III SA/Kr 582/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak SO (del.) Janusz Bociąga Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania dłużnika alimentacyjnego i zobowiązania do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 lutego 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., nr [...],- uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o: 1. ustaleniu wysokości zobowiązania S. K. jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] 2011 r. świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej: P. K. PESEL [...] na okres od 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r. na kwotę 1.200,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami, liczonymi zgodnie z art. 27 ust. 1a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) do dnia spłaty; 2. zobowiązaniu do zwrotu przez S. K. jako dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami, liczonymi zgodnie z art. 27 ust. 1a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm.) do dnia spłaty, płatnymi w kasie Urzędu Miasta - lub na konto Urzędu Miasta Bank [...] z dopiskiem "zwrot należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez S. K.". W podstawie prawnej powołanego rozstrzygnięcia wskazano art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.). Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją Prezydenta Miasta, nr [...], z dnia [...] 2011 r. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej: P. K. na okres od 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r. Z uwagi na to, że okres wypłaty świadczenia kończył się dnia 30 września 2011 r., w tym też dniu Prezydent Miasta decyzją nr [...] ustalił wysokość zobowiązania S. K. jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] 2011 r. świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej: P. K. PESEL [...] na okres od 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r. na kwotę 1.200,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami, naliczanymi do dnia spłaty, które na dzień wydania decyzji wynosiły 63,82 zł; oraz zobowiązał do zwrotu przez S. K. jako dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami liczonymi do dnia spłaty w terminie do dnia 30 grudnia 2011 r., płatnych w kasie Urzędu Miasta lub na wskazane w decyzji konto. W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji S. K. podniósł, że zaległości alimentacyjne powstały na skutek jego trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej. W związku z powyższym wnosi o uchylnie decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 9 lutego 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. miała w swojej treści dwie wady. Po pierwsze zgodnie z art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ I instancji powinien naliczyć odsetki od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ tego nie uczynił. Na karcie drugiej akt znajduje się zestawienie należności dłużnika S. K. Jest tam zapis, że odsetki od należności dłużnika były liczone na dzień 5 stycznia 2011 r. Jak wynika z karty należności do dnia 10 maja 2011 r. zostały wypłacone uprawnionej dwie transze świadczenia alimentacyjnego, a zatem już od kwoty 200,00 zł świadczenia wypłaconego w miesiącu kwietniu powinny być naliczane odsetki, zgodnie z art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W związku z tym, że brak jest w aktach sprawy danych, pozwalających Kolegium stwierdzić, w jaki sposób wyliczono podane w decyzji odsetki (brak jest danych pozwalających przyjąć, którego dnia następowała wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego), Kolegium orzekło o naliczaniu odsetek od podanej w decyzji kwoty zgodnie z art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do dnia spłaty. W przedmiocie wysokości kwoty należności głównej dłużnika alimentacyjnego – S. K., Kolegium zweryfikowało wyliczenia organu I instancji jako prawidłowe. Ze wspomnianego powyżej zestawienia należności dłużnika wynika, że w okresie świadczeniowym, tj. od 1 kwietnia 2011 do 30 września 2011 r. uprawnionej P. K. zostały wypłacone świadczenia na łączną kwotę 1 .200,00 zł. Po drugie Kolegium zwróciło uwagę na nieprawidłowo ustalony w treści decyzji termin dokonania zwrotu wskazanej w decyzji kwoty poprzez wskazanie terminu pewnego jako 30 grudnia 2011 r., to jest 30 dni od daty wydania przedmiotowej decyzji. Określenie terminu zwrotu w sposób wskazany przez organ I instancji powoduje, że teoretycznie może on upłynąć jeszcze przed datą doręczenia decyzji, a zatem przed momentem jej wejścia do obrotu prawnego. Ponadto, w sytuacji zaskarżenia decyzji do organu odwoławczego, może nie być zasadnym dokonanie wpłaty w terminie w niej wskazanym, bowiem zaskarżona decyzja nie ma waloru ostateczności, co oznacza, że może być ona zmieniona w toku postępowania odwoławczego. Kolegium podkreśliło, że termin wykonania decyzji powinien być w jej treści określony w zależności od daty nabycia przez tą decyzję waloru ostateczności. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. K. podniósł, że zaległości alimentacyjne powstały na skutek trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej dłużnika. W związku z trudną sytuacją przed Sądem Rejonowym Wydział III Rodzinny toczą się postępowania sądowe. W ocenie skarżącego w związku z toczącymi się postępowaniami sądowymi organ powinien uchylić wydaną decyzję i zawiesić postępowanie zobowiązujące do zwrotu wypłaconych należności. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddaleniu, podtrzymując argumenty zwarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga jest zasadna, ale nie z przyczyn w niej wskazanych. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity, Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym ust. 1a przepisu stanowi, że odsetki te naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Art. 27 ust. 2 ww. ustawy stanowi natomiast, że organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przepisów powyższych wynika więc obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Wynikający z tych przepisów także obowiązek po stronie organu realizuje się poprzez wydanie decyzji w sprawie zwrotu po upływie zdarzeń wskazanych w ust. 2 art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Biorąc pod uwagę treść ust. 2 art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie ulega wątpliwości, że charakter tej decyzji jest związany. Postępowanie natomiast ją poprzedzające jest ograniczone, a zakresem jego objęte jest ustalenie czy i w jakiej wysokości świadczenia zostały funduszu alimentacyjnego wypłacone. Podnoszone zatem przez skarżącego w odwołaniu od decyzji I instancji i w skardze do sądu administracyjnego okoliczności trudnej sytuacji materialnej nie mogą mieć tutaj znaczenia. W postępowaniu tym organ nie bada bowiem sytuacji materialnej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego, ani też zasadności przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sytuacja taka może być brana pod uwagę w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Dokonane przez organ ustalenia winny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji w sprawie zwrotu, do czego obliguje organy art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium tylko co do tego, że nieprawidłowa jest decyzja organu I instancji z uwagi na błędne naliczenie ustawowych odsetek od kwot świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego. Nieprawidłowe jest jednocześnie także i rozstrzygnięcie Kolegium, które zauważając ten błąd organu I instancji samo nie uchroniło się od błędu. Nie jest poprawne naliczenie odsetek od globalnej kwoty, którą skarżący zobowiązany jest zwrócić z tytułu wypłaconych z fundusz świadczeń. Skoro, jak podnosi Kolegium, brak jest dokumentów w tym zakresie pozwalających na naliczenie kwot, to postępowanie wyjaśniające w tym zakresie zostało przeprowadzone w sposób niewystarczający. Odsetki należą się bowiem od poszczególnych kwot wypłacanych świadczeń aż do dnia zwrotu przez dłużnika wypłaconego świadczenia. Doszło zatem do naruszenia nie tylko przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ale i przepisów postępowania (artykułów: 7, 77 § 1 i 80 oraz 107 § 3 k.p.a.) w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zobowiązywała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do orzeczenia, jak w punkcie II sentencji wyroku.