III SA/Kr 58/09

WyrokWSA w Krakowie2009-10-07

Skład orzekający: Halina Jakubiec, Grażyna Danielec, Tadeusz Wołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, powstałym w dzieciństwie, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny od daty ustalonego stopnia niepełnosprawności, pomimo że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący tego świadczenia odnosił się do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności i powstałym w wyniku długotrwałej procedury odwoławczej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niezgodności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP, choć formalnie dotyczył osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ma zastosowanie również do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeśli niepełnosprawność powstała w dzieciństwie. W ocenie Sądu, kluczowe jest ustalenie daty powstania niepełnosprawności, a nie tylko moment złożenia wniosku, co wynika z zasady częściowego pokrycia wydatków związanych z niepełnosprawnością oraz obowiązku pomocy osobom niepełnosprawnym wynikającego z Konstytucji.
Stan faktyczny
B. H. wniosła o wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od maja 2004 r. do czerwca 2007 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji przyznającej zasiłek od lipca 2007 r., argumentując, że wyrok TK nie dotyczy osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Skarżąca podnosiła, że jest niepełnosprawna od dzieciństwa i pobierała zasiłek wcześniej, a jej stopień niepełnosprawności został ustalony w 2003 r. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29.10.2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek Protokolant Agnieszka Sotnicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 października 2009r. ze skargi ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29.10.2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Zaskarżoną przez B. H. decyzją z dnia 29.10.2008r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008 r. Nr [...] orzekającą, po wznowieniu postępowania, o odmowie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007 r., Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2007 r. Jako podstawę prawną wskazano art. 16 ust. 1, ust. 3, art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992) i art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Decyzja zapadła na tle następujących okoliczności: Decyzją z dnia [...] 2007r. znak [...] Prezydent Miasta przyznał B. H. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności od 01.07.2007r. w kwocie 153,00 zł. Pismem z dnia 6.11.2007r. B. H. zwróciła się do organu o wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1.05.2004r. do 31.06.2007r., tłumacząc, że dopiero w dniu 17.07.2007r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku, po uzyskaniu informacji o takiej konieczności przez pracownika MOPS – u., uprzednio pozostając przez trzy lata bez świadczenia. Ponowiła wniosek pismem z dnia 17.01.2008r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23.10.2007r. sygn. akt P 28/07. W odpowiedzi Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie wniosku z 17.07.2007r. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2008r., znak [...] uchyliło w/w decyzję i orzekło o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z [...] 2007r. znak [...], wyznaczając Prezydenta Miasta jako organ właściwy do przeprowadzenia wznowionego postępowania. Wskutek tego, Prezydent Miasta wydał decyzję, o której była mowa wyżej - o odmowie uchylenia decyzji z [...] 2007r. znak [...] – na podstawie art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 104, 107, 145 a, 149, 150, 151 § 1 pkt 1 Kpa. Organ zauważył, odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23.10.2007 r. sygn. akt 28/07 (Dz. U. z 2007 r. Nr 200, poz. 1446), że uznając za niezgodny z Konstytucją RP art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim stanowi, że w przypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy "od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, Trybunał uznał tak naprawdę za niezgodne z Konstytucją tylko niektóre zasady nabywania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Trybunał ustosunkował się wyłącznie do sytuacji osób powyżej 16 roku życia, które uzyskały odpowiednie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w wyniku długotrwałej procedury odwoławczej przed wojewódzkim zespołem ds. orzekania o niepełnosprawności. Wyrok nie odnosi się do osób poniżej 16 roku życia, a także osób powyżej 16 roku życia, które nabyły orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w wyniku rozpatrzenia sprawy przed powiatowym organem ds. orzekania o niepełnosprawności lub w wyniku odwołania przed sądem, ani też osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organ tym samym odniósł się do faktu, iż skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zostało ustalone na podstawie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] 2003 r. (nr sprawy [...]) i z tego powodu brak jest podstaw do uchylenia decyzji z [...] 2007r. Odwołując się od w/w decyzji B. H. zakwestionowała stwierdzenia organu odnośnie wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego tj. tego, że ze względu na orzeczony stopień niepełnosprawności (umiarkowany) wyrok nie dotyczy jej sprawy i podniosła, że fakt niepełnosprawności, jego stopień oraz organ jaki go orzekał mają drugorzędne znaczenie. W posiadaniu organu znajdują się dokumenty potwierdzające fakt niepełnosprawności skarżącej od dzieciństwa, tym samym już przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych odwołująca pobierała zasiłek pielęgnacyjny, gdyż Obwodowa Komisja Lekarska ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia w orzeczeniu z dnia [...] 1990 r. zaliczyła B. H. do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia na stałe, a inwalidztwo istnieje od 4 - go roku życia. Ponadto, jak sam organ administracji przyznaje, skarżąca posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] 2003 r. nr. [...], tym samym zgodnie z teorią praw nabytych przysługuje jej zasiłek pielęgnacyjny nieprzerwanie od dnia 01.05.2004 r. tj. od czasu wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję, uznając, że decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. W opinii organu wyrok nie odnosi się a contrario do osób poniżej 16 roku życia, a także osób powyżej 16 roku życia, które nabyły orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w wyniku rozpatrzenia sprawy przed powiatowym organem ds. orzekania o niepełnosprawności lub w wyniku odwołania przed sądem ani też osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym w przypadku rozpatrywania po dniu publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego wniosków o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nowozgłaszających się osób, rozstrzygnięcie Trybunału można stosować, zgodnie z sentencją wyroku, wyłącznie do osób powyżej 16 roku życia, które uzyskały orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w wyniku rozpatrzenia sprawy przed wojewódzkim zespołem ds. orzekania o niepełnosprawności. W pozostałych przypadkach termin przyznania świadczeń rodzinnych wynika wprost z ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 2 i 4 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. Z akt sprawy wynika ponadto, iż skarżąca nabyła prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] 2003 r. Fakt, że stopień niepełnosprawności skarżącej został ustalony jako umiarkowany, a także to, że procedura orzekania odbyła się przed innym organem, powoduje wystąpienie różnicy w ocenianym stanie faktycznym i prawnym w stosunku do wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stąd decyzja z [...] 2007 r. nie podlega uchyleniu. W skardze na w/w decyzję B. H. ponowiła zarzuty zawarte w odwołaniu, raz jeszcze podnosząc, iż jest osobą niepełnosprawną od dzieciństwa, tym samym już przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych pobierała zasiłek pielęgnacyjny, gdyż Obwodowa Komisja Lekarska ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia w orzeczeniu z dnia [...] 1990 r. zaliczyła ją do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia na stałe, a inwalidztwo istnieje od 4 - go roku życia. Ponadto jak sam organ administracji przyznaje, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] 2003 r. Nr. [...], tym samym skarżącej przysługuje zasiłek pielęgnacyjny nieprzerwanie od dnia l maja 2004 r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na rozprawie w dniu 7.10.2009r. skarżąca podała, że pierwotnie pobierała na nią zasiłek pielęgnacyjny matka, do roku 2004 wypłacał jej zasiłek zakład pracy. Następnie nie pobierała, ponieważ nie miała orientacji co do faktu czy ten zasiłek jest jej wypłacany czy nie. Sądziła, że zasiłek powinien być jej wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dopiero podczas wizyty w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej pracownia ośrodka poinformowała ją, że zasiłek cały czas jej przysługuje. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się wskazanymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga B. H. zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaistniała prawem przewidziana podstawa do uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, po wznowieniu postępowania, decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007 r., Nr [...] przyznająca skarżącej zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 lipca 2007 r. i wydania orzeczenia w związku z art. 145 a § 1 Kpa. Istotą rozstrzygnięcia jest w zasadzie data początkowa, z jaką skarżącej winno się ustalić prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Podstawę prawną decyzji organów obu instancji w zakresie określenia tej daty stanowił art. 24 ust.2 ustawy o świadczeniach określający, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organów, znajduje zastosowanie w sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P/28/07, który stwierdził że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art.190 ust.3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywiera skutki (derogacja niekonstytucyjnego przepisu) od daty ogłoszenia wyroku w organie promulgacyjnym. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P/28/07, został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 30 października 2007r., Nr 200, poz. 1446. W dacie, więc wydania zaskarżonej decyzji t. j. w dniu 29.10.2008 r. oraz w dacie wydania decyzji przez organ I instancji tj. [...] 2008r. przepis art. 24 ust. 2 ustawy już nie obowiązywał w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku zwrócił uwagę, że istotą jest to czy miarodajna jest data osiągnięcia stopnia niepełnosprawności, wskazana w decyzji, której uzyskanie, jako urzędowe stwierdzenie istnienia podstawowej, materialnoprawnej przesłanki uprawniającej do zasiłku, jest koniecznym warunkiem wystąpienia o przyznanie zasiłku, (co jest postępowaniem odrębnym wobec postępowania, w którym stwierdza się istnienie i stopień niepełnosprawności, czy też data wynikająca z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał stwierdził, że przepis ten samodzielnie reguluje termin przyznania zasiłku, określając jego początek na miesiąc, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Przez "prawidłowo wypełnione dokumenty" rozumie się także dostarczenie jako załączników dokumentów, do których wydania są zobowiązane organy administracji publicznej. Dokonując analizy obowiązujących w tym zakresie rozwiązań normatywnych Trybunał stwierdził istnienie rozbieżności między bezwarunkowym unormowaniem ustawy i względnym unormowaniem rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy tj. Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r., nr 105, poz.881 ze zm.). Ustawową zasadą jest, że świadczenie przysługuje począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Tymczasem w rozporządzeniu znajduje się unormowanie przewidujące, że w wypadku, gdy przyczyną braku orzeczenia o niepełnosprawności jest nie wydanie go przez właściwy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w ustawowo określonym terminie i wnioskodawca może to udokumentować, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje od miesiąca, w którym taki wniosek został złożony (§ 12 ust.3 i 4 Rozporządzenia z dnia 2.06.2005 r.). To unormowanie łagodzi rygoryzm art.24 ust. 2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, przynajmniej w tym zakresie, w jakim chodzi o opieszałość działania organów. Trybunał Konstytucyjny w omawianym wyroku podniósł, że przepis zawarty w rozporządzeniu (§ 12 ust. 3 i 4) stworzył wyjątek od zasady przewidzianej w ustawie (w art. 24.ust.2).Orzeczenie o niepełnosprawności, wydane w trybie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej określa datę (okres) jej powstania. Oznacza to, że od tej pory osoba legitymująca się takim orzeczeniem ponosi zwiększone wydatki związane z jej niepełnosprawnością. Art. 69 Konstytucji RP nakłada na władzę publiczną obowiązek pomocy osobom niepełnosprawnym w zakresie zabezpieczenia egzystencji, przysposobienia do pracy i komunikacji społecznej. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał datę ustalającą wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia, stwierdzoną orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, jako początek ochrony praw osoby niepełnosprawnej. Rozwiązanie przyjęte w art. 24 ust. 2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzające bezwzględny termin ograniczający datę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w oderwaniu od konkretnej daty urzędowo ustalonej w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, narusza wskazany art. 69 i art. 2 Konstytucji RP. Należy też mieć na uwadze, że art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Ust. 2. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Ust. 3. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Analiza treści powyższego przepisu wskazuje, że zostały w nim określone grupy osób uprawnionych do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego z tym, że zasiłek pielęgnacyjny przysługujący osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia o znacznym stopniu niepełnosprawności (art.16 ust. 2) oraz osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art.16 ust. 3) uzależnione zostały od legitymowania się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Prawo do tego zasiłku dla tych dwóch grup osób zostało, więc uzależnione od zaistnienia tej samej przesłanki. Dlatego też biorąc pod uwagę wskazany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego i zawarte w jego uzasadnieniu wskazania należy uznać, że stwierdzenie niezgodności art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczy także osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W sprawie poddanej kontroli Sądu, Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] 2003 r. Nr [...] po rozpoznaniu wniosku z dnia 28.06.2002 r. zaliczył B. H. urodzoną [...] 1974 r. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności o charakterze trwałym na stałe, określając, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28.06.2002 r., a niepełnosprawność datuje się od dzieciństwa. Nierozstrzygnięcie sprawy w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23.10.2007 r. stanowi naruszenie prawa materialnego, obok którego należy zauważyć, zaistniało równolegle naruszenie przepisów postępowania a zwłaszcza art. 8 i 9 Kpa, które ustanawiają zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasadę informowania stron i pozostałych uczestników postępowania. Konkluzja ta wynika z okoliczności pobierania przez B. H. zasiłku pielęgnacyjnego, która na rozprawie w dniu 7.10.2009r. podała, że pierwotnie pobierała na nią zasiłek pielęgnacyjny matka, do roku 2004 wypłacał jej zasiłek zakład pracy. Następnie nie pobierała zasiłku, ponieważ nie miała orientacji co do faktu czy ten zasiłek jest jej wypłacany czy nie. Sądziła, że zasiłek powinien być jej wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dopiero podczas wizyty w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej pracownica ośrodka poinformowała ją, że zasiłek cały czas jej przysługuje. Skarżąca pozostawała w tej sytuacji w nieświadomości w zakresie przepisów prawnych nie tylko co do organu, który powinien jej wypłacać zasiłek ale w ogóle co do prawa do zasiłku. Tymczasem w postępowaniu administracyjnym istnieje szczególny ustawowy obowiązek spoczywający na organie informacji o przepisach prawnych mających zastosowanie w sprawie i skutkach wynikających z zastosowania przepisów, a zwłaszcza gdy dane uprawnienie (jak w przypadku zasiłku pielęgnacyjnego) uzależnione jest od złożenia wniosku a dodatkowo od innych warunków, tutaj od posiadania ustalonego stopnia niepełnosprawności, cechującego się czasowością w zakresie okresu obowiązywania. Strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji wynikających ze zmian legislacyjnych, w tym sensie, że wymagających jej zaangażowania w warunkach braku współdziałania organu administracyjnego. Faktem jest, że z dniem 1.05.2004r. utraciła moc na podstawie art. 71 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych – ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.), która określała w art. 20, że uprawnienia do zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych ustalają oraz zasiłki te wypłacają: 1) pracodawcy zatrudniający co najmniej 5 pracowników - swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia, a po rozwiązaniu stosunku pracy - za miesiące kalendarzowe, w których pracodawca wypłacił zasiłek z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, 2) właściwe jednostki organizacyjne podległe ministrowi właściwemu do spraw obrony narodowej, ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, odpowiednio Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefowi Agencji Wywiadu oraz ministrowi właściwemu do spraw sprawiedliwości - żołnierzom lub funkcjonariuszom tych służb, 3) Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - osobom podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników, 4) jednostki, które zawarły umowę agencyjną lub umowę zlecenia - osobom ubezpieczonym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, 5) rolnicze spółdzielnie produkcyjne - swoim członkom, 6) (skreślony), 7) powiatowe urzędy pracy - bezrobotnym oraz osobom pobierającym zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne, 8) oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - ubezpieczonym innym niż wymienieni w pkt 1 i 3-7, 9) właściwe organy rentowe - osobom, którym wypłacają świadczenia emerytalno-rentowe lub rentę socjalną, 9a) właściwe powiatowe jednostki organizacyjne - działające na podstawie odrębnych przepisów, powiatowe centra pomocy rodzinie - bezdomnym, którym jednostki te udzielają pomocy, 10) właściwe jednostki organizacyjne gminy - ośrodki pomocy społecznej - w pozostałych przypadkach. Obecnie, ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 20 ust. 1 i 2 stanowi, że zadania z zakresu świadczeń rodzinnych realizuje organ właściwy, prowadząc postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych, a art. 3 ust. 1 pkt 11 tej ustawy wyjaśnia, że organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Nastąpiła zatem zmiana właściwości organu w sprawach świadczeń rodzinnych, o czym strona jako beneficjent tego świadczenia musiała być przez organ pouczona. Mając powyższe na uwadze, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ będąc związany powyższą oceną prawną i wskazaniami rozważy, czy skarżąca ma prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od daty ustalonego stopnia niepełnosprawności, mając na uwadze fakt, że niepełnosprawność datuje się od dzieciństwa, jednakże ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28.06.2002 r., co wynika z orzeczenia o niepełnosprawności a także okoliczność, że zasiłek pielęgnacyjny pobierała w okresie wcześniejszym, do roku 2004. Wniosek z dnia 17.07.2007r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie był w związku z ujawnionymi okolicznościami pierwszym wnioskiem. Naruszenie przez organy przepisów postępowania a także przepisów prawa materialnego daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło