III SA/Kr 581/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. M. na czynność Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej z zasobu Gminy postanawia I. skargę odrzucić, II. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata T. W. Kancelaria [...] Spółka Partnerska ul. [...] w K. kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. postanowienia WSA w Krakowie z dnia 22 lutego 2011r. W dniu 26 marca 2010r. do Urzędu Miasta wpłynął wniosek A. M. o udzielenie pomocy mieszkaniowej z tytułu względów społecznych. W odpowiedzi Zastępca Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, przesłał pismo z dnia 16 kwietnia 2010r. nr [...], w którym poinformował A. M., iż nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o pomoc mieszkaniową z zasobów Gminy. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z przepisami uchwały Rady Miasta z dnia [...] 2007r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy (Dziennik Urzędowy Województwa z dnia 5 grudnia 2007r. Nr 850 poz. 5589 z późn. zm.), o pomoc mieszkaniową mogą się ubiegać osoby, które wykażą, że ich potrzeby mieszkaniowe pozostają niezaspokojone i że osiągają niskie dochody, uniemożliwiające im wynajęcie lokalu mieszkalnego na wolnym rynku, po objęciu ich listą ostateczną osób zakwalifikowanych do gminnej pomocy mieszkaniowej. Kryterium niskich dochodów spełniają wnioskodawcy, których średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 1 roku poprzedzającego datę złożenia wniosku, nie przekracza 150% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, tj. 1059,43 zł, 125% najniższej emerytury w gospodarstwie dwuosobowym, tj. 882,86 zł i 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, tj. 706,29 zł. Zastępca Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa stwierdził, iż z uwagi na fakt, że A. M. posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego, to nie spełnia kryterium niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Organ wskazał, iż zgodnie z § 49 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej uchwały Rady Miasta osoby posiadające jakikolwiek tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub innej nieruchomości, stanowiący podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie nie są uznawane za osoby o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych. Ponadto przedstawione miesięczne dochody trzyosobowego gospodarstwa domowego A. M. wynoszą 909,80 zł, zatem przekraczają dopuszczalne 706,29 zł. Równocześnie Zastępca Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa pouczył A. M., iż na podstawie § 20 ust. 6 w/w uchwały Rady Miasta z dnia [...] 2007r. Nr [...], może wnieść skargę na akt prawny z zakresu administracji publicznej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ zastrzegł przy tym jednak, iż skarga powinna zostać poprzedzona czynnością określoną w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe pismo zostało doręczone A. M. w dniu 30 kwietnia 2010r. Pismem z dnia 21 maja 2010r. (wpłynęło do Urzędu Miasta w dniu 24 maja 2010r.) A. M. wezwała Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa i przyznania jej mieszkania z zasobów Gminy. Kolejnym pismem z dnia 21 maja 2010r. (wpłynęło do organu w dniu 21 maja 2010r.) A. M. wniosła skargę na akt prawny Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2010r. nr [...], domagając się jego uchylenia. Skarżąca wyjaśniła, iż w mieszkaniu przy ul. B w A mieszka od 1978r., a po śmierci swojego dziadka objęła je na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia 28 czerwca 1991r., sygn. akt [...]. Do 8 maja 1996r. mieszkanie to było w zasobach Gminy. A. M. podniosła, iż nikt nigdy nie informował ją, iż wraz z mieszkaniem zostanie przekazana do dyspozycji osób prywatnych. Skarżąca stwierdziła, iż nigdy nie doszło do powstania dobrowolnego stosunku zobowiązaniowego i nigdy nie negocjowano z nią warunków umowy. Skarżąca wskazała, iż państwo wydało decyzję administracyjną na mieszkanie, a po 1990r. uchyliło się od odpowiedzialności doprowadzając do powstania luki w prawie i dyskryminując znaczną grupę obywateli takich jak ona. Skarżąca podniosła, iż jej rodzina poczyniła znaczne nakłady własne na odnowienie mieszkania. Obecny właściciel podniósł czynsz, a A. M. obawia się, iż dalsze podwyżki czynszu spowodują, że zostanie wyrzucona z mieszkania, gdyż nie będzie w stanie go płacić. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o odrzucenie skargi, gdyż sprawa której ona dotyczy nie należy do właściwości sądów administracyjnych, względnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, podnosząc te same argumenty co w treści zaskarżonego pisma. Równocześnie organ wskazał, iż skarżąca po wniesieniu skargi, tj. w dniu 24 maja 2010r. złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym skarga nie została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Na rozprawie w dniu 22 lutego 2011r. pełnomocnik skarżącej przedłożył do wglądu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa datowane na dzień 21 maja 2010r. wraz z dowodem nadania tego wezwania zarówno do Urzędu Miasta, jak i Rady Miasta – obydwa nadane w dniu 21 maja 2010r. i oświadczył, iż skarżąca nie składała żadnych innych wezwań. Stwierdził również, iż Rada Miasta nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W związku z zawartym w odpowiedzi na skargę wnioskiem organu o jej odrzucenie z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, podstawowym zagadnieniem wymagającym ustalenia jest rozstrzygnięcie, czy rozpoznawana sprawa może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądowym od szeregu lat dominował pogląd, że sprawy dotyczące najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gminy mają charakter cywilnoprawny. Istotną rolę dla ukształtowania się tego poglądu odegrała uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997r., sygn. akt III ZP 37/97 (OSNP 1998/7/200), w której sformułowano pogląd, że "wybór osoby do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu gminy nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.)". Podobne stanowisko prezentowane było w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Zasadnicza zmiana w dotychczasowym orzecznictwie nastąpiła wraz z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 21 lipca 2008r., sygn. akt I OPS 4/08 (LEX nr 400065), w której stwierdzono, iż uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Przedmiotowa uchwała zapadła na tle stanu faktycznego powstałego w Warszawie. Ustawa z dnia 15 marca 2002r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. nr 41, poz. 361 z późn. zm.) określa w odrębny sposób status gminy Warszawa, w której dzielnice jako jednostki pomocnicze gminy wykonują w konkretnym zakresie zadania gminy. Do zakresu działania dzielnic należy m.in. utrzymanie i eksploatacja gminnych zasobów lokalowych, a organem wykonawczym dzielnicy jest zarząd. Stąd też w powołanej uchwale NSA z dnia 21 lipca 2008r. przedmiotem analizy i oceny jest uchwała zarządu dzielnicy, która została zakwalifikowana jako akt z zakresu administracji publicznej z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Struktura pozostałych gmin w Polsce jest odmienna, a zadania z zakresu najmu lokali z mieszkaniowego zasobu gmin należą do organu wykonawczego gminy. Nadto podejmowane na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowych zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r. nr 31, poz. 266 z późn. zm.) uchwały rad gmin określające zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, mogą zawierać różne (ale mieszczące się w granicach prawa) rozwiązania. Stąd też stosowanie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 21 lipca 2008r. wymaga, aby w każdym przypadku dostosować ją do treści obowiązującej w danej gminie uchwały rady gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali. Obowiązująca w A uchwała Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] 2007r. przewiduje w § 20 wstępną weryfikację wniosku. Wstępna weryfikacja polega na stwierdzeniu czy wnioskodawca spełnia kryteria określone niniejszą uchwałą. Jeżeli wynik wstępnej weryfikacji jest negatywny, wnioskodawca nie uczestniczy w dalszych etapach postępowania i jest o tym fakcie pisemnie zawiadamiany. To organ dokonując tej weryfikacji w sposób samodzielny, jednostronny, władczy, ocenia, czy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w uchwale, czy też ich nie spełnia. W przypadku sporu powstałego pomiędzy organem, a wnioskodawcą na tle oceny czy spełnione są przesłanki określone w uchwale, kwestia ta może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, pisemne zawiadomienie wnioskodawcy, że nie spełnia przesłanek określonych w uchwale (w rozpoznawanej sprawie jest to pismo z dnia 16 kwietnia 2010r.), stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa miejscowego, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesienie skargi na taką czynność Prezydenta Miasta powinno jednak być, zgodnie z art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzedzone wezwaniem organu na piśmie, w terminie 14 dni od dowiedzenia się o podjęciu takiej czynności, do usunięcia naruszenia prawa. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca wezwała wprawdzie organ do usunięcia naruszenia prawa jak wymaga tego w/w przepis, ale uczyniła to po terminie. Zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2010r. zostało doręczone skarżącej w dniu 23 kwietnia 2010r. Termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał zatem w dniu 7 maja 2010r. Natomiast skarżąca dopiero w dniu 21 maja 2010r. (data stempla pocztowego), a więc już po terminie, nadała w urzędzie pocztowym pismo będące wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Oznacza to, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na czynność Prezydenta Miasta z dnia 16 kwietnia 2010r. jest niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i jako taka podlega odrzuceniu. W związku z tym Sąd nie ma podstaw do rozpoznania merytorycznie tej skargi. Mając powyższe na względzie – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzucił skargę, o czym orzeczono w pkt I postanowienia. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w pkt II postanowienia na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.), określając ich wysokość na podstawie § 19 pkt 1 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).