III SA/Kr 585/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec spr. Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zawieszenia zasiłku przedemerytalnego , wznowienia zasiłku przedemerytalnego oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym uznania pobranego przez skarżącego świadczenia za nienależne i obowiązku jego zwrotu , II orzeka , że decyzje w zakresie w jakim zostały uchylone nie mogą być uchylone , III w pozostałym zakresie skargę oddala . Decyzją z dnia [...] znak [...] Wojewoda powołując się na przepis art. 28 ust. 1, ust. 2 pkt i art. 37 n ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 6, poz. 56 ze zm.), art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie (...) ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) w brzmieniu obowiązującym po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 30.03.2005 r. (sygn. akt K 19/02) oraz art. 29 ust. 3, art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta z dnia [...] znak [...] o zawieszeniu płacenia skarżącemu zasiłku przedemerytalnego od dnia 01.01.2003 r. z powodu uzyskania łącznej kwoty przychodów z tytułu zatrudnienia oraz otrzymanego zasiłku przedemerytalnego, wyższej od kwoty 200% zasiłku dla bezrobotnych, oraz wznowieniu wypłaty skarżącemu zasiłku przedemerytalnego od dnia 01.07.2003 r. W punkcie II decyzją tą organ uznał pobrany przez skarżącego zasiłek w okresie od 01.01.2003 r. do 30.06.2003 r. za nienależnie pobrane świadczenie z Funduszu Pracy oraz ustanowił obowiązek zwrotu tego zasiłku w łącznej kwocie 3.587 zł 40 gr brutto, na który składają się kwoty: 3.161 zł 83 gr (kwota netto), 138 zł 60 gr (zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych) i 286 zł 98 gr (składka na ubezpieczenie zdrowotne). Stan faktyczny, na tle którego zapadły wymienione wyżej decyzje przedstawia się następująco: S. K. na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] znak [...] uznany został osobą bezrobotną. Decyzją z dnia [...] znak [...] przyznano mu zasiłek przedemerytalny płatny od dnia 07.06.2001 r. natomiast decyzją z tego samego dnia znak [...] Prezydent Miasta orzekł o pozbawieniu skarżącego statusu bezrobotnego. W dniu 05.07.2004 r. do Urzędu Pracy wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29.06.2004 r., w którym zawarta była informacja, iż skarżący był zatrudniony w P. P. – H. "A" w okresie od 01.01.2003 r. do 31.12.2003 r. w wymiarze ¼ etatu osiągając wynagrodzenie w łącznej wysokości 4 500 zł brutto (750 brutto miesięcznie). Mając to na uwadze Prezydent Miasta wydał w dniu [...] znak [...] decyzję, o której mowa wyżej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. K. wskazując na decyzję Wojewody z dnia [...] wniósł o jej zmianę, motywując to faktem, że wypłata dodatkowego wynagrodzenia w okresie od 01.01.2003 r. do 30.06.2003 r. nastąpiła bez jego wiedzy. Dodał, że w rozliczeniu rocznym dokonanym przez Zakład Pracy nie przekraczał ustawowego wynagrodzenia oraz, że w trakcie załatwiania spraw związanych z wypłatą zasiłku przedemerytalnego podpisał wiele dokumentów, z których treści nie zdawał sobie sprawy z uwagi na roztargnienie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosząc o oddalenie skargi wskazał, że rozstrzygnięcie na gruncie obowiązującej w dacie, w której doszło do spornej wypłaty przez organy sprawy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest prawidłowe bowiem art. 37 n ust. 2 pkt 2 stanowił, że " prawo do świadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli łączna kwota przychodów, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanych w danym miesiącu z tytułu zatrudnienia i innej pracy zarobkowej oraz otrzymywanego świadczenia przedemerytalnego byłaby wyższa od kwoty 200% zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust.1". Kwota 200% zasiłku dla bezrobotnych w miesiącach od stycznia do czerwca 2003 r. wynosiła 996,40 zł. Przychody skarżącego z tytułu zatrudnienia ¼ etatu od 01.01.2003 r. do 30.06.2003 r. wynosiły 750 zł brutto miesięcznie a wysokość zasiłku przedemerytalnego pobieranego przez skarżącego w tych miesiącach wynosiła 597, 90 zł brutto miesięcznie. Łączny zatem przychód Skarżącego w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany z tytułu zatrudnienia oraz pobierania zasiłku przedemerytalnego w okresie od 01.01.2003 r. do 30.06.2003 r. wynosił 1347,90 zł brutto miesięcznie czyli przekroczył kwotę 200% zasiłku dla osób bezrobotnych wynoszącą 996,40 zł. Co do kwestii zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego organ wskazał, że podstawą decyzji w tym przedmiocie jest art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych oraz art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który to artykuł stanowił, że za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Organ wskazał, że dowodem na spełnienie tej drugiej przesłanki jest oświadczenie podpisane własnoręcznie przez skarżącego potwierdzające odbiór informacji o obowiązkach i uprawnieniach bezrobotnego oraz pouczenie znajdujące się na decyzji dotyczącej uznania skarżącego za osobę bezrobotną a także uzasadnienie znajdujące się na decyzji orzekającej o przyznaniu prawa do zasiłku przedemerytalnego. Organ wskazał również, że skarżący w dniu 18.06.2001 r. złożył własnoręcznie podpisane oświadczenie, w którym zobowiązał się do 5-ciu dni poinformować GUP o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności albo o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę wypłaconego zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga S. K. w zakresie dotyczącym uznania pobranego przez skarżącego świadczenia za nienależne i obowiązku jego zwrotu zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270 ) sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy, której dotyczy skarga, decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem uwagi Sądu jest naruszenie przez organy orzekające przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które to naruszenie nie zostało wyraźnie w skardze wskazane. Chodzi mianowicie o przepis art. 28 ust. 2 pkt 1 tej ustawy brzmiący: "za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się: świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach". Z przepisu tego wynika, że warunkiem niezbędnym do uznania wypłaconego świadczenia za nienależne jest uprzednie pouczenie osoby o okolicznościach, które powodują ustanie prawa do pobierania zasiłku. Pouczenie to winno być dokonane w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, najpóźniej z chwilą doręczenia decyzji przyznającej świadczenie. Co do formy pouczenia pozostawia się wybór organowi, z tym, że dla celów dowodowych i ze względu na charakter skutków prawnych winno pouczenie to nastąpić na piśmie. W przedmiotowej sprawie organy uzasadniając decyzję w zakresie uznania wypłaconego skarżącemu zasiłku przedemerytalnego za świadczenie nienależne oraz w zakresie obowiązku jego zwrotu wskazały na sformułowanie zawarte w decyzji z dnia [...], które brzmiało: "prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje pod warunkiem, że nie zajdą okoliczności powodujące jego utratę. W związku z powyższym zobowiązuje się Pana do zapoznania się z treścią ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz z rozporządzeniami wykonawczymi do ustawy, które określają prawa i obowiązki bezrobotnego". Pouczenie to zdaniem Sądu jest nieprawidłowe. Nie wynika z niego, jakie to okoliczności powodują ustanie prawa do świadczenia, czyli w omawianym przypadku prawo do zasiłku przedemerytalnego oraz jaką formę odpowiedzialności przewiduje się w sytuacji, gdy pomimo zaistnienia okoliczności świadczenie nadal jest wypłacone. Jest zbyt ogólne i zawiera niedopuszczalne zdaniem Sądu wskazanie by adresaci decyzji we własnym zakresie sięgali do ustawy, zwłaszcza gdy adresatami tymi niejednokrotnie są osoby nie mające wiedzy prawniczej ani możliwości zapoznania się z aktami prawnymi. W ten sposób organ stawia osobę pobierającą świadczenie w sytuacji niewiedzy na temat warunków wypłacania świadczenia, co może skutkować obowiązkiem zwrotu świadczeń w warunkach braku złej woli pobierającego świadczenia. Wynika z tego, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] została podjęta pomimo braku ustawowych przesłanek określonych przepisem art. 28 ust 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które muszą wystąpić łącznie. Uznając za prawidłowe ustalenia organów, że S. K. w okresie od 01.01.2003 r. do 30.06.2003 r. uzyskał na podstawie umowy o pracę przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak też przyjęcie na tej podstawie, że zasiłek wypłacony za okres od. 01.01.2003 r. do 30.06.2003 r. nie powinien być wypłacony skarżącemu, Sąd uznał za nieprawidłowe przyjęcie, że świadczenie to jest nienależne, gdyż nie została spełniona jedna z przesłanek art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy w/w ustawy, albowiem brak było pouczenia wymaganego tym przepisem. Należy również podnieść, że twierdzenie organów o istnieniu dowodów na prawidłowość pouczenia, do których odnoszą się organy w uzasadnieniu decyzji w postaci oświadczenia podpisanego własnoręcznie przez skarżącego, potwierdzającego odbiór informacji o obowiązkach i uprawnieniach bezrobotnego jak też oświadczenia z dnia 18.06.2001 r. o zobowiązaniu się skarżącego do poinformowania organu w terminie 5 dni od podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności o tym fakcie czy zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę wypłaconego świadczenia przedemerytalnego nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym – brak jest bowiem takich dokumentów. Powyższe uchybienie stanowi naruszenie przez organy przepisu art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu co odpowiada dyspozycji art. 145 pkt 1 lit. a ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , dlatego Sąd uchylił decyzję pierwszej jak i drugiej instancji w zakresie uznania za nienależne i obowiązku zwrotu pobranego świadczenia z uwagi na to, że organ odwoławczy pomimo obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stanowiącego, że organ administracyjny powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz pomimo treści art. 136 kpa dającego możliwość organowi II instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie przyjął bezkrytycznie ustalenia i wykładnię przepisów organu I instancji. Na podstawie art. 152 ustawy o ppsa Sąd orzekł, że decyzje w zakresie w jakim zostały uchylone nie mogą być wykonane. Za prawidłowe Sąd uznał natomiast rozstrzygnięcie organów w zakresie zawieszenia S. K. zasiłku przedemerytalnego od dnia 01.01.2003 r. oraz o wznowieniu wypłaty skarżącemu zasiłku przedemerytalnego od dnia 01.07.2003 r. Bezspornym jest, że skarżący od dnia 01.01.2003 r. pozostawał w zatrudnieniu w P. P. – H. "A" i w okresie do 30.06.2003 r. miesięcznie otrzymywał wynagrodzenie 750 zł brutto. Uzyskał on zatem przychód liczony jako suma wynagrodzenia i kwoty zasiłku przedemerytalnego wyższy niż 200% zasiłku dla bezrobotnych co na gruncie art. 37 n ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uzasadnia decyzje o zawieszeniu prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę w zakresie zawieszenia prawa do świadczenia przedemerytalnego oddalił.