III SA/Kr 562/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącej I. C. o zwolnienie od kosztów sądowych II) oddalić wniosek skarżącej I. C. o ustanowienie adwokata W dniu 13 sierpnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej I. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 26 października 2010 r., w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2010 r. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z nieletnim synem. Ich miesięczny dochód wynosi 5.033 zł ( 1.144 funty) i stanowi go zasiłek chorobowy w wysokości 1.144zł ( 260 f), zasiłek rodzinny w wysokości 352 zł ( 80 f), zasiłek na dziecko w wysokości 1.777 zł (404 f), zasiłek na dom w wysokości 1.760 zł ( 400 f) . Według oświadczenia skarżąca nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomości. Mieszka Wielkiej Brytanii, gdzie obecnie mieści się jej centrum życiowe. Aktualnie pozostaje na zwolnieniu lekarskim. Utrzymuje się z zasiłku chorobowego oraz innych świadczeń, które uzyskuje od Państwa. W piśmie uzupełniającym wniosek skarżąca szczegółowo wyjaśniła jakie są miesięczne koszty utrzymania i jakie są jej źródła miesięcznego dochodu. Ponadto oświadczyła też, że z ojcem dziecka nie utrzymuje żadnych kontaktów. Od momentu rozwodu nie partycypuje on w żadnym stopniu w kosztach utrzymania syna. Tylko przypadek sprawił, że mieszkają oni w tym samym mieście w Anglii. Nadal jednak były mąż nie wykazuje zainteresowania w wychowaniu czy utrzymaniu syna. Z przedstawionego zestawienia miesięcznych wydatków wynika, iż opłata za czynsz wynosi 1.760 zł ( 400 funtów), za wywóz śmieci i podatek od gruntu 367 zł ( 83,45 funtów0, za telefon stacjonarny 60 zł ( 13,40 funtów), za telewizję 54 zł (12,40 zł ). Łącznie koszty miesięcznego utrzymania wynoszą 2.644 zł ( 615 funtów). Oznacza to, że na życie pozostaje jej kwota 2.644 zł. (529 funtów). Skarżąca dodatkowo wyjaśniła, iż spłaca zadłużenie za gaz w wysokości 3.554zł ( 739,38 funtów), a także opłaca w Polsce polisę na życie syna w wysokości 100 zł miesięcznie oraz spłaca długi u osób prywatnych, których nie jest w stanie udokumentować. Do pisma dołączone zostały kserokopie rachunków za media, czynsz i inne opłacane w Wielkiej Brytanii. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Analizując przedstawione przez skarżącą zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów sąd uznał, iż poniesienie przez nią kosztów postępowania, które na obecnym jego etapie sprowadzają się do wpisu w wysokości 100 zł ( rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 24 grudnia 2003 r/ Nr 221, poz. 2193 z póź. zm. - § 2 ust.3 pkt 5 rozporządzenia), nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla skarżącej i jej rodziny. Tym bardziej, iż w przedstawionym zestawieniu wydatków, o którym mowa powyżej znajdują się pozycje, które trudno uznać za wydatki konieczne (telefon, internet, telewizja, nieobligatoryjne ubezpieczenia) mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami z tytułu kosztów sądowych. Reasumując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 257 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).