnymi jednostkami lokalnymi, jeżeli samodzielnie sporządzają bilans, 2) objęte odrębną rejestracją prawną organizacyjne części podmiotów są jednostkami lokalnymi, 3) jednostki prowadzące działalność w zakresie transportu są jednostkami lokalnymi według miejsc, z których są wydawane polecenia lub w których jest organizowana praca, 4) jednostki prowadzące działalność w zakresie budownictwa są jednostkami lokalnymi według miejsc, w których są przyjmowane zlecenia na wykonawstwo robót budowlanych i pomocniczych albo są wykonywane prace zarządu, albo jest prowadzona organizacja pracy budowlanej i pomocniczej; place budów (miejsca realizacji poszczególnych budów) nie są jednostkami lokalnymi, 5) sprzedaż obwoźna, obnośna oraz punkt sprzedaży detalicznej bez stałej lokalizacji, jak również prowadzenie usług wyłącznie u klienta jest jedną jednostką lokalną w miejscu zamieszkania osoby fizycznej, miejscu siedziby osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej." § 5. 1. Do rejestru podmiotów są wprowadzane następujące informacje o osobach prawnych, jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej i osobach fizycznych prowadzących działalność gospodarczą: 1) nazwa, 2) nazwisko i imiona (pierwsze i drugie) oraz identyfikator systemu ewidencji ludności PESEL osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, 3) adres zawierający odpowiednio następujące informacje: województwo, powiat, gmina, kod pocztowy i miejscowość poczty, miejscowość, ulica, numer nieruchomości, numer lokalu, opis nietypowego miejsca lokalizacji, skrytka pocztowa: a) siedziby, b) miejsca zamieszkania osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, c) miejsca, do którego należy kierować korespondencję oraz dodatkowo numer telefonu i faksu siedziby podmiotu, 4) forma prawna: a) podstawowa, b) szczególna, 5) forma własności, 6) wykonywana działalność: a) wykaz rodzajów działalności, b) rodzaj przeważającej działalności, 7) daty: powstania podmiotu, rozpoczęcia działalności, zawieszenia i wznowienia działalności, zakończenia działalności, skreślenia z rejestru lub ewidencji, wpisu oraz skreślenia z rejestru podmiotów, 8) rejestracja: a) nazwa organu rejestrowego lub ewidencyjnego, b) rodzaj rejestru lub ewidencji, c) numer nadany przez organ rejestrowy lub ewidencyjny, d) data wpisu do rejestru lub ewidencji, 9) liczba pracujących, w tym zatrudnionych, 10) powierzchnia ogólna gospodarstwa rolnego i użytków rolnych, zakodowane według obowiązujących standardów klasyfikacyjnych. 2. W odniesieniu do jednostek lokalnych, do rejestru podmiotów są wprowadzane informacje określone w ust. 1 pkt 1 i pkt 3 lit. a) oraz pkt 6-10." "§ 10. 1. Wykonywana działalność, w tym rodzaj przeważającej działalności, jest kodowana według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)." Już tylko z tych przepisów i przedstawionego do akt "zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej stwierdzającego, że w stosunku do skarżącego nie wpisano prowadzenia gospodarstwa rolnego, a wpisano jako "rodzaj przeważającej działalności": "Chów i Hodowla Drobiu" (w/g PKD) z odnotowanym 2 jednostkami lokalnymi wynika, że skarżący jest podmiotem, o jakim mowa w tych przepisach. Sąd zwraca uwagę, że podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowi także art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu: "Art. 92. 1. Kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy (...) - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych." " 4. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy." Z Załącznika do ustawy, o którym mowa w art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym wynika, że: |Lp. | Wyszczególnienie naruszeń Wysokość kary w zł | | | Wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych* | 3.000 | |4.1. | | | | | * Karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, | | | |a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. To samo | | | |dotyczy innej karty, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a zakupiona| | | |została w dniu kontroli lub dniach następnych | | Wyżej przytoczone przepisy – zdaniem Sądu – jednoznacznie wskazują, że podmiot niebędący przedsiębiorcą, jakim jest skarżący J. Ś. wykonując przewóz drogowy (osobiście lub przez zatrudnionego pracownika) po drogach krajowych winien posiadać przy sobie i okazywać kontrolującym kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych, a brak takiej karty powoduje wymierzenie kary pieniężnej w wysokości wskazanej w Załączniku do ustawy, tj. według liczby porządkowej zamieszczonej tam tabeli: 4.1. – w kwocie 3000zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca także uwagę na użyte w ust. 1 art. 92 sformułowanie "podlega karze pieniężnej", co oznacza, że organ administracyjny ma obowiązek pobrać karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie, tj. w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z ustawy. Z kolei ścisły wykaz w załączniku do ustawy rodzaju naruszenia i przyporządkowanie do danego rodzaju naruszenia konkretnej kwoty w złotych jako kary pieniężnej nie pozostawia organowi administracyjnemu tzw. "uznania", w tym wypadku możliwości tzw. "miarkowania" kary pieniężnej. Ma rację – zdaniem Sądu – organ odwoławczy wskazując, że skarżący powołuje się na przepisy już nieobowiązujące, tym bardziej, że wskazuje na ich publikatory, które przedstawiają stan nieaktualny. Sąd nie podzielił stanowiska zawartego w skardze, jakoby obowiązek uiszczenia opłaty dotyczył jedynie przedsiębiorców a nie dotyczył osób, które prowadzą działalność np. w zakresie chowu i hodowli zwierząt, do których zaliczył się skarżący, gdyż na taki pogląd nie wskazano konkretnych przepisów prawa. Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym i stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa – a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.