III SA/Kr 57/19
WyrokWSA w Krakowie2019-03-26
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Halina Jakubiec, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rektor Uniwersytetu prawidłowo ustalił minimalną wysokość stypendium doktoranckiego dla doktorantów rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020, stosując przepisy obowiązujące przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, czy też powinien zastosować przepisy nowej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rektor Uniwersytetu prawidłowo ustalił minimalną wysokość stypendium doktoranckiego dla doktorantów rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020. Przepis art. 285 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stanowił podstawę do stosowania przepisów obowiązujących przed wejściem w życie nowej ustawy, w tym rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r., co skutkowało przyznaniem stypendium w kwocie 1470 zł.Stan faktyczny
Skarżący, doktorant trzeciego roku, zakwestionował wysokość przyznanego mu stypendium doktoranckiego, domagając się kwoty 1923 zł zamiast przyznanej 1470 zł. Zarzucił organowi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, w tym przepisów przejściowych nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisów uchylonych. Organ administracji (Rektor Uniwersytetu) wniósł o oddalenie skargi, prezentując odmienną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 19 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego skargę oddala
Decyzją z dnia 19 listopada 2018 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu przyznał K. G. (dalej w skrócie Skarżącemu), doktorantowi trzeciego roku studiów doktoranckich na Wydziale [...] Uniwersytetu, stypendium doktoranckie w roku akademickim 2018/219 w kwocie 1470 zł miesięcznie.
W podstawie prawnej decyzji wskazany został przepis art. 104 § 1 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j., Dz.U z 2018 r., poz. 2096) oraz art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1669) w związku z zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia 27 czerwca 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie.
Powołany przepis – art. 285 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce określa zasady przyznawania stypendium doktoranckiego, uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020. Ust. 1 tego przepisu stanowi, że ta grupa doktorantów może otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust.1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3 ( tj. ustawy z dnia 27 lipca 2005r Prawo o szkolnictwie wyższym Dz. U. z 2017r poz. 2183 z póżn zm.) w wysokości nie mniejszej niż 60 % minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy ( uchylonej). Ust. 2 przepisu 285 stanowi, że decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania i wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w instytucie naukowym Polskiej Akademii Nauk, instytucie badawczym oraz międzynarodowym instytucie naukowym – dyrektor tego instytutu.
Na podstawie zarządzenia Rektora Uniwersytetu z dnia 27 czerwca 2018 r. tworzone są listy rankingowe ( §4 pkt 3-6 zarządzenia), w których kolejne pozycje uzyskują doktoranci zgodnie z liczbą punktów przyznaną im na podstawie wniosków i wymaganej dokumentacji, według sytemu punktacji ustalonego przez radę jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie ( § 5 pkt 2 zarządzenia).
Na podstawie oceny dokonanej przez doktorancką komisję stypendialną ustalono, że Skarżący uzyskał w kategorii: (1) terminowa realizacja programu studiów doktoranckich – spełnia warunek (2) zaangażowanie w prowadzenie zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych – spełnia warunek (3) zaangażowanie w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę naukową – nie spełnia warunku (4) postępy w pracy naukowej – 33 pkt (5) postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej (8 pkt). W sumie uzyskał liczbę punktów 41, która w roku akademickim 2018/2019 stanowiła minimalną liczbę punktów uprawniającą do przyznania stypendium doktoranckiego.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez K. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w części dotyczącej wysokości stypendium, gdyż w jego ocenie winna wynosić kwotę 1 923 zł miesięcznie, a nie kwotę 1 470 zł.
. Skarżący nie skorzystał z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarga oparta jest na następujących zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a) poprzez:
1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 285 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, polegające na tym, że norma w/w przepisu nakazuje zastosowanie art. 151 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i wydanych na jego podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, do określenia wysokości minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, na podstawie którego określona została z kolei minimalna wysokość stypendium doktoranckiego udzielanego doktorantom, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, co daje kwotę stypendium doktoranckiego w wysokości 1 470 zł miesięcznie, podczas gdy art. 285 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. powinien być rozumiany jedynie, jako odsyłający do art. 151 ustawy o szkolnictwie wyższym z 2005 r. i rozporządzenia z 2016 r. w zakresie zdefiniowania instytucji "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta", a nie, co do określenia samej wysokości wynagrodzenia asystenta (na podstawie której następnie określona została minimalna wysokość stypendium doktoranckiego),
2) niewłaściwe zastosowanie art. 151 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 r. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, polegające na tym, że organ zastosował normy w/w przepisów, by określić wysokość "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta", co w rezultacie zadecydowało o określeniu kwoty stypendium doktoranckiego w wysokości 1 470 zł miesięcznie, mimo że zgodnie z prawem nie mogły być zastosowane, przede wszystkim z uwagi na derogację rozporządzenia z 2016 r., co także skutkuje naruszeniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 w zw. z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP) w stosunku do doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 (w tym mnie) oraz tych doktorantów, którzy rozpoczną naukę w roku akademickim 2019/2020 lub później,
3) błędną wykładnię i odmowę zastosowania art. 137 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1838), polegające na tym, że normy w/w przepisów nie mogą być zastosowane dla określenia wysokości wynagrodzenia asystenta, które w dalszej kolejności jest wykorzystywane dla określenia minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego udzielanego po l października 2018 r., podczas gdy w/w normy należało zastosować, co skutkowałoby określeniem kwoty stypendium doktoranckiego w roku 2018/2019 na co najmniej 1 923 zł miesięcznie. Niezastosowanie w/w norm skutkuje także naruszeniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 w zw. z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP) w stosunku do doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 oraz tych doktorantów, którzy rozpoczną naukę w roku akademickim 2019/2020 lub później, podkreślając tym samym, że przyjęcie interpretacji nakazującej zastosowanie art. 285 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. w zw. z art. 137 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2018 r. i § 1 rozporządzenia z 2018 r. z jednoczesnym odrzuceniem interpretacji nakazującej zastosowanie art. 285 ust. 1 w zw. z art. 151 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 r. i odpowiednich przepisów rozporządzenia z 2016 r. czyniłoby w ocenie skarżącego zadość wymogowi prokonstytucyjnej wykładni norm prawnych.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, przedstawiając odmienną niż w skardze wykładnię zastosowanych przepisów.
Wprowadzając art. 285 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ustawodawca utrzymał możliwość otrzymywania stypendium doktoranckiego dla doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020. Na zasadzie art. 285 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy, ust. 2 stanowi, że decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor (...). W ocenie Rektora gdyby nie wprowadzono tego przepisu, stypendium doktoranckie nie mogłoby być wypłacane, ponieważ art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowiący podstawę przyznawania stypendium doktoranckiego z dniem 1 października 2018 r. został uchylony. Organ wskazał, że skoro ustawodawca przewidział w przepisach przejściowych możliwość wypłacania stypendium doktoranckiego na podstawie przepisu już nieobowiązującego, to mógł również przewidzieć możliwość wypłacania stypendium doktoranckiego w wysokości ustalanej na podstawie przepisów uprzednio obowiązującego rozporządzenia, na co wprost wskazuje przepis przejściowy, jakim jest powołany art. 285. Ustalenie wysokości na podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej w zakresie wysokości stawki stypendium doktoranckiego stanowiłoby wydanie decyzji z rażącym naruszeniem przepisów, ponieważ odesłanie dotyczące wysokości ustalania stypendium doktoranckiego odnosi się do art. 151 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a nie do art. 137 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
W innym wypadku, uznając argumentacją skarżącego, należałoby przyjąć, że skoro art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie obowiązuje, to nie ma możliwości wypłacania tego stypendium, gdyż przepisy dotyczące przyznawania stypendium doktoranckiego w szkołach doktorskich wejdą w życie dopiero od dnia 1 października 2019 r. Na mocy szczegółowego przepisu rozporządzenie MNiSW z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej zachowało moc wiążącą.
Rektor wskazał dalej, iż jeśliby przychylić się do argumentacji skarżącego i stwierdzić, że rozporządzenie MNiSW z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej nie obowiązuje, to prowadziłoby to do wniosku, że przepisy nie określają minimalnej stawki wynagrodzenia zasadniczego asystenta. Przepisy rozporządzenia MNiSW z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej nie przewidują bowiem takiej kategorii jak "wynagrodzenie zasadnicze asystenta". Nie można stosować w tej kwestii normy, do której przepis nie odsyła.
W art. 285 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce znalazło się bezpośrednie odniesienie do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, czyli rozporządzenia MNiSW z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej. Wyraźną intencją prawodawcy było w tym zakresie obliczanie minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego w odniesieniu do wynagrodzenia zasadniczego asystenta określonego w tabeli A w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia, czyli na zasadach dotychczasowych, tj. przed dniem 1 października 2018 r. Z treści załącznika do wynagrodzenia rozporządzenia MNiSW z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej wynika, że 60% z 2450 zł, czyli minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, wynosi 1470 zł.
Organ wskazał, że zasadniczo decyzja administracyjna nie może opierać się na nieobowiązujących źródłach prawa. Jednakże, w tym przypadku same przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym założyły taką możliwość.
Nie jest dopuszczalne zdaniem Rektora przyjęcie interpretacji zgodnie z którą art. 151 ust. 1 ustawy z 2005 stanowiącej podstawę do wydania rozporządzenia z 2016 stosować należy wyłącznie w części, tj., iż przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że dotyczy on wyłącznie określenia "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta", jednakże nie może już określać wysokości tego świadczenia w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2016r. Zgodnie z art. 285 ust.1: "Uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust, l tej ustawy".
Pojęcie "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta" z odwołaniem się do art. 151 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym 2005 jednoznacznie przesądza o tym, że sposób i zasady określania tego wynagrodzenia znajdują się w art. 151 ust. 1, który odsyła do przepisów rozporządzenia z 2016 roku, jako wydanych na podstawie tego przepisu.
Nie ma przy tym znaczenia, że przepisy rozporządzenia z 2016 zostały z dniem 1 października 2018 uchylone, skoro przepisy przejściowo ustawy wprost wskazały sposób wyliczenia wysokości stypendium, odwołując się do aktów prawnych, które zostały uchylone. Taki zabieg w świetle obowiązującego prawa, a w szczególności przepisów Rozporządzenia z 2002 w sprawie zasad techniki prawodawczej jest dopuszczalny.
Powyższa wykładnia znajduje odzwierciedlenie w stanowisku wyrażonym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Początkowo w projekcie ustawy Przepisy wprowadzające Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ustawodawca odniósł się do przepisie dotyczącym podstawy wyliczenia stypendium doktoranckiego do przepisu art. 137ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jednakże ostatecznie w przepisie art. 285 tej ustawy znalazło się odwołanie do przepisu art. 151 ust.1 ustawy uchylonej.
Z uzasadnienia projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce[http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/druk.xsp?nr=2447) wynika, że "W przypadku doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 wsparcie finansowe w postaci stypendiów doktoranckich, zwiększeń stypendium doktoranckiego i świadczeń pomocy materialnej będzie oparte na dotychczasowych zasadach. Wyjątkiem będzie wyłączenie możliwości ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych doktorantów i zastąpienie jej przez prawo do ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców".
Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje :
Na wstępie przywołać należy podstawową zasadę sądownictwa administracyjnego wyrażoną w art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, w myśl której sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd administracyjny nie ma możliwości orzeczenia co do meritum sprawy, a jedynie ocenia legalność zaskarżonej decyzji, aktu lub czynności rozumianą jako zgodność z przepisami prawa materialnego oraz zachowanie wymaganych prawem procedur postępowania.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Przeprowadzona według powyższych zasad kontrola sądowo administracyjna nie dostarcza podstaw do uwzględnienia skargi.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu należy mieć na uwadze , że organy uczelni nie są organami administracji publicznej, a postępowania na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie mają charakteru postepowania administracyjnego sensu stricto. Misją szkolnictwa wyższego jest prowadzenie najwyższej jakości kształcenia oraz działalności naukowej ( art. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ), a organy uczelni wymienione w art.17 powoływane są w ramach w ramach przyznanej im autonomii , według ustanowionych statutem zasad. Tym niemniej organy uczelni nie mogą działać w sposób arbitralny i dowolny, bowiem zasada autonomii uczelni musi być podporządkowana konstytucyjnej zasadzie praworządności, tj. działania na podstawie prawa i w granicach prawa. Tym samym konieczne jest zachowanie minimum procedury ( wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000r SK 19/99 ), umożliwiające miedzy innymi kontrole sądowo administracyjną, w sprawach w których takowa jest przewidziana.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja spełnia tak rozumiane kryteria proceduralne , a uzasadnienie wskazuje na przyjęte w podstawie rozstrzygnięcia przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, w tym na podstawę prawną zastosowania zasad określonych przepisami derogowanymi.
Przedmiotem sporu jest natomiast sposób ustalenia minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego przyznawanego na rok akademicki 2018/2019, która według skarżącego wynosi 1923 zł, bowiem taka kwota stanowi 60 % wynagrodzenia asystenta obliczonego według zasad przewidzianych przepisem art. 137 ust 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce ( dalej zwanej nową ustawą ), w zw. z wydanym na podstawie ust. 2 tego przepisu rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dnia 25 września 2018r. w sprawie miesięcznego minimalnego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora uczelni publicznej ( Dz. U.2018 1838), określającym tę kwotę, jako wynoszącą 6410 zł.
Natomiast Rektor Uniwersytetu kwotę minimalnego stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2018/2019 ustalił według dotychczasowych zasad, przyjmując, ze do tego obliguje przepis art. 285 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające Prawo o Szkolnictwie wyższym i nauce, odsyłając do przepisów wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylonej, mianowicie do zasad rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej ( Dz. U. 2016 poz.2063).
Różnica stanowisk, co do wysokości kwoty minimalnej stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2018/2019 wynika z ze sposobu interpretacji zakresu odesłania zawartego w art. 285 ust.2 przepisów wprowadzających nową ustawę.
Według strony skarżącej jest to odesłanie do zasad określonych w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 151 uchylonej ustawy, jednakże z wyłączeniem ustalonej tam w tabeli A pkt. 3 załącznika do rozporządzenia z Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2 grudnia 2016 r.( op. cit.) minimalnego wynagrodzenia asystenta. Przekonanie to zostało sformułowane po pierwsze z uwagi na wyjątkowy charakter odwołań do przepisów uchylonych ( czyli już nie obowiązujących ), co wyklucza rozszerzająca interpretację takich odesłań ; po drugie – zez względu na nieuzasadnione zdaniem skarżącego zróżnicowanie kryteriów ustalania stypendium dla doktorantów , którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/ 2020, a tymi którzy przystąpią do nowo zorganizowanych szkół doktoranckich w tym właśnie granicznym roku. Przy czym jak się wydaje nie idzie tu o identyczną wysokość, gdyż w tym zakresie różnice zostaną utrzymane, lecz o włączenie dotychczasowych doktorantów w strukturę nowego systemu wynagradzania pracowników uczelni poprzez zrelatywizowanie tych wynagrodzeń do wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia dla profesora w uczelni publicznej, określonego wydanym na podstawie art. 137 ust.2 nowej ustawy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 lipca 2018r.( w/w).
Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia zawartej w skardze interpretacji przepisu art. 285 ust 1 nowej ustawy. Przepis ten zawiera bowiem odesłanie do art. 200 (uchylonej ustawy ) oraz do przepisów wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 uchylanej ustawy. W kontekście wykładni językowej nie jest dopuszczalna taka wykładnia, która prowadzi do uznania, że wyrażenia użyte przez prawodawcę w interpretowanym przepisie są zbędne. Przyjęcie , że minimalne stypendium doktoranckie dla uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 stanowi 60% wynagrodzenia minimalnego wynagrodzenia asystenta ustalonego według zasad wynikających z art. 137 nowej ustawy tj. poprzez ustalenie tego zasad co oznacza minimum w odniesieniu do wynagrodzenia nauczyciela akademickiego, które nie może być niższe niż 50 % wynagrodzenia profesora, zakłada w gruncie rzeczy eliminację z przepisu 285 ust.1 przepisów wprowadzających wyrażenia " o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art.151 ust.1 tej ustawy". Taki zabieg interpretacyjny pomijający przy ustaleniu zakresu zastosowania przepisu użyte w nim sformułowania jest oczywiście niedopuszczalny, toteż skarga formułuje pogląd, że odesłanie to nie dotyczy wskazanej w przepisach wydanych na podstawie art.151 ust. 1 uchylonej ustawy wysokości minimalnego wynagrodzenia asystenta, lecz jedynie zasad, nie wskazując na żadne konkretne zasady zawarte w tych przepisach, które mogą mieć zastosowanie do ustalenia minimalnego wynagrodzenia asystenta, a w które nie mieszczą się według poglądu zawartego w skardze w pojęciu wysokości tego minimum. Zdaniem Sądu odesłanie to odnosi wprost do określonej w uchylonym rozporządzeniu stawki minimalnej wynagrodzenia asystenta.
Biorąc pod uwagę, że przepisy wprowadzające mają charakter dostosowawczy, a także tymczasowy , bowiem studia doktoranckie na dotychczasowych zasadach prowadzone będą do 31 grudnia 2023 r., takie uregulowanie kwestii minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego przez ustawodawcę nie budzi wątpliwości z punktu widzenia zasad legislacji określonych rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie zasad techniki prawodawczej ( Dz.U.2016 poz.283 t.t.), które wprawdzie dotyczy aktów niższej rangi niż ustawa, ale jest niewątpliwie aktem pomocnym w procesie interpretacji także aktów prawnych rangi ustawowej. W przepisie § 33 pkt 2 tego rozporządzenia sformułowana została zasada, w myśl której nie zachowuje się czasowo w mocy tylko niektórych przepisów aktu wykonawczego wydanego na podstawie uchylanego albo zmienianego przepisu upoważniającego.
Nie ma zatem żadnych podstaw aby zawarte w art. 285 ust. 1 nowej ustawy odesłanie do wydanego na podstawie art. 151 uchylonej ustawy, rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (op.cit. ) interpretować jako dotyczące niektórych przepisów , a innych, jak np. wysokość minimalnego wynagrodzenia asystenta – nie.
Reasumując , wynik wykładni językowej, a także systemowej ( o czym poniżej ), spornego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca chciał utrzymać wysokość minimalnego stypendium doktoranckiego dla uczestników studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/ 2020 na dotychczasowym poziomie i wyraził to w sposób jednoznaczny odsyłając przepisem art. 285 ust.1 będącym przepisem wprowadzającym nową ustawę do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy uchylanej.
Należy też zauważyć, że usytuowanie tego przepisu Rozdziale 3 omawianej ustawy, zatytułowanym "Przepisy uchylające, przejściowe; dostosowujące i końcowe" wskazuje na tymczasowy charakter tej regulacji, mającej na celu zapewnienie utrzymanie ciągłości wsparcia finansowego w postaci stypendiów doktoranckich i świadczeń pomocy materialnej, które jak wskazuje na to uzasadnienie projektu ustawy, będzie oparte na zasadach dotychczasowych, z wyjątkiem wyłączenia możliwości ubiegania się o stypendium dla wybitnych doktorantów i zastąpienie jej przez prawo do ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych naukowców.
Przystępując do oceny materii związanej z zarzutem naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 w zw. z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP) w stosunku do doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 oraz tych doktorantów, którzy rozpoczną naukę w roku akademickim 2019/2020 lub później, należy mieć na uwadze, że stypendium doktoranckie nie ma charakteru wynagrodzenia za pracę, jego przyznanie ma charakter wyłącznie motywacyjny , całkowicie uzależniony od osiągnięć doktoranta ,o czym świadczy uzależnienie jego przyznania od zaangażowania doktoranta ocenianego poprzez przyznanie odpowiedniej punktacji, oraz uznaniowy charakter decyzji w sprawie przyznania stypendium. W postepowaniu o przyznanie tego stypendium nie są brane pod uwagę żadne kryteria socjalne, a jedynie zgodnie z powołanym na wstępie zarządzeniem Rektora terminowa realizacja programu studiów oraz zaangażowaniem w prowadzenie zajęć dydaktycznych, badań naukowych prowadzonych przez jednostkę naukową, postępy w pracy naukowej i w przygotowaniu pracy doktorskiej. Ustanowienie minimalnej wysokości stypendium nie może być zatem rozumiane jako ochrona uprawnień osób ubiegających o to stypendium , lecz jako wyznaczenie granicy swobody wynikającej z autonomii uczelni ( art. 9 ust.2 nowej ustawy ), która jest dysponentem funduszy przeznaczonych na ten cel. Doktoranci, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 zachowali też prawo do zwiększeń (art. 286 przepisów wprowadzających), które także uzależnione jest od osiągnieć doktoranta i przyznawane doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Skarżący uzyskał takie zwiększenie.
Zróżnicowanie przez ustawodawcę uprawnień uzależnionych od oceny wyników szeroko rozumianej pracy naukowej nie może być rozpatrywane w kategoriach naruszenia zasady równości. Doktorantom przystępującym do studiów w szkołach doktorskich przysługiwać będzie stypendium na całkowicie odmiennych zasadach określonych w art. 209 ustawy o Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, którego przyznanie nie ma charakteru uznaniowego, nie wymaga wydania żadnego aktu administracyjnego, a jedynie czynności materialno technicznej, a przysługuje wszystkim doktorantom nieposiadającym stopnia doktora. Jest to całkowicie nowy system kształcenia doktorantów i przyznawania stypendium, tym samym ustawodawca miał prawo do zachowania dotychczasowego systemu dla tych , którzy w nim studia doktoranckie rozpoczęli, tak aby umożliwić im kontynuację kształcenia i złożenie pracy doktorskiej, przy udzieleniu wsparcia finansowego na dotychczasowych zasadach.
Wprowadzenie całkowicie nowego systemu kształcenia w szkołach doktorskich powoduje, ze cecha " bycia doktorantem" przestała być relewantna w stosunku do osób, które rozpoczęły studia doktoranckie w innym systemie, a przyznawane im stypendium nie przysługuje ( w dotychczasowym systemie ) z powodu posiadania tylko tej cechy, bowiem konieczne było spełnienie określonych w/w kryteriów. Natomiast w przypadku osób , które rozpoczną studia doktoranckie w roku akademickim 2019/ 2020 , każdy z kształcących się w szkole doktorskiej otrzymuje z tytułu bycia doktorantem stypendium doktoranckie, a kwestie oceny przygotowania i realizacji planu badawczego pozostawione zostały komisjom ( art. 202 ust.2,3,4 ), i są decydujące o pozostaniu lub skreśleniu z listy doktorantów ( art.203 ust.1 pkt1) Skoro nowy system kształcenia doktorantów i przyznawania im stypendiów zasadniczo odbiega od dotychczas przyjętego w uchylonej ustawie o szkolnictwie wyższym, to rozwiązanie polegające na utrzymaniu dotychczasowych zasad dla osób, które rozpoczęły studia doktorancie przed rokiem akademickim 2019/2020 nie narusza ani zasady równości ani tez nie ogranicza zapewnionego w art. 70 Konstytucji prawa do nauki ,
Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, oparta o prawidłowo i z poszanowaniem zasad konstytucyjnych dokonaną wykładnię przedstawionych powyżej przepisów mających zastosowanie w sprawie. Z tego względu skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło