III SA/Kr 558/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi udział ½ części w nieruchomości zabudowanej domem do kapitalnego remontu, mieszkanie o powierzchni 39,23 m2 udział 1/14 części w nieruchomości rolnej o powierzchni 3 ha 26 arów 87 m2. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych. Do żony należy jeszcze odziedziczony po matce udział 1/5 części w 85 arowym gospodarstwie z domem do rozbiórki oraz 6/18 części działki leśnej o powierzchni 1 ha 22 ary 52 m2. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 2650 wyjaśniając, że składa się na to jego renta czasowa w wysokości 1300 zł oraz 1350 zł wynagrodzenia za pracę żony. Uzasadniając swoje starania podniósł, że dochody jego i zony pochłaniają w całości koszty utrzymania mieszkania i opłaty medialne. Zaznaczył, że jest inwalidą, przechodził zabiegi operacyjne a w związku z tym koszty lekarstw, wizyt lekarskich i rehabilitacje pochłaniają w całości jego rentę. Wyraził swoje zapatrywanie na sprawę. Wskazał, że pomaga swojej starszej matce. Wszystko to powoduje zaś, że nie stać go na opłaty sądowe. Do wniosku dołączył kopię wyroku sądowego uznającego go za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe. Wezwany wyjaśnił, że za czynsz płaci 501 zł, za prąd, 67,42 zł, za gaz 52,22 zł. Do tego dochodzi 34,30 za ubezpieczenie żony, 58 zł za bilet miesięczny dla żony i 59,99 zł abonamentu telewizyjnego. Dla wykazania tych okoliczności przedłożył kopie rachunków i pokwitowań. Przedstawił posiadane paragony z aptek. Wynika z nich,że na przestrzeni ostatniego kwartału przeznaczył na leki 285,60 zł. Wyjaśnił, że nie posiada rachunków za rehabilitację. Oświadczył, że posiadane nieruchomości nie są wykorzystywane gospodarczo. Płaci za nie podatki. Z przedstawionych pokwitowań wynika, że rocznie per saldo jest to obciążenie rzędu 162,56 zł. Dostarczył pisemne oświadczenia matki w którym rzeczona podała, że syn wspiera ją co miesiąc kwotą 200 zł a dojazdy do niej kosztują go ok. 100 zł. Z przedstawionej kopi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS i części decyzji o wysokości świadczenia wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do 31 stycznia 2011 r. a do wypłaty otrzymuje 1300,34 zł. Żona do wypłaty otrzymała w czerwcu 1439,18 zł co dokumentuje przedłożona kopia odcinka jej wypłaty. Z własnej inicjatywy skarżący dołączył kopie pism i zawiadomień z prokuratury. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sadowych o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów rodziny. Na wezwanie (art. 255 ppsa) udzielił dodatkowych wyjaśnień odnośnie obciążeń finansowych jego gospodarstwa dokumentując je kopiami odpowiednich dokumentów źródłowych. Aktualnie sytuacja skarżącego przedstawia się w ten sposób, że po pierwsze miesięczny dochód jego gospodarstwa domowego należy szacować na 2739,52zł. Po odjęciu wskazywanych obciążeń sięgających kwoty 1358,53 zł - wliczając w to także oszacowany koszt zakupu leków, ofiarowanej matce pomocy finansowej i kosztów dojazdów do niej - małżonkom pozostaje do rozporządzenia kwota około 1380,99 zł. Wynika to z prostych operacji arytmetycznych. Zawarte we wniosku twierdzenia skarżącego, że koszty utrzymania domu, opłacenia mediów i wykupu lekarstw pochłania całość ich dochodów nie znajdują więc wystarczającego uzasadnienia. Skarżący nie wykazał też, by wydatki na wizyty lekarskie i rehabilitację pochłaniały jego rentę. Po drugie skarżący wraz z małżonką posiadają szereg udziałów w nieruchomościach, które mają odpowiednią wartość podkładową pod ewentualną pożyczkę zaś ich obciążenie (oczywiście poza domem gdzie mieszkają) nie godzi w podstawy egzystencji tych ludzi. Po trzecie wymagane koszty sądowe, które na obecnym etapie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł ustalonego zgodnie z zasadami określonymi §2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) nie pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanymi przez stronę dochodami i stanem majątkowym by jego poniesienie groziło skarżącemu i jego małżonce zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób by osoby te nie były w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przypadku rozstrzygnięcia z którego skarżący nie będzie zadowolony uwagę powyższą odnieść należy także do ewentualnej opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (100 zł) oraz wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł). Przyznanie w takiej sytuacji skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych nie znajduje więc dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).