III SA/Kr 582/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2006 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Wojewody z dnia 30 kwietnia 2004 Nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Decyzją z dnia 30 kwietnia 2004 r [...] , po rozpatrzeniu odwołania H.M. , Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2004 r [...] , którą umorzono o wymeldowaniu H. M. wraz małoletnimi dziećmi K. M. i S.M. z pobytu stałego z budynku Nr [...] w [...]. Decyzję Wojewody oparto na przepisie art.138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz. U. z 2001 r Nr 87 , poz. 960 z późn. zm. ). Uzasadniając swoją decyzję Wojewoda wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Postępowanie wszczęto w związku z wnioskiem złożonym w 1998 r przez J.M. - teścia H. M. - o jej wymeldowanie wraz z dziećmi z budynku Nr [...] w [...]. Wniosek oparto na twierdzeniu , że H. M.opuściła miejsce stałego zameldowania wraz z dziećmi odchodząc od męża i zamieszkała u swych rodziców w [...]. Wójt Gminy [...] rozpatrując sprawę po raz czwarty , decyzją z dnia [...] 2004 r orzekł o wymeldowaniu H.M z pobytu stałego wraz z małoletnimi dziećmi K. i S.z budynku Nr [...] w [...]. .Organ l instancji przyjął , iż zaistniała przewidziana częścią pierwszą przepisu art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka wymeldowania , w postaci opuszczenia w 1996 r wraz z dziećmi miejsce pobytu stałego bez wymeldowania. Wójt Gminy ustalił, że H. M. nie wszczynała postępowań mających przywrócić jej naruszone posiadanie ani nie korzystała z pomocy organów ścigania w celu umożliwiania jej i dzieciom powrotu do miejsca stałego zameldowania w [...] Wskazano , ze mąż H.M. zamieszkuje w [...] i tam jest zameldowany , lecz H. M. wyklucza zameldowanie w tym miejscu z uwagi na warunki techniczne budynku. Wskazując na konflikt majątkowy z teściem i mężem D. M. , organ l instancji uznał , iż H. M. ze względów formalnych zależy na utrzymaniu zameldowania w [...] , jednak faktycznie nie zamierza powrócić do zamieszkania w tym budynku , a widzi możliwość zamieszkania tylko w miejscu obecnego pobytu. Wskazano w szczególności , że J. M. zadeklarował by H. M. wróciła z dziećmi do [...] 2004 r , ale to nie nastąpiło. W odwołaniu od tej decyzji H. M. podnosiła , że nie opuściła wraz z dziećmi dobrowolnie miejsca stałego zameldowania , lecz została do tego zmuszona nagannym zachowaniem teścia i męża , który od 1989 r do [...]1996 r znęcali się nad nią fizycznie i psychicznie . Podnosiła , że na budynek w [...] poniosła nakłady finansowe , że mąż przeniósł własność nieruchomości budynkowej na teściów i warunkowała wymeldowanie zwrotem nakładów oraz zapewnieniem innego mieszkania z godnymi warunkami , którym nie odpowiada budynek w [...]. Zarazem zaznaczała , że zamieszkanie z teściem nie jest możliwe i stanowi niebezpieczeństwo , a wymeldowanie spowoduje uciążliwości związane z pobieranymi z funduszu alimentacyjnego alimentami i ubezpieczeniem dzieci. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda i wskazał na stan prawny będący następstwem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r sygn. akt K 20/01 sprowadzający przewidzianą częścią pierwszą art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności przesłankę wymeldowania z pobytu stałego , do opuszczenia miejsca pobytu pod adresem zameldowania. Ustalając podstawy do wymeldowania wyszedł organ od bezspornej okoliczności , że H. M. wraz z dziećmi w 1996 r opuściła miejsce zameldowania w budynku Nr [...] w [...] i nie podejmuje żadnych starań , by ponownie zamieszkać w tym budynku. Nawiązując do przyczyn opuszczenia lokalu wskazano , że istotnie postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]1999 r sygn. akt [...] warunkowo umorzono postępowanie przeciwko J. M .i D. M. w związku ze znęcaniem się nad H.M. w okresie od 1989 r do [...]1996 r nas okres próby jednego roku wraz ze zobowiązaniem do przeproszenia jej i powstrzymywania się od wyzwisk i wszczynania awantur. Stwierdzono , że mimo przeproszenia H. M.nie podejmowała prób w sprawie ponownego zamieszkania , nie chce także zamieszkać u męża zameldowanego w [...] , twierdząc , że budynek jest w złym stanie technicznym. Podkreślono , że składane przez H. M. wyjaśnienia nie są konsekwentne .Twierdzi bowiem , że nie ma realnej możliwości zamieszkania z teściem , w innych wyjaśnieniach , że ma zamiar mieszkać w miejscu dotychczasowego pobytu , a w innych jeszcze , że rozważa możliwość dobrowolnego wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego , ale dopiero po uprzednim rozliczeniu z poniesionych na ten budynek nakładów finansowych. Oceniając zebrany materiał dowodowy i stanowisko zajmowane przez H.M. oraz jej postępowanie doszedł organ odwoławczy do przekonania , że H.M. w istocie nie ma rzeczywistego zamiaru powrotu do miejsca stałego zameldowania. Wskazano , że dnia [...] 2004 r. teść J. M. zadeklarował brak sprzeciwu dla powrotu H.M. z dziećmi pod adres zameldowania , lecz z tej możliwości nie skorzystała . Wskazując na przepis art. 6 ust.1 ustawy wskazano , ze pobytem stałym jest zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania i tej przesłanki względem adresu stałego zameldowania w [...] H. M. nie spełnia , ani nie ma zamiaru spełniać .Podkreślono , że uzależnienie wymeldowania od rozliczenia spraw majątkowych jest niedopuszczalne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła H.M. wnosząc o " zmianę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Urzędu Gminy w [...] i umorzenia postępowania " . Nie wskazując naruszonego przepisu prawa skargę oparto na zarzucie ,, błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia , a mianowicie , że dobrowolnie opuściła wraz z dziećmi dom w [...] Nr [...] oraz , że ,, przemeldowanie się męża do [...] jest fikcją meldunkową " , gdyż budynek , jest stary , nie nadaje się do zamieszkania , a mąż cały czas mieszka w [...]. Podnosiła dalej , iż deklaracja teścia złożona [...] 2004 r o możliwości jej powrotu jest fikcją , gdyż nadal się odgraża , co wywołuje u niej obawę. Podnosiła także , iż w chwili jej wyrzeczenia dom stanowił własność jej i męża , a przepisanie jego własności miało służyć dokuczeniem skarżącej i jej wymeldowaniu. Uzasadniając skargę podnosiła skarżąca , że mieszka u brata , który nie zgadza się nawet na jej tymczasowe zameldowanie , nie ma uprawnień do innego lokalu a po wymeldowaniu z pobytu stałego dzieci będą pozbawione ubezpieczenia , leczenia i alimentów , które płacić ma Urząd Gminy. Podnosiła , że mąż z jej teściem są w zmowie , że jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku , gdyż mąż ma gospodarstwo rolne. Zarzucała , że teść zgodę na jej zamieszkanie warunkuje zakupieniem dla skarżącej przez jej rodziców gruntów , że kilkunastokrotnie usiłował pozbawić ją życia. Wyjaśniała w skardze , że nie może powrócić do zamieszkania , skoro teść grozi, że jak wróci to pozbawi ją życia. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie , podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył : Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie .Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ) stanowi , że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji prowadzi do stwierdzenia , że decyzja ta jest zgodna z prawem , co skargę czyni bezzasadną . Zaskarżona decyzja Wojewody wydana została dnia 30 kwietnia 2004 r , a utrzymana nią w mocy decyzja organu l instancji została podjęta w dniu [...] 2004 r. W dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody jak i w dacie podjęcia decyzji przez organ l instancji ) , przepis art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. obecnie 2006 r Nr 139, poz. 993 ) , jeszcze brzmiał , że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby , która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust.2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego , albo osoby , która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsca pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy , a nowego miejsca pobytu ustalić nie można. Przepis art. 9 ust.2 ustawy nakładający przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące , obowiązek przedstawienia potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu ( pomieszczeniu ) ,w którym nastąpić ma zameldowanie , utracił moc z dniem [...] 2002 r . Z tym dniem opublikowany został bowiem w Dzienniku Ustaw ( z 2002 Nr 78 , poz. 716 ) , wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r sygn. K 20/01 ( OTK -1 2002/3/34 ) , stwierdzający niezgodność tego przepisu wskazanymi wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego , przepisami Konstytucji RP . Mimo zatem , że w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art.15 ust.2 w brzmieniu swej pierwszej części odwoływał się do art.9 ust.2 ( już nieobowiązującego ) , doniosłość prawną dla oceny przesłanki wymeldowania z pobytu stałego na podstawie tego przepisu , miała tylko okoliczność faktyczna polegająca na stwierdzeniu , czy osoba zameldowana na pobyt stały opuściła miejsce pobytu stałego bez wymeldowania. W świetle skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego instytucja wymeldowania ( zameldowania ) , nabrała charakter wyłącznie rejestrującej stan faktyczny , oderwany od istnienia lub nie istnienia podstaw prawnych do przebywania w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Na części pierwszej art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oparta jest właśnie zaskarżona decyzja. Wszelkie zatem zarzuty skargi dotyczące nie rozwiązania konfliktu majątkowego skarżącej z mężem i jego rodziną , a mające uzasadniać warunkowanie ewentualnej zgody na wymeldowanie po jego rozwiązaniu nie mają doniosłości prawnej na płaszczyźnie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Nie mają tego znaczenia również podnoszone w skardze okoliczności związane ze skutkami wymeldowania z pobytu stałego. Przedmiotem bowiem sfery dowodowej było wyłącznie ustalenie , czy skarżąca wraz z dziećmi bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w budynku Nr [...] w [...] Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania ( art. 6 ust.1 ).Stałe przebywanie oznacza zaś jak to wyjaśniono już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. np. wyrok NSA z 2001 r 2001.05.14 V S.A. 1496/00 - Lex Nr 54454) , skoncentrowanie w danym miejscu swoich interesów osobistych i majątkowych , a więc ulokowanie swego centrum życiowego pod określonym adresem. Podstawę wymeldowania z pobytu stałego , stanowi zatem opuszczenie ( bez wymeldowania ) tego centrum . Nadal aktualne jest ukształtowane jeszcze wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego orzecznictwo , wykładające opuszczenie mieszkania przez pojecie dobrowolności tej czynności ( por. np. wyrok NSA z 2002 .08.22 V S.A. 108/10 - Lex Nr 4954).Dobrowolność opuszczenia ma miejsce wówczas , gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej , a nie z powodu bezprawnych działań i zachowań innych osób. Sprawa o wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego pod wskazanym adresem rozpoczęta została w 1998 r. Wojewoda ustalił , że Postanowieniem Prokuratora Rejonowego w [...] z dnia 30 marca 1999 r sygn. ll K 101/98 warunkowo umorzono na okres próby 1 roku postępowania przeciwko J.M. i D. M. o występek z art. k.k. 207 § 1 k.k. polegający na znęcaniu się nad skarżącą wspólnie i w porozumieniu przez zniewagi , bicie i groźbę pobicia w okresie od 1989 do [...]1996 r. Prawidłowo przyjął zatem Wojewoda , że opuszczenie miejsca stałego zameldowania w 1996 r nie miało charakteru dobrowolnego. Zarazem jednak ustalił Wojewoda i nie jest to sprzeczne z wyjaśnieniami samej skarżącej i twierdzeniem skargi , że od 1996 r centrum spraw życiowych skarżącej znajduje się poza adresem stałego zameldowania w [...] , a s skarżąca nie podejmuje środków prawnych , w celu powrotu do rzeczywistego faktycznego zamieszkania w miejscu stałego zameldowania , przeciwnie - deklaruje , że tam nie zamierza wrócić. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowano - podzielone przez obecny skład rozpatrujący sprawę - stanowisko , że za równoznaczną z opuszczeniem w rozumieniu art. 15 ust.2 lokalu , należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu , ale i taką sytuację , gdy osoba dotychczas zameldowana została z lokalu usunięta , nie jest do niego dopuszczona , a nie skorzystała ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. np. wyrok NSA z dnia 12.04.2001 V S.A. 3078/00 -Lex Nr 78937 i czy z 2000.04.18 V S.A. 1429/99 Lex Nr 79243).Stanowisko to jest tym bardziej aktualne w stanie prawnym stworzonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego , w którym zameldowanie na pobyt stały , oznacza rejestrację adresu rzeczywistego miejsca pobytu z zamiarem stałego pobytu. Brak jednoznaczności stanowiska skarżącej , został przez organy dostrzeżony. Ustalenie organów , ze w istocie skarżąca nie ma zamiaru powrotu do faktycznego uczynienia swego centrum życiowego pod adresem stałego zameldowania w [...] , lecz utrzymanie adresu zameldowania uzasadnia innymi okolicznościami , znajduj oparcie w zebranym materiale dowodowym , a w szczególności w wyjaśnieniach samej skarżącej i treści skargi. Przedmiotem sprawy było ustalenie , czy zachodzą przesłanki do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego w budynku Nr [...] w [...], a nie ustalenie jakie miejsce zamieszkania ma mąż skarżącej i z jakich przyczyn przemeldował się do [...] Z tych względów zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem , a skarga ulegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm. )