III SA/Kr 58/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2024 r. nr SKO.DM/4114/32/2024 w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Zaskarżoną przez A. G., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 5 grudnia 2024 r. nr SKO.DM/4114/32/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-3, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 7, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1335, zwanej dalej ustawą o dodatkach mieszkaniowych), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17 października 2024 r. przyznającą skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy od 1 września 2024 r. do 28 lutego 2025 r. w kwocie 253,46 zł. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 17 października 2024 r. nr SO-09.824.7563.2024-1/24, Prezydent Miasta Krakowa przyznał skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy od dnia 1 września 2024 r. do dnia 28 lutego 2025 r. w wysokości 253,46 zł. W odwołaniu o tej skarżący, podniósł, że organ nieprawidłowo przyjął, iż skarżącemu nie należy się ryczałt za brak wyposażenia lokalu w centralnie ciepłą wodę. Wyjaśnił, że wyposażenie mieszkania w c.c.w. wymaga budowy 12 m przyłącza, co będzie kosztować ok. 5000,00 zł. Skarżący nie podłączył się do instalacji c.c.w,. gdyż nie był w stanie tego zrobić ze względów ekonomicznych, utrzymuje się bowiem z oszczędności i oczekując na przyznanie emerytury z ZUS. Dodatkowo brak przyznania ryczałtu skutkuje odmową PGNiG przyjęcia przedpłaty oraz montażu licznika przedpłatowego, który został zakupiony przez PSG. Wymienioną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekroczył w gospodarstwie: 1) jednoosobowym - 40%, 2) wieloosobowym - 30% - przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku, z uwzględnieniem art. 6 ust. 8 i art. 7 ust. 6. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w 2023 r (M.P.2024.110 z dnia 9 lutego 2024 r.) przeciętne wynagrodzenie miesięczne wyniosło 7155,48 zł. Zatem obowiązujące w chwili składania wniosku w lipcu 2024 r. przeciętne wynagrodzenia miesięczne w gospodarce narodowej wyniosło 7155,48 zł, a zatem 30% z tej kwoty to wielkość 2146,64 zł. Natomiast 40% z tej kwoty to 2862,19 zł. Z kolei 0,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej to kwota 35,77 zł. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych za dochód uważa się dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323). Kolegium podkreśliło, że skarżący nie kwestionuje samego faktu przyznania dodatku mieszkaniowego, tylko brak przyznania do tego dodatku ryczałtu z tytułu braku wyposażenia lokalu w centralnie ciepłą wodę. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 7 ww. ustawy jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym, osobie uprawnionej do dodatku mieszkaniowego przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego. Jak wskazało Kolegium w niniejszej sprawie ustalono, że lokal skarżącego jest wyposażony w c.o., c.c.w. oraz gaz przewodowy, zatem żadne ryczałty nie przysługują. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której właściciel lokalu, w dniu 4 kwietnia 2016 r w toku realizacji prac przy w budynku złożył do administracji spółdzielni wniosek o przyłączenie do c.c.w., jednak później się z niego wycofał i nie wpuścił do mieszkania ekipy montażowej. Następnie w dniu 12 maja 2022 r. skarżący zwrócił się do działu technicznego spółdzielni z wnioskiem o wydanie warunków samodzielnego rozprowadzenia instalacji ciepłej wody w mieszkaniu, do czego również nie doszło. Skarżący nie korzysta więc obecnie z instalacji ciepłej wody użytkowej, w którą wyposażony jest budynek. Kolegium wyjaśniło, że dla przyznania ryczałtu na zakup opału wystarczające jest, by lokal mieszkalny nie był wyposażony w jedną z wymienionych w nim instalacji: instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, instalację ciepłej wody, lub instalację gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym, przy czym brak możliwości skorzystania z przedmiotowych instalacji musi wynikać z przyczyn obiektywnych, niezależnych od wnioskodawcy. W przypadku istnienia technicznych możliwości korzystania z instalacji wymienionych w cytowanym przepisie i rezygnacji odbiorcy z którejkolwiek z instalacji, nie są spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie ryczałtu za opał na podstawie art. 6 ust. 7 ww. ustawy. Na poparcie tego stanowiska Kolegium powołało orzecznictwo sądów administracyjnych. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium podniosło, że okoliczność, iż skarżącego nie stać na wykonanie podłączenia do instalacji c.c.w. nie może stanowić podstawy do przyznania ryczałtu, gdyż takich przesłanek nie przewiduje ustawa o dodatkach mieszkaniowych. Jeśli skarżący nie posiada dochodów, bo oczekuje na ustalenie prawa do emerytury i znajduje się w niedostatku, winien zwrócić się ze stosownym wnioskiem do organów pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów: - art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w przypadku istnienia technicznych możliwości korzystania z instalacji wymienionych w cytowanym przepisie i rezygnacji odbiorcy z którejkolwiek instalacji nie są spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie ryczałtu za opał na podstawie art. 6 ust. 7 ww. ustawy w sytuacji gdy przepis art. 6 ust. 7 ww. ustawy wprost wskazuje, iż jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym, osobie uprawnionej do dodatku mieszkaniowego przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego; - art. 7,77 i 80 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że lokal skarżącego jest wyposażony w c.o., c.c.w. oraz gaz przewodowy, podczas gdy przedmiotowy lokal nie jest wyposażony w c.c.w. Powyższe uchybienie organu doprowadziło do wydania decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała, by tkwiły w nich kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie dopatrzył się także - ani naruszenia przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy - ani naruszenia przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy. Skarżący nie kwestionuje przyznania mu dodatku mieszkaniowego w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji, istotę sporu stanowi bowiem w niniejszej sprawie wykładnia art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1335, zwanej dalej ustawą o dodatkach mieszkaniowych) i jego zastosowanie, w konsekwencji zatem odmowa przyznania skarżącemu żądanego przez niego ryczałtu z tytułu braku wyposażenia lokalu w centralnie ciepłą wodę. Zgodnie ze wskazanym przepisem, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym, osobie uprawnionej do dodatku mieszkaniowego przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego. Wykładnia powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości. Z jego brzmienia wynika, zdaniem Sądu, że dla przyznania ryczałtu na zakup opału wystarczające jest, by lokal mieszkalny nie był wyposażony w jedną z wymienionych w nim instalacji: instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, instalację ciepłej wody, lub instalację gazu przewodowego, ale z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym. Poczynione przez orzekające organy w rozpatrywanej sprawie ustalenia stanu faktycznego nie budzą zastrzeżeń i są jednoznaczne. Lokal skarżącego jest wyposażony w centralne ogrzewanie (c.o.), centralnie ciepłą wodę (c.c.w.) oraz gaz przewodowy - z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym. Znajdują one potwierdzenie w materiale dowodowym. Nawet we wniosku do organu skarżący w rubryce "Techniczne wyposażenie zajmowanego lokalu" zaznaczył, że jest ono wyposażone w centralne ogrzewanie i instalację gazu przewodowego. Jedynie sporną okolicznością jest, jak twierdzi i znaczył również w tej rubryce formularza wniosku, że lokal skarżącego nie jest wyposażony w instalację centralnie ciepłej wody (c.c.w.). Twierdzenia jednakże skarżącego nie znajdują potwierdzenia. Z pisma PGNiG z dnia 25 września 2024 r., skierowanego do Urzędu Miasta Krakowa, Krakowskie Centrum Świadczeń (k. 7 akt administracyjnych) wynika, że do bloku mieszkalnego, w którym mieszka skarżący jest dostarczana ciepła woda w ramach ciepła systemowego. Budynek mieszkalny został więc wyposażony w instalację doprowadzającą ciepłą wodę, umożliwiającą lokatorom korzystanie zarówno z ogrzewania, jak i pozyskiwania ciepłej wody z miejskiej sieci ciepłowniczej. Powyższe okoliczności są zatem kluczowe dla treści rozstrzygnięcia w kwestii ryczałtu na zakup opału, stanowiącego część dodatku mieszkaniowego. Otóż przesądzające są o prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia są: ustalenia stanu faktycznego i sformułowanie w przepisie art. 6 ust. 7 ustawy, mianowicie – "jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację..." "z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym". Skoro bezsprzecznie lokal mieszkalny skarżącego jest wyposażony z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem w sporną instalację - centralnie ciepłą wodę (c.c.w.) – to rację mają organy, że skarżącemu przedmiotowy ryczałt nie przysługuje. Okoliczności związane zatem z brakiem instalacji c.c.w wewnątrz samego lokalu mieszkalnego skarżącego, nie są i nie mogą być więc przesądzające, zwłaszcza, że nie wynikają one z przyczyn, jak trafnie podkreśliło Kolegium, obiektywnych, lecz subiektywnych skarżącego. Skoro skarżący, jak ustaliły organy, w dniu 4 kwietnia 2016 r w toku realizacji prac przy w budynku złożył do administracji spółdzielni wniosek o przyłączenie do c.c.w., z którego się później wycofał i nie wpuścił do mieszkania ekipy montażowej, a następnie pomimo zwrócenia się do działu technicznego spółdzielni z wnioskiem o wydanie warunków samodzielnego rozprowadzenia instalacji ciepłej wody w mieszkaniu, także i te działania nie zakończyły się finalnie doprowadzeniem instalacji ciepłej wody do samego lokalu skarżącego z przyczyn ekonomicznych, to argumentacja skarżącego nie jest jednak zasadna. Skarżący nie korzysta obecnie z instalacji ciepłej wody użytkowej, w którą wyposażony jest budynek, ale nie z przyczyn obiektywnych, lecz z własnej woli. Sąd rozumie trudności natury ekonomicznej, jednak nie mogą one być zakwalifikowane jako obiektywna przyczyna niekorzystania z c.c.w. mająca być podstawą do ubiegania się o przyznanie ryczałtu. Fakt korzystania przez skarżącego z innych form ogrzewania wody (np. za pomocą gazu) nie upoważnia, do pobierania ryczałtu. Do takich wniosków prowadzi nie tylko wykładnia literalna art. 6 ust. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ale i celowościowa. "Instytucja dodatku mieszkaniowego przysługuje osobom znajdującym się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji finansowej, które nie są w stanie uiszczać opłat związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Oznacza to, że podstawę przyznania dodatku muszą stanowić nie budzące wątpliwości ustalenia stanu faktycznego sprawy, odpowiadające hipotezie mającej zastosowanie normy. Pomocą w tym trybie objęte są ściśle określone podmioty, które muszą spełniać jednoznaczne w swej treści warunki. Ustawodawca w sposób enumeratywny wymienia w art. 6 ust. 4 wydatki objęte pomocą. Składają się nań: czynsz, opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne niż wymienione powyżej opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Uprawnienia wynikające z ustawy o dodatkach mieszkaniowych są jedną z wielu form pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Polskie prawo przewiduje także inne instytucje pomocowe np. regulowane ustawą o pomocy społecznej. Nie jest możliwe ich wzajemne zastępowanie się ani też przyznawanie dodatku mieszkaniowego tylko z tego względu, że określona osoba znalazła się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej."(tak NSA w wyroku z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt: I OSK1543/13; LEX nr 1766160). W pełni podzielając ten pogląd, podkreślić należy, że za niedopuszczalne uznać należałoby przyznanie ryczałtu na zakup opału w celu ogrzewania wody w sytuacji, w której skarżący ma możliwość niezakłóconego korzystania z centralnie doprowadzonej instalacji centralnego ciepłej wody (zob. także wyrok NSA z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 16/09, LEX nr 586333). W ocenie Sądu, nie można było uznać, że organy w obydwu instancjach wydały wadliwe decyzje, w sytuacji, gdy zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, to nie faktyczne korzystanie stanowi przesłankę wypełnienia dyspozycji przepisu, a jedynie obiektywna możliwość takiego korzystania. Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku skoro zarówno podniesione w niej naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), jak i przepisów prawa materialnego – art. 6 ust. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nie potwierdziły się. Kolegium mogło więc skorzystać ze swych kompetencji przyznanych art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.