III SA/Kr 557/23

WyrokWSA w Krakowie2023-08-24

Skład orzekający: Ewa Michna, Renata Czeluśniak, Jakub Makuch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie, która zawiesiła działalność gospodarczą, jeśli nie udowodniła ona bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem a rezygnacją z pracy zarobkowej, zwłaszcza gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, które mogą udzielić pomocy?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie wykazała istnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Organy prawidłowo oceniły, że zakres opieki nie uniemożliwiał skarżącej podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, a możliwość skorzystania z pomocy rodzeństwa dodatkowo podważała zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca M. A. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak spełnienia przesłanki przez matkę skarżącej i zawieszenie działalności gospodarczej skarżącej z powodu opieki nad dzieckiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że skarżąca nie udowodniła bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad ojcem, a zakres opieki nie uniemożliwiał podjęcia pracy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Jakub Makuch Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 lutego 2023 r. nr SKO.NP/4115/27/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala Decyzją z 21 grudnia 2022 r., Burmistrz Miasta B. odmówił M. A. (dalej: skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem. Organ wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne nie może być skarżącej przyznane z uwagi na brak spełnienia przez jej matkę przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2140), dalej określanej jako: "u.ś.r.". Organ podkreślił, że przepis ten nie został wyeleminowany z obrotu prawnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto w ocenie organu trudno uznać, że zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą podyktowane było konieczności sparowania opieki nad ojcem, gdyż z informacji z ZUS wynika, że związane było ono z koniecznością sparowania opieki na dzieckiem. W odwołaniu pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz art. 7art.77§ 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, decyzją z 15 lutego 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wskazało, że wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z swoim mężem, dwójką małoletnich dzieci i ojcem. Mąż skarżącej pracuje i jest jedynym żywicielem rodziny. Skarżąca zajmuje się wychowywaniem dwój synów oraz sprawuje opiekę nad chorym ojcem. Ojciec skarżącej, ur. 1935 r. od ośmiu lat jest wdowcem i orzeczeniem z 5 lutego 2008 r. ma stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności od 2005 r. z ogólnego stanu zdrowia, a niepełnosprawność od 4 kwietnia 2005 r. Zamieszkują wspólnie w mieszkaniu własnościowym w bloku. Ojciec ma do dyspozycji swój pokój. Skarżąca oświadczyła, że nie może podjąć zatrudnienia, gdyż ojciec wymaga stałej opieki i pomocy osób drugich. Ustalono także, że ojciec ma jeszcze dwie córki. Jedna z córek choruje na stwardnienie rozsiane, druga pracuje zawodowo, ma własną rodzinę. Siostry skarżącej przychodzą do ojca tylko w odwiedziny. Ojciec skarżącej ma luki w pamięci, problemy z chodzeniem, porusza się w obrębie mieszkania o lasce. Wymaga pomocy podczas ubierania, przygotowania odzieży do ubrania, jak również podczas codziennej toalety, przy kąpieli; nie jest w stanie sam przygotować posiłków; wymaga również pomocy w przygotowaniu i podaniu leków. Skarżąca nie zostawia ojca samego w domu, gdyż obawia się, że może odkręcić gaz. Oświadczyła, że zajmuje się ojcem, gdyż nie ma on nikogo, kto sprawowałby nad nim opiekę. Na postawie wydruku z CEIDG Kolegium ustaliło, że skarżąca 21 sierpnia 2017 r. rozpoczęła wykonywanie działalności gospodarczej, natomiast 1 marca 2019 r. zawiesiła jej prowadzenie. Jednocześnie na podstawie informacji uzyskanej z systemu teleinformatycznego organ ustalił, że dniem zawieszenia działalności gospodarczej skarżąca została objęta ubezpieczeniem społecznym jako osoba sprawująca opiekę nad dzieckiem, która bezpośrednio przed podjęciem opieki podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Przechodząc do oceny zgromadzonego materiału dowodowego, Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. i wydał rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Pomimo wskazanego uchybienia, Kolegium doszło do jednakże przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ w rozpoznawanej sprawie brak było bezpośredniego związku przyczynowo- skutkowego, pomiędzy rezygnacją z wykonywania pracy zarobkowej oraz niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania stałej opieki nad ojcem. Zdaniem organu odwoławczego wykonywanie opieki nad ojcem nie uniemożliwiało zupełnie skarżącej podjęcia pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Przyczyną zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przez skarżąca było sprawowanie opieki nad dzieckiem. Skarżąca opiekowała się dwójką małoletnich dzieci. W tej sytuacji Kolegium uznało, że skarżąca nie sprawuje stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Niepodejmowanie w jej przypadku pracy zarobkowej nie było bowiem spowodowane wyłącznie koniecznością opiekowania się ojcem. Również zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie powodował, w ocenie Kolegium, niemożności podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze czasowym. Ojciec skarżącej nie był osobą cały czas leżącą, niezdolną do samodzielnego spożywania posiłków, czy przyjmowania lekarstw, poruszał się samodzielnie po mieszkaniu przy pomocy, nie był osobą wymagającą noszenia pampersów; ubierał się samodzielnie. Organ zaznaczył, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowiła w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał też, że na charakter i zakres wykonywanych przez skarżącą czynności w części składało się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego. Natomiast czynności polegające m.in. na podawaniu leków nie były czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu. Ponadto skarżąca miała siostry, na których w równym stopniu co na skarżącej ciążył obowiązek alimentacyjny względem ojca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniósł też o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik skarżącej zarzucił Kolegium naruszenie: 1. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r - przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2. 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - przez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik skarżącej podkreślił, że skarżąca sprawuje codziennie opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. We wcześniejszym okresie opiekę taką sprawowała matka skarżącej, przy czym matka skarżącej zmarła w 2014 r. Wówczas opiekę przejęła skarżąca pozostająca w tym czasie na urlopie macierzyńskim. Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego skarżąca w 2017 r. rozpoczęła działalność gospodarczą, w zamierzeniu miało to jej dać elastyczność w dysponowaniu czasem. W tej formie pracowała 1,5 roku, ale coraz bardziej angażująca opieka nad ojcem wymusiła zawieszenie działalności gospodarczej. W celu utrzymania ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego skarżąca zawiesiła działalność gospodarcza w trybie art. 36aa ustawy z dnia 13 października 1998 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 z późn. zm.). Organ jednak błędnie założył, że było to spowodowane konicznością opieki nad małoletnim dzieckiem. Skarżąca po prostu wybrała ten tryb jako najprostszy i najmniej dolegliwy dla jej rodziny. W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik skarżącej powołał m.in. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego na poparcie tezy, że nie ma podstaw pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jeżeli żyje pozostałe rodzeństwo wnioskującego o świadczenie. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie została uwzględniona ponieważ rację miał organ odwoławczy, że w okolicznościach faktycznych sprawy – skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Podstawą odmowy wydania zaskarżonej decyzji był art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis ten określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie, a przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Interpretacja ww. art. 17 ust. 1 pkt 4 wymaga od organów zindywidualizowanej oceny konkretnej sytuacji rodzinnej występującego o przyznanie świadczenia opiekuna osoby niepełnosprawnej. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być bowiem traktowane jako alternatywa do uzyskiwania stałego dochodu przez członków najbliższej rodziny w sytuacji gdy obowiązujące przepisy (tu: przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) gwarantują uzyskiwanie świadczeń w postaci obowiązku alimentacyjnego. Z tych to powodów powołany art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1575/22 (odwołując się w uzasadnieniu do utrwalonej linii orzeczniczej) analiza powyższego przepisu wskazuje, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające stwierdzenie znacznego stopnia niepełnosprawności u podopiecznego wnioskodawcy zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby niepełnosprawnej, ale przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowanie takich zajęć z uwagi na konieczność podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęło się, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (por. wyroki NSA: z 14 marca 2023 r., I OSK 1239/22; z 21 lutego 2023 r., I OSK 794/22, czy z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20). Podkreślić należy również, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08). W rozstrzyganej sprawie skarżąca od samego początku reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji medycznej ojca skarżącej, która to dokumentacja uprawdopodobniałaby konieczność niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia z uwagi na charakter i zakres niezbędnych czynności opiekuńczych. Z opisu czynności wykonywanych pod czas opieki dołączonych do wniosku – nie wynika, aby musiały być one wykonywane wyłącznie w czasie poświęcanym typowo na zatrudnienie. Z wywiadu środowiskowego pośrednio wynika, że skarżąca obawia się, że jej ojciec "odkręci gaz, ma luki w pamięci, zapomina". W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła swoich obaw jakimikolwiek dowodami. Z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że przyczyną niepełnosprawności były schorzenia przewodu pokarmowego. Skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, aby jej niepełnosprawny ojciec dodatkowo miał rzeczywiste problemy z rozeznawaniem znaczenia swoich czynności. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżąca nie spełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawnym ojcem sprawowana przez skarżącą, wykluczała podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Co więcej skarżąca przyznawała, że obie jej siostry odwiedzają ojca. Nie zostały więc naruszone również art. 7; art. 77 §1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 §1 k.p.a. Organ bowiem odwołując się do konkretnych faktów i dowodów w sprawie ocenił, że nie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (po zawieszeniu działalności gospodarczej ze względu na opiekę nad małoletnimi dziećmi), a sprawowaną opieką nad ojcem. Istotne jest bowiem, że zdaniem organu, opis czynności opiekuńczych – nie wymuszał na skarżącej bierności zawodowej. Nie można więc zarzucić organom, że działały z naruszeniem art. 7 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 sierpnia 2023 r., I OSK 1655/22 wskazywał, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego kluczowy jest wymiar opieki sprawowanej przez osobę wnioskującą o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wnioski organu mają swoją podstawę prawną – organ przyznając świadczenie pielęgnacyjne bada nie tylko fakt zaprzestania wykonywania pracy przez opiekuna; sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym i posiadanie przez niepełnosprawnego – wymaganego art. 17 ust. 1 u.ś.r. – orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ uprawniony jest również do oceny czy rozmiar czynności opiekuńczych w indywidualnej sytuacji życiowej opiekuna uzasadnia jego twierdzenia o niemożności pogodzenia pracy zawodowej ze sprawowaniem opieki. W ocenie Sądu świadczenie pielęgnacyjne w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przysługuje nie tyle w sytuacji sprawowania rzeczywistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale gdy z całokształtu okoliczności faktycznych (charakteru i zakresu niezbędnych czynności opiekuńczych; możliwości udzielenia pomocy w opiece przez pozostałych członków rodziny zobowiązanych do alimentacji w tym samym stopniu co opiekun; miejscu sprawowania opieki) wynika, że nie jest możliwe kontynuowanie dotychczasowego zatrudnienia lub podjęcie innej pracy. Z akt wynika, że skarżąca do 1 marca 2019 r. prowadziła działalność gospodarczą o przeważającym profilu - sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet (k. 18 akt administracyjnych). Z rozpisanego harmonogramu czynności opiekuńczych wynika natomiast, że w godzinach przedpołudniowych i południowych czynności opiekuńcze sprowadzały się do wyjścia na spacer i przygotowania w tym celu ubrań; przygotowaniu o podaniu napojów i obiadu. Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo oceniło, że tego typu czynności jak sprzątanie, pranie, robienie zakupów, włączanie telewizji nie można było uznać za wymagające całodobowej dyspozycji opiekuna, a co za tym idzie uprawdopodobnienie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a rozmiarem niezbędnej opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W rozpoznawanej sprawie zdaniem Kolegium nie można było przyjąć, że opieki nad niepełnosprawnym ojcem nie można było tak zorganizować czy też zabezpieczyć przy współudziale pozostałych osób zobowiązanych do alimentacji oraz przy uzyskaniu pomocy w opiece nad niepełnosprawnym ojcem przez usługi opiekuńcze realizowane w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo, aby skarżącą odciążyć aby nie musiała rezygnować z podejmowania zatrudnienia lub podejmowania pracy choćby w ograniczonym zakresie czasowym. Sąd zgadza się wnioskami organu, że przyznanie skarżącej świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który - z mocy prawa – w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach. Zdaniem Sądu, system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. O związku tym decyduje nie tylko wola uzyskiwania rekompensaty za sprawowana opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, ale wykazanie, że wnioskujący o takie świadczenie nie jest w stanie pogodzić swojej pracy zawodowej z rozmiarem niezbędnych czynności opiekuńczych i obiektywnym brakiem możliwości uzyskania pomocy od osób zobowiązanych do alimentacji w analogicznym stopniu. Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia ojca skarżącej i konieczności pomocy przez córkę (do czego zresztą była zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym). Należałoby jednak podkreślić za Kolegium, które nie negowało również faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącą, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podkreśla także, że organy nie podważały orzeczenia o niepełnosprawności ojca skarżącej oraz faktu, że ojciec skarżącej został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Organy odmówiły przyznania świadczenia ze względu na fakt, że zakres opieki w sytuacji rodzinnej skarżącej, nie uniemożliwiało jej to podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. W wniesionej skardze w żaden sposób (podobnie również na etapie postępowania administracyjnego) nie została w jakikolwiek sposób podważona ocena przesłanki braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowana opieka nad ojcem. Pełnomocnik skarżącej ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc i jednocześnie z tego powodu zaprzestają aktywności zawodowej. W ocenie Sądu, skoro skarżąca mogła liczyć na pomoc rodzeństwa to nie jest tak, że uprawniona była do świadczenia pielęgnacyjnego ponieważ przy sprawowaniu opieki nad ojcem – nie podejmowała w tym czasie zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że biorąc pod uwagę możliwość skorzystania przez skarżącą z pomocy rodzeństwa w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną matką, organy rozpoznające niniejszą sprawę w sposób prawidłowy dokonały wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie naruszyły wymienionych w skardze przepisów k.p.a. w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego.. Z tych to powodów Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni art. 17 ust.1 u.ś.r. za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło