III SA/Kr 579/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2018 r. sprzeciwu K. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz wnoszącego sprzeciw skarżącego K. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją objętą sprzeciwem z dnia 27 kwietnia 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017r., nr [...], którą odmówiono uchylenia decyzji [...] z dnia [...] 2011 r. o rejestracji na rzecz K. S. (dalej: "wnoszący sprzeciw") pojazdu marki Volkswagen [...] nr identyfikacyjny [...] i wydania dowodu rejestracyjnego seria i nr [....] oraz zalegalizowanych znakiem legalizacyjnym nr [...] tablic rejestracyjnych o wyróżniku [...]. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2011 r. orzekł o rejestracji na rzecz wnoszącego sprzeciw pojazdu marki Volkswagen [...] nr identyfikacyjny [...], wydając dowód rejestracyjny seria i nr [...] oraz zalegalizowane znakiem legalizacyjnym numer [...] tablice rejestracyjne numer [...]. Wydano również kartę pojazdu seria i nr [...] oraz nalepkę kontrolną [...]. K. S. obecnie P. zwróciła się do Prezydenta Miasta w dniu 30 października 2014 r. o wpisanie jej do dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu jako drugiego właściciela, gdyż pojazd jest składnikiem majątku wspólnego jej i współmałżonka K. S. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] dokonał rejestracji ww. pojazdu na rzecz K. S. oraz K. S. Wskutek odwołania K. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] uchyliło decyzję pierwszej instancji i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W dniu 4 lutego 2016r. wpłynął do organu wniosek K. S. obecnie P. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., umotywowany tym, że jako współwłaściciel ww. pojazdu, co wynika z faktu zakupu pojazdu ze środków pochodzących z majątku wspólnego, nie została zawiadomiona o postępowaniu rejestracyjnym pojazdu i nie brała w nim udziału. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...]2016 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] 2011r. o rejestracji ww. pojazdu. W wyniku wznowionego postepowania wydana została decyzja z dnia [...] 2016 r. nr [...] o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] 2011 r. nr [...] i rozstrzygająca co do istoty sprawy w ten sposób, że pojazd marki Volkswagen [...], nr identyfikacyjny [...], nr rej [...] został zarejestrowany na rzecz K. S. oraz K. S. obecnie P. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez decyzję SKO z dnia [...] 2016 r. Na skutek skargi K. S. na ww. decyzję SKO skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrokiem z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 157616 WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że nie było podstaw do uchylenia decyzji z dnia 5 lipca 2011 r. ponieważ żona skarżącego nie przedstawiła dowodu własności pojazdu, a sam fakt pozostawania w ustroju ustawowej wspólności majątkowej w dacie zakupu stwarza wprawdzie domniemanie, że przedmiotowy samochód jest składnikiem majątku wspólnego, jednak w świetle sprzecznych twierdzeń stron domniemanie to nie mogło stanowić podstawy do zmiany decyzji z dnia [...] 2011 r. Z tych względów jak stwierdził Sąd, organ niezasadnie zastosował przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylając decyzję z dnia [...] 2011 r. i orzekając co do istoty sprawy poprzez rejestrację ww. pojazdu Volkswagen [...], na rzecz K. S. i K. S. Okoliczność pozostawania w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej nie miała zdaniem Sądu wpływu na decyzję z dnia [...] 2011 r. o rejestracji spornego pojazdu na rzecz K. S., bowiem organ nie miał obowiązku ustalenia tego rodzaju okoliczności, dlatego też nie mogła być podstawą do zmiany tej decyzji. Taka zmiana byłaby możliwa gdyby w trakcie postępowania skarżący oraz uczestniczka złożyli zgodne oświadczenia, iż pojazd należy do nich obojgu. WSA w Krakowie podkreślił także, że skoro istnieje spór co do własności pojazdu, to organy administracyjne nie są umocowane do ingerowania w ten spór poprzez zmianę decyzji o rejestracji pojazdu. Końcowo Sąd zalecił aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ pierwszej instancji uwzględnił wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku, w szczególności wziął pod uwagę wykazany brak podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] 2011 r. i podjął decyzję zgodną z przepisem art. 151 K.p.a. Decyzją z dnia [...] 2017 r. Prezydent Miasta odmówił uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] 2011 r. o rejestracji na rzecz K. S. pojazdu marki Volkswagen [...] nr identyfikacyjny [...] i wydania dowodu rejestracyjnego seria i nr [...] oraz zalegalizowanych znakiem legalizacyjnym nr [...] tablic rejestracyjnych o wyróżniku [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przywołał treść art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2017.1260) oraz § 3 rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. - w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U.2016.1038), a także art. 151 § 1 K.p.a. Mając na względzie związanie organu wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 22.03.2017 r., sygn. III SA/Kr 1576/16 uznał, że wniosek K. P. nie może przynieść zamierzonego skutku tj. zarejestrowania pojazdu na jej rzecz - jako współwłaściciela pojazdu. Stwierdzono, że niniejsze rozstrzygnięcie jest konsekwencją nieprzedłożenia prawidłowego dowodu własności przy jednoczesnym braku zgodnych oświadczeń współwłaściciela. Na skutek odwołania wniesionego przez K. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 27 kwietnia 2018 r. wydało decyzję, na mocy której uchyliło decyzję organu I instancji i przekazano sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że wnoszący sprzeciw nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie twierdzeń, że pojazd należy do jego majątku odrębnego. Tak więc do czasu wydania przez Sąd powszechny postanowienia o podziale majątku wspólnego, istnieje domniemanie o istnieniu między stronami postępowania wspólnoty majątkowej małżeńskiej. Zdaniem Kolegium organ I instancji, naruszył art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w związku z art. 73 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i winien ponownie rozpatrując sprawę zastosować się do wskazówek zawartych w niniejszym uzasadnieniu oraz dołożyć starań by materiał dowodowy uwzględniał wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. W sprzeciwie od powyższej decyzji K. S. nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem organu II instancji zarzucając naruszenie art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym i art. 138 § 2 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie. Argumentacja sprzeciwu sprowadzała się do stwierdzenia, że K. P. nie może być wpisana jako druga osoba do dowodu rejestracyjnego bo nie przedstawiła stosownych dokumentów, natomiast w gestii organu nie leży rozstrzyganie sporów majątkowych małżeńskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302) - dalej określanej jako "P.p.s.a." - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1), organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4), a Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1). Zgodnie z art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei w myśl art. 151a § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Przyczyną wprowadzenia przez powyższe przepisy przyspieszonego trybu rozpoznawania sprzeciwów od decyzji kasatoryjnych był istniejący po stronie ustawodawcy zamiar zmniejszenia liczby decyzji kasatoryjnych wydawanych przez organ odwoławczy zbyt pochopnie, mimo obiektywnej możliwości załatwienia sprawy merytorycznie i wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 K.p.a. Jak wynika z uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej te zmiany (pkt XI.1) "Sprzeciw od decyzji kasatoryjnej powinien zatem mobilizować organ odwoławczy do wykonania jego ustawowej funkcji wynikającej z obowiązku dwukrotnego merytorycznego, a nie wyłącznie kontrolnego rozpatrzenia sprawy". Przyjęty w kodeksie postępowania administracyjnego model dwuinstancyjności postępowania wymaga, by rozpatrując odwołanie organ II instancji ponownie rozpoznawał sprawę administracyjną. Organ ten nie tylko dokonuje kontroli wydanej wcześniej w I instancji decyzji, lecz w pełni i na nowo ustala stan faktyczny oraz dokonuje jego subsumpcji do obowiązujących norm prawnych. Punktem wyjścia do oceny zaskarżonej decyzji musi być treść art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że na tle omawianego przepisu organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2007 r., II SA/Gl 439/06, LEX nr 930299). W sprzeczności z art. 138 § 2 pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, "gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a." (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., II SA/Kr 997/13, LEX nr 1384918; zob. też wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., II SA 400/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 88). Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona sprzeciwem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza art. 138 § 2 k.p.a. i z tego względu wymaga uchylenia. W pierwszym rzędzie zaznaczyć należy, że istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy jest możliwe wpisanie do dowodu rejestracyjnego pojazdu jako drugiej osoby byłej małżonki wnoszącego sprzeciw. W toku postępowania zapadł prawomocny wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1576/16, w którym przesądzono, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie jest to możliwe. Na kanwie wytycznych zawartych w ww. wyroku, działając w zgodzie z art. 153 P.p.s.a., organ pierwszej instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2017 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] 2011 r. o rejestracji na rzecz K. S. pojazdu marki Volkswagen [...], wskazując, że jest związany zaleceniami Sądu. W decyzji objętej sprzeciwem organ odwoławczy, nie zgodził się z poglądem przyjętym przez organ pierwszej instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego zalecając aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji zastosował się do wskazówek zawartych w uzasadnieniu decyzji organu II instancji i "dołożył starań aby materiał dowodowy uwzględniał wszystkie istotne dla sprawy okoliczności". Odnośnie stwierdzonych przez organ odwoławczy naruszeń natury procesowej Sąd stwierdza, że SKO w żadnym miejscu decyzji objętej sprzeciwem w nie wskazało na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego i jego ewentualnego zakresu. Nie zakwestionowało też przeprowadzonych w sprawie dowodów, nie nakazało ich powtórnego przeprowadzenia, w istocie więc nie powołało żadnych braków postępowania wyjaśniającego, które w kontekście art. 138 § 2 K.p.a. należy utożsamić z postępowaniem dowodowym. Z zawartego w uzasadnieniu decyzji SKO stwierdzenia, aby organ I instancji "dołożył starań aby materiał dowodowy uwzględniał wszystkie istotne dla sprawy okoliczności", nie wynika jakie to okoliczności organ odwoławczy miał na myśli. Ponadto z wyroku WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1576/16 – którym organ I instancji był związany na mocy art. 153 P.p.s.a. - Sąd nie zawarł żadnych wskazań co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Stwierdził natomiast, że kontrolowane decyzje obarczone są naruszeniami prawa materialnego i zalecił aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji uwzględnił wytyczne zawarte w wyroku, które to w żadnej mierze nie obejmowały potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego. Organ pierwszej instancji stosując się do zaleceń Sądu, w decyzji z dnia [...] 2017 r. wyraził pogląd prawny zgodny ze stanowiskiem zawartym w powołanym powyżej wyroku. Zaznaczyć też trzeba, że przed wydaniem decyzji organ skierował do K. S. i K. P. pisma informujące o warunkach, od spełniania których, uzależnione jest zarejestrowanie pojazdu na rzecz wnoszącego sprzeciw i jego byłej żony, a także o możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji nie dostarczono dokumentów lub oświadczeń, które dawałyby podstawę do wpisania K. P. do dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu. Powyższe wskazuje, że w sprawie nie zaistniały okoliczności dające uprawnienie organowi II instancji do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Ani z uzasadnienia decyzji objętej sprzeciwem ani z akt sprawy nie wynika aby decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i by istniał konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie . Odnosząc się do wytkniętego przez SKO zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego Sąd stwierdza, że naruszenia prawa materialnego nie mogą być podstawą do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a. Ponadto zaznaczyć należy, że interpretacja przepisów prawa materialnego przyjęta przez SKO w decyzji objętej sprzeciwem jest sprzeczna z poglądem zawartym w wyroku WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1576/16 – którym organ I instancji był związany na mocy art. 153 P.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu SKO winno rozpoznać sprawę na nowo w pełni, a postępowanie odwoławcze winno zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. Wobec powyższego - stwierdziwszy naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. - należało uwzględnić sprzeciw i uchylić zaskarżoną decyzję w całości, na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a. w zw. z art. 64 b § 1 P.p.s.a.