III SA/Kr 555/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Jakub Makuch (spr.) WSA Katarzyna Marasek-Zybura Protokolant Starszy Referent Paulina Glonek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2023 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 lutego 2023 r. nr SKO.Soc/4116/450/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Przedmiotem skargi H. B. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 10 lutego 2023 r. znak SKO.Soc/4116/450/2022 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z 4 listopada 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego. W stanie faktycznym sprawy skarżąca pismem z 25 sierpnia 2022 r. wystąpiła do organu I instancji o wypłacenie dodatku węglowego. Po uzyskaniu danych z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) organ wystosował do skarżącej zawiadomienie z 18 października 2022 r., że zgodnie z deklaracją z 9 maja 2022 r. kocioł na paliwo stałe w budynku skarżącej jest zasilany drewnem kawałkowym, co powoduje negatywną przesłankę do przyznania skarżącej dodatku węglowego. Decyzją z 4 listopada 2022 r. organ I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa do dodatku węglowego, podkreślając, że na potrzeby przyznania dodatku węglowego ustawodawca przyjął za paliwo stałe węgiel, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. W odwołaniu skarżąca podniosła, że pali węglem, drewno służy do rozpalenia, zaś omyłkowa deklaracja została skorygowana w październiku 2022 r. Decyzją z 10 lutego 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że dla rozstrzygnięcia o uprawnieniu do dodatku węglowego decydujące znaczenie mają przede wszystkim dane z CEEB odnośnie do źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Organ zaznaczył, że w deklaracji z 9 maja 2022 r. skarżąca wskazała, ze w budynku zainstalowany jest kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym. Według organu z akt nie wynika, że skarżąca złożyła korektę deklaracji. Nawet gdyby przyjąć, że korekta została złożona w treści odwołania, to powinna ona zostać wprowadzona do CEEB, co w przedmiotowej sprawie – zdaniem organu – nie miało miejsca. W skardze skarżąca podtrzymała zarzuty odwołania i wyszczególniła, że jak tylko dostała zawiadomienie o odmowie, to w dniu 26 października 2022 r. poprawiła deklarację. Do skargi załączono fakturę za montaż kotła na węgiel i dokumentację dotyczącą kotła oraz wypisy z CEEB według deklaracji z 9 maja 2022 r. i według deklaracji z 26 października 2022 r., w którym wskazano jako stosowane paliwo węgiel i paliwa węglopochodne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W piśmie nadanym 29 maja 2023 r. skarżąca podkreśliła, że korekty rodzaju stosowanego paliwa dokonała skutecznie. Zaznaczyła, że ma 82 lata i czuje się skrzywdzona przez postępowanie organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.; dalej: ustawa), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Z analizy powyższej regulacji wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest m.in. kocioł na paliwo stałe, w którym spalane jest paliwo stałe. Jak trafnie zwróciły uwagę organy, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy, przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. W ocenie Sądu wyżej wskazane istotne dla treści rozstrzygnięcia w tej sprawie nie zostały jednak jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania, jak tego nakazują przepisy postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze. zm.; dalej: K.p.a.). Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przede wszystkim nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy stanowisko Kolegium, jakoby skarżąca nie złożyła korekty deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Skarżąca konsekwentnie zwracała uwagę organom zarówno w odwołaniu z 21 listopada 2022 r., jak i w skardze z 8 marca 2023 r., a także na etapie postępowania sądowego w piśmie nadanym 29 maja 2023 r., że przy eksploatacji pieca korzysta z węgla, a w październiku 2022 r. dokonała korekty deklaracji. Dalej, nie sposób stwierdzić na czym organ oparł twierdzenie, że w przedmiotowej sprawie korekta nie została wprowadzona do CEEB. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem tylko jeden dokument związany z weryfikacją wniosku skarżącej z danymi CEEB, tj. dokument z weryfikacji dokonanej między złożeniem wniosku skarżącej 25 sierpnia 2022 r., a ekspedycją zawiadomienia z 18 października 2022 r. Ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie dokonały później weryfikacji rodzaju stosowanego paliwa według CEEB, w szczególności nie dokonały tego w stanach na dzień wydawania decyzji. Powyższe doprowadziło do istotnych braków w materiale dowodowym, bowiem jak dowodzi dokument przedłożony przez skarżącą przy skardze (k. 9 akt sądowych) – korekta deklaracji została złożona – w zgodzie z twierdzeniami skarżącej – 26 października 2022 r. i nowe dane zostały wprowadzone do CEEB. Nie budziło przy tym wątpliwości Sądu, że skoro dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f ustawy), jak również osobie, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 2 ust. 15g), to tym bardziej przedmiotowe świadczenie może zostać przyznane osobie, która zgłosiła ww. źródło ogrzewania do ewidencji w trybie korekty wcześniej złożonej deklaracji (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu: z 9 marca 2023 r. sygn. II SA/Op 360/22, z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Op 74/23, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z 8 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 27/23, z 12 maja 2023 r. sygn. III SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 301/23). Co więcej, w myśl art. 2 ust. 15 ustawy pozyskanie danych z CEEB jest tylko jednym ze sposobów na weryfikację czy wniosek o wypłatę dodatku węglowego jest zasadny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15a i 15b ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego organ bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie innych świadczeń, dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, zaś jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy. Jeżeli zatem organy dostrzegły sprzeczność pomiędzy treścią oświadczenia skarżącej, a treścią ujawnioną w CEEB, to wątpliwości, co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej, powinny być usunięte, zaś istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności zweryfikowane i jednoznacznie ustalone. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 ustawy może być ustalony w oparciu o dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15 i 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty. Ustawodawca obliguje organ orzekający do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się oświadczenie, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Podsumowując, w niniejszej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły wątpliwości odnośnie do rodzaju stosowanego paliwa. Organy wydały decyzje pomimo posiadania informacji, że stan ujawniony w pierwotnej deklaracji może różnić się od stanu rzeczywistego, przez co doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby organy obu instancji zweryfikowały rodzaj stosowanego paliwa według CEEB w stanach na dzień wydawania decyzji, to podstawą ich rozstrzygnięć byłyby informacje, na podstawie których spełniona byłaby przesłanka przyznania dodatku węglowego w zakresie rodzaju stosowanego paliwa. Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił decyzję zaskarżoną i decyzję ją poprzedzającą, działając na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259). W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia aktualne brzmienie danych wynikających z CEEB, a w razie wątpliwości podejmą inne środki dowodowe celem ustalenia zasadności wypłaty dodatku węglowego.