III SA/Kr 565/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. I. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. W dniu 21 lutego 2015 r. E. I. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Po wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący wniósł o zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Podał, iż jest osobą niepełnosprawną z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Oświadczył, iż utrzymuje się z niezbyt wysokiej emerytury. Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2014 r. wezwano skarżącego o wypełnienie przesłanego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wnioski bez rozpoznania. Zarządzenie nie zostało wykonane. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 31 października 2014 r. pozostawiono wniosek bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2014 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie w dniu 14 stycznia 2015 r. Postanowieniem z dnia 6 marca 2015 r. Sąd skargę odrzucił. W dniu 29 maja 2015 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona przez skarżącego, która postanowieniem z dnia 9 czerwca 2015 r. została odrzucona. W skardze kasacyjnej skarżący ponownie zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2015 r. wezwano skarżącego ponownie o wypełnienie przesłanego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący w złożonym formularzu "PPF" oświadczył, iż posiada dwie nieruchomości o powierzchni 18 m2 oraz 36 m2. Ponadto oświadczył, iż nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wskazał również, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Jako dochód rodziny wskazał swoją emeryturę w kwocie 2361 zł oraz emeryturę żony w kwocie 1400 zł, co daje łącznie kwotę 3761 zł. Oświadczył również, że razem z żoną są osobami niepełnosprawnymi o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a dochody z trudem pokrywają ich egzystencję. Zarządzeniem z dnia 25 września 2015 r. o uzupełnienie braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnił, że razem z żoną zamieszkuje w 18 metrowym mieszkaniu, natomiast drugie 36 metrowe mieszkanie w związku z brakiem funduszy nie jest w pełni przygotowane i umeblowane. Żadne z mieszkań nie jest wynajmowane. Przedstawił wyciąg z konta dotyczący jego miesięcznych wydatków tj. telefon, 40,62 zł; opłata mieszkaniowa 308,08 zł; opłata remontowa 20,85 zł; opłata eksploatacyjna 159,89 zł; energia elektryczna 65,66 zł; telefon 56,97 zł; gaz 80,94 zł; rtv 21,50 zł. Podał również, że posiada dwa konta bankowe; na jedno z nich otrzymuje przelewy, natomiast drugie sam zasila i wykonuje comiesięczne opłaty. Wyjaśnił również, że jego zła kondycja finansowa wynikła z konieczności zapłaty zasądzonych kosztów sądowych oraz honoraria adwokatów. Postanowieniem referendarza z dnia 12 listopada 2015 r. skarżącemu przyznano pełnomocnika z urzędu, natomiast wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono. Skarżący pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. wniósł w terminie sprzeciw od tego postanowienia, wskazując, że zaskarża postanowienie w przedmiocie oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - dalej jako ppsa od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 ppsa wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie przepisu art. 245 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ppsa), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 pppsa). Ponadto zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty m.in. wpis są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek. Wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów stan majątkowy skarżącego uzasadnia jedynie przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z całą pewnością skarżący jest w stanie ponieść konieczne obecnie koszty, w postaci całości wpisu sądowego od skargi na decyzję, nie narażając przy tym ani siebie, ani swojej rodziny na uszczerbek koniecznego utrzymania. Uiszczenie wpisu od skargi, której przedmiotem jest decyzja wydana w postępowaniu administracyjnym, w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), z całą pewnością nie przekracza majątkowych możliwości skarżącego. Bowiem aktualny dochód na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi ok 1880,50 zł. Natomiast w ocenie Sądu wniosek jest uzasadniony o tyle, o ile skarżący domaga się w nim ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Kwota pieniężna, jaką skarżący może przeznaczyć na własne utrzymanie, nie pozwala na jednoczesne poniesienie wydatków na należne koszty sądowe oraz opłacenie pełnomocnika z wyboru. W tym zakresie Sąd wniosek uwzględnił, ustanawiając dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa oraz art. 260 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.