III SA/Kr 575/19
WyrokWSA w Krakowie2019-11-14
Skład orzekający: Ewa Michna, Barbara Pasternak, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu strony w postępowaniu administracyjnym powinno być ustalane według wartości przedmiotu sprawy, a jeśli tak, to czy organ prawidłowo zastosował przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu?Ratio decidendi
Wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla nieznanej z miejsca pobytu strony w postępowaniu administracyjnym powinno być ustalane per analogiam, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, obowiązującymi w dacie powołania kuratora. Wysokość wynagrodzenia ustala się na podstawie wartości przedmiotu sprawy, z możliwością powiększenia o niezbędne i udokumentowane wydatki. Organ prawidłowo zastosował te zasady, przyznając wynagrodzenie w kwocie 2.400 zł oraz zwrot wydatków w kwocie 68 zł, ponieważ czynności skarżącego nie uzasadniały przyznania wyższego wynagrodzenia ani zwrotu wszystkich poniesionych przez niego kosztów, które w części dotyczyły dochodzenia własnego wynagrodzenia.Stan faktyczny
Skarżący, R. R., ustanowiony kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu N. A. J. M. w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia odpowiedzialności za zaległości składkowe, złożył skargę na akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przyznający mu wynagrodzenie w wysokości 2.400 zł i zwrot wydatków w kwocie 68 zł. Skarżący domagał się wyższego wynagrodzenia, argumentując, że przyznana kwota jest rażąco niska. Sprawa była już przedmiotem kontroli WSA, który uchylił poprzedni akt ZUS i wskazał na konieczność stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczących wynagrodzenia radców prawnych z urzędu.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście-Wschód Tomasza Waszczuka sprawy ze skargi R. R. na akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia kuratora skargę oddala
Zaskarżonym aktem z dnia 21 marca 2019 r. ([...]), na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.1369) w związku z § 1 i § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U.2013.1476), w związku z § 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (przepisy obowiązujące w chwili ustanowienia kuratora), Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K przyznał R. R. wynagrodzenie w wysokości 2.400,00 złotych i zwrot poniesionych wydatków w wysokości 68,00 złotych, w związku z pełnieniem funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu N. A. J. M.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał treść przepisów art. 3§2 ppsa oraz §1 Rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej oraz podał, co następuje:
R. R. (dalej skarżący), postanowieniem z 21 lipca 2016 r. Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie VI Wydział Rodzinny i Nieletnich, został ustanowiony kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu N. A. J. M. w postępowaniu w sprawie ustalenia odpowiedzialności byłych członków zarządu za zaległości składkowe A Spółka Akcyjna z siedzibą w K.
Dnia 22 września 2016 r. została wydana decyzja ustalająca odpowiedzialność a N. A. J. M. za zaległości składkowe A S.A. w łącznej kwocie 22.884,10 zł.
Skarżący we wniosku z 11 sierpnia 2016 r., zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego za pełnienie funkcji kuratora nieznanego z miejsca pobytu N. A. J. M. w wysokości przewidzianej prawem oraz zwrócił się z prośbą o udostępnienie akt sprawy i poinformowanie na jakim etapie jest toczące się postępowanie administracyjne.
Pismem z 26 sierpnia 2016 r. ZUS Oddział w K poinformował o braku podstaw na przyznanie kuratorowi ustanowionemu dla osoby nieobecnej kosztów zastępstwa procesowego oraz przekazał kopie dokumentów zgromadzonych w sprawie dot. postępowania.
Dnia 30 sierpnia 2016 r. skarżący działając jako kurator zwrócił się z wnioskiem o umorzenie postępowania, ze względu na to, że kwota zaległości jest kwotą niewielką, a prowadzenie postępowania oraz jego koszty mogą kilkukrotnie przekroczyć wysokość zadłużenia. Jednocześnie poinformował, że podtrzymuje wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia oraz wniósł o zwrot wydatków tj. koszt wysyłania korespondencji w wysokości 10 zł tj. 5 zł za każdy wysłany list polecony.
ZUS Oddział w K wydał 30 września 2016 r. akt nr [...], w którym ustalił wysokość wynagrodzenia skarżącego na kwotę 50,00 zł oraz przyznał zwrot wydatków poniesionych na wysyłaną korespondencję w kwocie 10,00 zł. Wnioskiem z dnia 29 września 2016 r. skarżący zwrócił się do ZUS Oddział w K o przyznanie wynagrodzenia w kwocie 4.800 złotych (cztery tysiące osiemset złotych) za pełnienie funkcji kuratora nieznanego z miejsca pobytu N. A. J. M. oraz o zwrot poniesionych wydatków w kwocie 15 złotych (piętnaście złotych).
W piśmie z dnia 14 października 2016 r. odmówiono przyznania skarżącemu wynagrodzenia w kwocie 4.800,00 zł za pełnienie funkcji kuratora. Zakład ocenił, że nakład wykonanej pracy i zakres czynności podejmowanych przez kuratora w prowadzonym postępowaniu w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania A S.A. z tytułu składek ubezpieczeniowych, pozwala określić kwotę na pokrycie działań związanych ze sprawą na wysokość 50,00 zł. ZUS nie uznał również kwoty 5,00 zł na pokrycie zwrotu kolejnych wydatków na poniesioną korespondencję, gdyż nie dotyczą one bezpośrednio sprawy przeniesienia odpowiedzialności.
Skarżący - kurator ustanowiony dla osoby nieobecnej N. A. J. M. 25 października 2016 r. złożył odwołanie od decyzji nr [...] z dnia 22 września 2016 r. Zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013r. w sprawie określania wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych w sprawie dla strony cywilnej poprzez jego niezastosowanie, w szczególności § 1 pkt 2 w/w rozporządzenia i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 listopada 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, poprzez jego niezastosowanie w/w szczególności § 2 pkt 6 w/w rozporządzenia oraz zaskarżył decyzję i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie kuratorowi kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu administracyjnym oraz kosztów postępowania odwoławczego przed tut. Sądem, z uwagi na to, iż kuratorowi należą się koszty bez względu na wynik postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 8 listopada 2018 r. w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za czynności i wydatki poniesione za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu N. A. J. M. sygn. akt III SA/Kr 1263/17 uwzględnił skargę i uchylił akt znak [...] z dnia 30 września 2016 r.
ZUS Oddział w K Inspektorat [...], w związku z ponownym rozpoznaniem wniosku o przyznanie kosztów, pismem z 14 stycznia 2019 r. zwrócił się do Pana R. R. o zestawienie dokonanych czynności jako kurator z wyszczególnieniem:
- określeniem rodzaju tej czynności,
- daty dokonania /wykonania/ tej czynności,
- szczegółowego opisu tej czynności,
- określenia czasu poświęconego na tą czynność
- ewentualnie oszacowanie wartości tej czynności (w złotówkach), jeżeli jest to możliwe oraz szczegółowego zestawienia poniesionych wydatków (rodzaj wydatku, kwota) wraz z ewentualnymi dowodami na ich poniesienie, w związku z pełnieniem funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu N. A. J. M.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z 30 stycznia 2019 r. przedstawił listę czynności wraz z wykazem kosztów:
1- wniosek o możliwość przejrzenia akt z dnia 18 maja 2016 r. - koszt wysyłki i sporządzenia pisma -5 zł,
2- zapoznanie się z aktami sprawy administracyjnej wraz z wnioskiem o umorzenie
postępowania z dnia 30 sierpnia 2016 r.- koszt 5 zł,
3- wniosek o uzupełnienie decyzji o wynagrodzenie dla kuratora z dnia 29 września 2016 r. - koszt 5 zł,
4- odwołanie od decyzji ZUS z dnia 25 października 2016 r. - koszt 5 zł,
5- udział w rozprawie przed SO w Warszawie w dniu 18 września 2017 r.,
6- wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia skierowany do WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2018 r. - koszt 6 zł,
7- zażalenie na postanowienie dotyczące wezwania do uiszczenia wpisu od skargi do WSA z dnia 12 lutego 2018 r. - koszt 6 zł,
8- uzupełnienie zażalenia skierowanego do NSA -pismo z dnia 11 marca 2018 r. – koszt 6 zł,
9- wniosek o uzasadnienie orzeczenia WSA w Krakowie - pisma z dnia 12 listopada 2018 r.- koszt 6 zł,
10-wniosek o uzupełnienie wyroku WSA w Krakowie - pismo z dnia 3 stycznia 2019 r. - koszt 6 zł, 11- pismo do organu w sprawie czynności z dnia 30 stycznia 2019 r. - koszt 6 zł.
Zaznaczył, że są to wszystkie czynności, które wykonał na rzecz sprawy, na dzień 30 stycznia 2019 r., jednak z uwagi na to, iż postępowanie przed WSA nie jest jeszcze zakończone, nie można wykluczyć koniczności podjęcia kolejnych czynności. Podsumowane koszty to kwota 56 zł.
Pismem z 14 lutego 2019 r. ZUS ponownie zwrócił się do R. R. o zestawienie dokonanych czynności z wyszczególnieniem:
- określeniem rodzaju tej czynności,
- daty dokonania /wykonania/ tej czynności,
- szczegółowego opisu tej czynności,
- określenia czasu poświęconego na tą czynność
- ewentualnie oszacowanie wartości tej czynności /w złotówkach/, jeżeli jest to możliwe, oraz szczegółowego zestawienia poniesionych wydatków /rodzaj wydatku, kwota/ wraz z ewentualnymi dowodami na ich poniesienie, w czasie pełnienia funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu N. A. J. M.
Skarżący w piśmie z 27 lutego 2019 r. wskazał dwie czynności:
-odpowiedź na pismo WSA w Krakowie, które kurator udzielił w dniu 11 lutego 2019 r.
-niniejsze pismo z dnia 27 lutego 2019 r.
W związku z tym uznał, że należy do kwoty 56 zł doliczyć kolejne 12 zł oraz podniósł, że nie jest możliwe oszacowanie wartości czynności w złotówkach.
Zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartymi w uzasadnieniu wyroku z 8 listopada 2018 r. (III SA/Kr 1263/17 ) w danej sprawie powinien mieć zastosowanie § 8 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. póz.1805) oraz § 2 pkt 2 wymienionego Rozporządzenia, zgodnie z którym wynagrodzenie kuratora mogło zostać powiększone o niezbędne i udokumentowane wydatki. Sąd wskazał, że wysokość wynagrodzenia kuratora, ustalana jest zgodnie z obowiązującymi w dacie powołania kuratora przepisami rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie lub czynności radcowskie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w urzędu. Sąd podziela pogląd, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego dotyczącym składek na ubezpieczenie społeczne przyjmuje się, że wynagrodzenie pełnomocnika powinno być ustalane według wartości przedmiotu sprawy. Skarżący był aplikantem radcowskim, a więc należało stosować przepisy dotyczące radców prawnych.
Organ podał treść § 4 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawne udzielonej przez radcę prawnego z urzędu /przepisy obowiązujące w chwili ustanowienia kuratora/ i wskazał, że z uwagi na zapis § 4 ust. 2, jeżeli wysokość przyznanego wynagrodzenia ma być wyższa niż 1/2 opłaty maksymalnej, to należy zbadać stopień zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie.
Kierując się wskazówkami Sądów orzekających w tej sprawie ZUS Oddział w K, orzekł o przyznaniu wynagrodzenia w wysokości 2.400 złotych, biorąc pod uwagę nakład pracy poczyniony przez R. R., działającego jako kurator. Czynności R. R. odpowiadały czynnościom jakich dokonywałby profesjonalny pełnomocnik strony postępowania, stąd też wskazanie NSA, że kurator pełni niejako obowiązki pełnomocnika, który musi należycie dbać o interesy reprezentowanej osoby.
Mając na względzie, że w danej sprawie mają zastosowanie per analogiam m.in. przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, przy określaniu wysokości wynagrodzenia wzięto także pod uwagę aktualną linię orzeczniczą sądów cywilnych w kwestii wynagrodzenia kuratorów ustanowionych dla nieznanej z miejsca pobytu strony postępowania. Sądy te określają wynagrodzenie kuratorów w maksymalnych wysokościach przewidzianych przez prawo.
Na powyższy akt R. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 6, 7 i 8 kpa w zw. z art. 77 § i 80 kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 263 § 2 kpa w zw z § i ust. 112 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. w sprawie określania wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1467 ze zm.) w zw. § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z art. 7, 8, 77 § i k.p.a. w zw. z art. 34 § poprzez błędną wykładnię i tym samym niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyznaniem wynagrodzenia za pełnienie obowiązków kuratora w rażąco niskiej kwocie;
- błąd w ustaleniach faktycznych prowadzący do przyjęcia, że nakład pracy skarżącego uzasadnia przyznanie wynagrodzenia w rażąco niskiej kwocie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2018.2107 t.j.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j. ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać trzeba, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a., ponieważ niniejszy wyrok jest poprzedzony prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z 8 listopada 2018 r., sygn. III SA/Kr 1263/17. Zatem na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego ma wpływ ustalony wcześniej przez WSA kierunek badania sprawy i wyrażone stanowisko. Sąd obecnie rozpoznający sprawę w pierwszej kolejności ma obowiązek ocenić, czy organy administracyjne dostosowały się do wskazań ww. wyroku, którym WSA uchylił akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K z dnia 30 września 2016 r. nr [...]. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, ponieważ są nimi związane. Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 3 i 5 do art. 153). W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są co do zasady związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w art. 153 p.p.s.a. zmiany stanu prawnego, powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny; a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. op. cit. uw. 9 do art. 153).
Żadna z przywołanych wyżej okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, zatem orzekający ponownie organ i Sąd w obecnym składzie związani byli oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku III SA/Kr 1263/17. W wyroku tym Sąd wskazał, że z uwagi na brak w obowiązujących przepisach wyraźnych reguł ustalania wynagrodzenia za czynności kuratora w postępowaniu administracyjnym, te lukę legislacyjną Z tych to powodów, orzecznictwo wypełniło istniejącą od lat lukę legislacyjną, przyjmując, że wysokość wynagrodzenia kuratora z powodu braku wyraźnych przepisów ustalana jest per analogiam, zgodnie z obowiązującymi w dacie powołania kuratora przepisami rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie lub czynności radcowskie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2018 r., I OSK 2123/17 przyjmując, że wynagrodzenie pełnomocnika powinno być ustalane według wartości przedmiotu sprawy (powołane w ww. wyroku: uchwała z 9 marca 1993 r., II UZP 5/93; uchwała z 7 maja 2013 r., I UZP 1/13). Sprawy o świadczenia z ubezpieczenia społecznego i emerytalnego (lit. a, c, d) zostały bowiem wyraźnie odróżnione od spraw o ustalenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu lub wymiaru składki z tego tytułu (art. 476 § 5 pkt 2 lit. b k.p.c.). Są to sprawy o podleganie ubezpieczeniom społecznym", a które zgodnie z 3982 § 2 k.p.c. mieszczą się w kategorii spraw "o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego". Skarżący był aplikantem radcowskim, a więc należało stosować przepisy dotyczące radców prawnych. Zgodnie z art. 351 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U.2018. 2115 t.j.) aplikant radcowski praktycznie uprawniony jest do zastępowania radcy prawnego, w tym w sprawach objętych świadczeniem pomocy prawnej z urzędu (art. 351 ust. 3). Sąd uznał więc, że ustanowienie aplikanta radcowskiego kuratorem nie może być bezpośrednią przyczyną dowolnego obniżenia wynagrodzenia - tym bardziej, że nie ma jakichkolwiek przepisów, które dotyczyłyby tej kwestii. Skarżący, jako kurator dla nieznanego z miejsca pobytu członka zarządu, reprezentujący jego interesy w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za niewpłacone składki - uprawniony jest do żądania od ZUS kosztów obliczanych stosunkowo od wartości składek, za które przenoszona jest odpowiedzialność. Skoro skarżący był aplikantem radcowskim, to wynagrodzenie to należało obliczyć zgodnie z obowiązującym w dacie powołania kuratora § 8 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805). Dodatkowo, zgodnie § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, wynagrodzenie kuratora mogło zostać powiększone o niezbędne i udokumentowane wydatki.
Rozpoznając niniejszą skargę organ był zatem związany stanowiskiem, iż wynagrodzenie skarżącego za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu N. A. J. M. w postępowaniu w sprawie ustalenia odpowiedzialności byłych członków zarządu za zaległości składkowe A SA winno być ustalone na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu i zgodnie z § 8 tego rozporządzenia, z uwzględnieniem § 2 pkt. 2. Natomiast przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola aktu wydanego w następstwie uchylenia przez WSA aktu z dnia 30 września 2016 r. sprowadzała się do zbadania, czy organ zastosował się do wytycznych Sądu zawartych w wyroku III SA/Kr 1263/17. Zgodnie bowiem z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą ( por. np. wyrok WSA w Gdańsku z 23 października 2019 r., I SA/Gd 1561/19, lex nr 2741472).
Sąd stwierdza, że organ, ponownie rozstrzygając kwestię przyznania skarżącemu wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora uwzględnił ocenę prawną i wytyczne co do podstawy prawnej i sposobu wyliczenia wynagrodzenia dla skarżącego zawarte w wyroku III SA/Kr 1263/17. Przy ustaleniu tegoż wynagrodzenia zastosowano bowiem przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, które obowiązywało w dacie wydania przez Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy w Warszawie VI Wydział Rodzinny i Nieletnich, postanowienia z dnia 21 lipca 2016 r. [...] o ustanowieniu skarżącego kuratorem. Z treści § 2 tego rozporządzenia zamieszczonego w rozdziale 1 - Przepisy ogólne o opłatach za czynności radcy prawnego ustanowionego z urzędu w postępowaniach przed organami wymiaru sprawiedliwości wynika, że: "Koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1)opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2)niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego.
Stosownie natomiast do treści § 4 ust. 1 rozporządzenia: "Opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy".
Z treści § 8 rozporządzenia wynika, że opłaty maksymalne wynoszą przy wartości powyższej 10 000 zł do 50 000 zł – 4 800 zł. Wartość przedmiotu sprawy została prawidłowo wskazana przez organ na kwotę 22 884, 10 zł (wysokość zaległości składkowych), zatem stosowanie do § 4 ust. 1 w zw. z § 8 pkt. 5 rozporządzenia wysokość wynagrodzenia kuratora ustalono na kwotę 2 400 zł. Nie budzi bowiem wątpliwości, że radcy prawnemu przysługuje za pomoc udzieloną stronie z urzędu wynagrodzenie odpowiadające co najmniej ½ opłaty maksymalnej, powiększonej o należną stawkę podatku od towarów i usług. Regulacja dotycząca należnej stawki VAT nie miała w przypadku aplikanta radcowskiego zastosowania).
Natomiast w związku z treścią § 2 pkt. 2 rozporządzenia ZUS, ponownie ustalając wysokość wynagrodzenia dla skarżącego zwracał się do skarżącego o "zestawienie dokonanych czynności" i "ewentualne ich oszacowanie", oraz o szczegółowe zestawienie poniesionych wydatków (k. 11-13, 23-24). Mając na uwadze treść informacji zawartych w pismach stanowiących odpowiedzi skarżącego (k.17-19, k. 27-29), dokonano zsumowania kwot podanych przez skarżącego, orzekając o przyznaniu tytułem zwrotu poniesionych wydatków kwoty 68 zł.
Skarżący nie zgadza się z wysokością kwoty przyznanej mu z tytułu pełnienia funkcji kuratora i uważa, że powinna ona wynosić nie 2400 zł ale 4800 zł. Zarzucając naruszenie wskazanych w skardze przepisów twierdzi, że skutkiem tego jest przyznanie mu wynagrodzenia z pełnienie funkcji kuratora w kwocie rażąco niskiej. Zarzuty skargi i stanowisko skarżącego w przedmiocie wysokości wynagrodzenia dla kuratora są w świetle zasad przyznawania tegoż wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora w postępowaniu administracyjnym całkowicie nieuzasadnione. Przyznanie wynagrodzenia wyższego aniżeli wynikające z treści § 4 ust. 1 rozporządzenia uwarunkowane jest spełnieniem przesłanek, o których mowa w ust. 2 tego przepisu. Bierze się wówczas pod uwagę okoliczności wymienione w tym przepisie, które określone zostały ogólnie jako zawiłość sprawy, nakład pracy radcy prawnego oraz wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Zostały one w dalszej części przepisu uszczegółowione przez wymienienie szeregu konkretnych czynności podejmowanych przez radcę prawnego. W kontrolowanej sprawie organ prawidłowo ocenił, że czynności i okoliczności takie jak przykładowo wymienione w § 4 ust. 2 rozporządzenia nie miały miejsca. Sąd ocenę tę w całości podziela, uznaje ją za prawidłową i odpowiadającą stanowi sprawy. Jak bowiem wynika z akt oraz z samych twierdzeń skarżącego, jego czynności jako kuratora sprowadziły się do sporządzenia wniosku o możliwość "przejrzenia" akt, zapoznania się z tymi aktami oraz sporządzenia wniosku o umorzenie postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania powstałe na skutek nieopłacania przez A S.A. w K. Pozostałe, kolejno podejmowane, wszystkie czynności wskazane w pismach kierowanych do ZUS skarżący podejmował tylko i wyłącznie we własnej sprawie, tj. dochodząc od ZUS wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora. Twierdzenie zatem, że przyznane w kwocie 2 400 zł wynagrodzenie dla kuratora jest rażąco niskie jest gołosłowne i stoi w całkowitej sprzeczności z rozmiarem nakładu pracy i liczbą czynności wykonanych przez skarżącego w sprawie, w której reprezentował on interesy nieznanego z miejsca pobytu, toczącej się przed ZUS. Podkreślenia przy tym wymaga dodatkowo, że kuratorem został skarżący ustanowiony przez Sąd Rejonowy w dniu 21 lipca 2016 r., natomiast decyzja ZUS rozstrzygająca sprawę zapadła w dniu 22 września 2016 r., co także przeczy, jakoby nakład pracy (zapoznanie się z aktami i sporządzenie jednego pisma w sprawie - wniosku o umorzenie postępowania) uzasadniał zastosowanie § 4 ust. 2 rozporządzenia. Dalsze czynności podejmowane przez skarżącego nie były czynnościami w toku postępowania, w którym reprezentował ona nieznanego z miejsca pobytu, ale - jak już wyżej wskazano - dotyczyły wyłącznie dochodzenia od ZUS wynagrodzenia dla skarżącego jako kuratora. Podejmował je więc skarżący we własnym imieniu i na swoją rzecz.
Odnośnie natomiast do kwoty przyznanej skarżącemu przez ZUS tytułem zwrotu poniesionych przez kuratora wydatków, Sąd stwierdza, że została ona wyliczona błędnie. Organ dokonał bowiem automatycznego zsumowania kwot podanych przez skarżącego w pismach stanowiących odpowiedzi na zapytania ZUS ( pismo z dnia 27 lutego 2019 r. nieopatrzone podpisem), co dało kwotę 68 zł. Zaskarżony akt nie zawiera uzasadnienia przyznania tej kwoty. Należy jednak zwrócić uwagę, że począwszy od pkt. 3 do pkt. 11 pisma z daty 30 stycznia 2019 r. , czynności wskazane przez skarżącego dotyczyły wyłącznie dochodzenia wynagrodzenia dla kuratora. Także czynność określona w piśmie (niepodpisanym) jako "odpowiedż na pismo WSA w Krakowie udzieloną przez skarżącego 11 lutego 2019r." (k. 27 akt adm.), nie była czynnością podjętą w toku postępowania, w którym skarżący działał jako kurator. Zatem kwoty przypisane tym czynnościom nie stanowią "niezbędnych i udokumentowanych wydatków" poniesionych w związku z wykonywaniem funkcji kuratora w rozumieniu § 2 pkt. 2 rozporządzenia. Stanowią one bowiem koszty dochodzenia przez skarżącego wynagrodzenia dla kuratora od ZUS. Z uwagi jednakże na treść art. art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd nie był władny uchylić zaskarżony akt w powyższym zakresie.
Całkowicie chybiony bo pozbawiony podstaw prawnych jest także wniosek skargi o przyznanie wynagrodzenia skarżącemu za "pełnioną funkcję" w postępowaniu sądowoadministracyjnym, oraz za "pełnienie funkcji kuratora w niniejszym postępowaniu." Z uwagi jednak na fakt, iż skarżący jest obecnie radcą prawnym, Sąd uznał za niecelowe i zbędne powoływanie w tym miejscu treści odpowiednich przepisów p.p.s.a. dotyczących kosztów postępowania (dział V, Rozdział 1 ustawy).
Skoro zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione a stwierdzone wady aktu także nie mogły skutkować uwzględnieniem skargi z uwagi na treść art. 134 § 2 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło