III SA/Kr 587/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skarg Przedsiębiorstwa "T." Sp. z o.o. w W. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 3 kwietnia 2006r., nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienia organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 1668 ( jeden tysiąc sześćset sześćdziesiąt osiem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismami z dnia [...].10.2005r. skarżące Przedsiębiorstwo T. Spółka z o.o. w W. złożyło do Dyrektora Izby Celnej wnioski o udzielenie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej: przy procedurze wywozu, przy procedurze dopuszczenia do obrotu oraz przy zakończeniu procedury tranzytu w transporcie kolejowym. Pismami z dnia [...].11.2005r. organ celny, działając na podstawie art.6 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 r ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny w związku z art.169§1 Ordynacji podatkowej, wezwał karzącą do uzupełnienia złożonych wniosków poprzez przedłożenie m.in. niżej wymienionych dokumentów - w terminie 7 dni od daty ich doręczenia pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia: 1. prawidłowe oświadczenie wnioskodawcy, iż w stosunku do jego osoby nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne lub upadłościowe oraz że nie popełnił poważnego naruszenia przepisów prawa celnego lub powtórnie nie naruszył tych przepisów; 2. wskazanie w pkt. 7 wniosku konkretnego oddziału celnego, w którym dokonywane będą czynności wynikające z procedury uproszczonej; 3. skorygowanie w pkt 6 wniosku danych dotyczących planowanych miejsc uznanych ; 4. uzasadnienie w pkt 9 potrzeby skrócenia terminu na przekazanie powiadomienia ze względu na złożenie wniosku o dokonywanie odpraw celnych poza godzinami pracy urzędu celnego; 5. korektę pkt .13 wniosku o udzielenie pozwolenia na uproszczenia w procedurze dopuszczenia do obrotu oraz wywozu ; 6. wskazanie numeru faksu, który będzie wykorzystywany do kontaktu firmy z urzędem celnym. Postanowieniami z dnia [...].12.2005r. Dyrektor Izby Celnej, działając na (odstawie art.169 § 4 Ordynacji podatkowej, pozostawił wnioski skarżącej bez rozpatrzenia, ponieważ w wyznaczonym terminie nie uzupełniła ich braków . Pismami z dnia [...].12.2005r. ( data wpływu do organu - [...].12.2005 r ) skarżąca ponownie złożyła do Dyrektora Izby Celnej wnioski o udzielenie pozwolenia na tasowanie ww. procedur uproszczonych . Z kolei pismem z dnia [...].01.2006r. organ celny, działając na podstawie tych samych przepisów tj. art. 6 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12.10.1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny w związku z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wezwał skarżącą do uzupełnienia złożonych wniosków - w terminie 7 dni od daty ich doręczenia pod rygorem pozostawienia spraw bez rozpatrzenia - m.in. poprzez dostarczenie prawidłowego, złożonego w obecności funkcjonariusza celnego potwierdzającego przyjęcie świadczenia i pouczającego o odpowiedzialności karnej oświadczenia wnioskodawcy, iż w stosunku do jego osoby nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne lub upadłościowe oraz, że nie popełnił poważnego naruszenia przepisów prawa celnego lub naruszył tych przepisów. W dniu [...].01.2006r. do Izby Celnej wpłynęły pisma skarżącej żądane informacje i dokumenty oraz dołączono do nich oświadczenie, w którym stwierdziła, iż w stosunku do jego osoby nie jest prowadzone postępowanie lub upadłościowe oraz, że nie dopuściła się poważnego naruszenia przepisów celnego lub powtórnie nie naruszyła tych przepisów. Postanowieniami z dnia [...].01.2006r Dyrektor Izby Celnej. na podstawie art.169 § 4 Ordynacji podatkowej, pozostawił przedmiotowe skarżącej bez rozpatrzenia, gdyż oświadczenia, o które wzywał organ celny złożone w nieprawidłowej formie, gdyż nie zostały złożone w obecności funkcje celnego . Na powyższe postanowienia skarżąca złożyła zażalenia wnosząc uchylenie i rozpoznanie wniosków o udzielenie pozwoleń na stosowanie procedur uproszczonych przy procedurze wywozu, procedurze dopuszczenia do obrotu oraz zakończeniu procedury tranzytu w transporcie kolejowym. W ich uzasadnieniu podniosła, że rozstrzygnięcia te pozbawione są podstaw prawnych, bowiem z zadr przepisu nie wynika obowiązek wnioskodawcy ubiegającego się o udzielnie pozwolenia stosowanie procedury uproszczonej złożenia oświadczenia osobiście wobec funkcjonariusza celnego. Taki przepis, nakładający obowiązek złożenia oświadczenia wobec funkcjonariusza celnego nie został w zaskarżonych postanowieniach wskazany. Skarżąca podniosła. iż nie tylko oświadczenie, o którym mowa powyżej, jest składane z sankcją zagrożenia odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywego oświadczenia. Podobną klauzulę zawiera sam wniosek o udzielenie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 03.04.2006r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia z dnia [...].01.2006r. W ich uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że stosowne do przepisu art.6 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny - jeżeli osoba wnioskuje o wydanie decyzji organów celnych wymagającą zastosowania ustawodawstwa powinna dostarczyć wszelkie dane i dokumenty niezbędne tym organom do podjęciu Z kolei z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.2004r. w sprawę wzorów formularzy stosowanych w sprawach celnych (Dz. U. Nr 283, poz.2824 zmienionego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 8.07.2005r. (Dz. U. Nr. 136. póz 1147) wynika, że wnioski o udzielenie pozwolenia na stosowanie wnioskowanych przez skarżącą procedur winny być złożone według wzoru stanowiącego załącznik nr 1 eto rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 08.07.2005r Dz.U. Nr 136,poz.1147). Powyższy wzór zawiera jednocześnie instrukcję jego wypełniania. Zgodnie z punktem 12 powyższej instrukcji do wniosku należy dołączyć m.in. oświadczenie wnioskodawcy, sporządzone według wzoru stanowiącego zał .2 do ww. rozporządzenia, że w stosunku do jego osoby nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne upadłościowe oraz, że nie popełnił poważnego naruszenia przepisów prawa lub powtórnie nie tych przepisów. Z treści wzoru oświadczenia stanowiącego załącznik nr 2 do w/w rozporządzenia wynika że oświadczenie winno zostać złożone wobec funkcjonariusza celnego, który je przyjmuje oraz poucza wnioskodawcę o odpowiedzialności karnej. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wezwana przez Dyrektora Izby Celnej uzupełnienia wniosków o udzielenie pozwolenia na stosowanie procedur roszczonych pismami z dnia [...].01.2006r, dołączyła do akt oświadczenie z dnia [...].01.2006r. Osoby reprezentujące skarżącą oświadczyły w nim pod rygorem wynikającym z :treści art.233 Kodeksu karnego, iż w stosunku do nich nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne lub upadłościowe oraz, że nie dopuściły się poważnego naruszenia przepisów lub powtórnie nie naruszyły tych przepisów. Z treści przedmiotowego oświadczenia wynika, aby zostało ono złożone w obecności funkcjonariusza celnego, który to świadczenie przyjął oraz pouczył wnioskodawcę o odpowiedzialności karnej. W ocenie organu celnego złożone oświadczenie skarżącej z dnia [...].01.2006r. nie spełniało wszystkich wymogów określonych w przepisach wykonawczych. Na powyższe postanowienia wpłynęły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca wniosła o ich uchylenie w całości, zarzucając, że zostały wydane bez wskazania ważnej podstawy prawnej. W ocenie skarżącej wątpliwości budzi prawidłowość podstawy prawnej zaskarżonego aktu tj. § 5 i 6 ww. rozporządzenia Ministra Finansów, w tym załącznika nr 2 ustalającego wzór świadczenia. Na podstawie wskazanych przepisów nie można wywodzić obowiązku wnioskodawcy co do osobistego złożenia oświadczenia, wobec funkcjonariusza celnego. Taki obowiązek może wynikać wyłącznie z przepisów o charakterze ustawowym, a taki [przepis nie został wskazany w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca podtrzymała swoją argumentację zawartą w zażaleniu, iż nie tylko oświadczenie, o którym mowa wyżej, jest składane z sankcją zagrożenia odpowiedzialnością karną wynikającą z art. 233 Kodeksu karnego ; podobną klauzulę zawierającą uprzedzenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia zawiera sam wniosek o udzielenie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej. Ponadto skarżąca podniosła, że w przypadku osób prawnych, spełnienie wymogu składania oświadczenia w obecności funkcjonariusza celnego, oznaczałaby konieczność jednorazowego osobistego udawania się osób reprezentujących tych wnioskodawców do urzędów celnych położonych na terenie całego kraju, co wydaje się nieracjonalne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, dodając, że zgodnie z art.7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Powtórzenie zasady praworządności znajduje swój wyraz także w art. 120 Ordynacji podatkowej. Podstawą prawną działania organów podatkowych są przepisy prawa w znaczeniu ustalonym w Konstytucji. Organy podatkowe są zatem związane Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, rozporządzeniami, aktami prawa miejscowego (art.87 Konstytucji). Materialną podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiło rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2004r. w sprawie wzorów formularzy stosowanych w sprawach celnych (Dz. U. Nr 283 póz. 2824 ze zm.) - zmienione rozporządzeniem z dnia 8 lipca 2005r. (Dz. U. Nr. 136 póz. 1147) - a w szczególności §5 oraz §6., z których wynika obowiązek złożenia oświadczenia w odpowiedniej formie. Organ celny żądając od skarżącej przedstawienia oświadczenia złożonego wobec funkcjonariusza celnego, działał na podstawie obowiązujących. Odnosząc się do kolejnego zarzutu Dyrektor Izby Celnej wyjaśni przypadku klauzuli zawartej we wniosku o udzielenie pozwolenia, na którą skarżąca, ,przepisy nie wymagają osobistego stawiennictwa wnioskodawcy przyjęcia przez funkcjonariusza celnego stosownego oświadczenia. W konsekwencji celny nie zakwestionował oświadczenia zawartego w samym wniosku skarżąca [...].12.2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawe o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.127C Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi, że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. nawet, gdy dany zarzut nie został podniesiony ( wyrok WSA w Warszawie, z dnia 25.02.2004 r, syg.akt III S.A. 1456/02, Lex nr 113588 ). Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest załącznik nr 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8.07.2005 r (Dz.U.Nr 136, poz.1147) którym zmieniono rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.12.2004 r w sprawie wzorów formularzy stosowanych w sprawach celnych (D.U.Nr 283,poz.2824 ze zm ) a w szczególności, czy oświadczenie, iż w stosunku do wnioskodawcy składającego wniosek o udzielenie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej, nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne lub upadłościowe oraz że wnioskodawca nie popełnił poważnego naruszenia przepisów prawa celnego lub powtórnie nie naruszył tych przepisów, ma być złożone osobiście przez osoby reprezentujące wnioskodawcę w obecności funkcjonariusza celnego, który przyjmuje to oświadczenie i poucza o odpowiedzialności karnej - jak twierdza organy celne. czy też oświadczenie takie nie musi być złożone w obecności funkcjonariusza celnego -jak twierdzi skarżąca. Podnieść należy, że nie istnieje między stronami spór co do tego, że wnioskodawca ma obowiązek złożyć oświadczenie o ww. treści; Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że z treści ww. załącznika nr 2 nie można wywieść obowiązku złożenia oświadczenia w obecności funkcjonariusza celnego 2 użytego w omawianym załączniku sformułowania "podpis i pieczęć funkcjonariusza celnego przyjmującego oświadczenie i pouczającego o odpowiedzialności karnej " wynika, że funkcjonariusz celny przyjmujący oświadczenie przesłane np. drogą pocztową ma obowiązek pouczyć wnioskodawcę o odpowiedzialności karnej, co może zrobić także w formie pisemnej. Brak w treści tego zapisu, że funkcjonariusz osobiście przyjmuje oświadczenie i poucza wnioskodawcę o odpowiedzialności karnej wyklucza możliwość wykładni zastosowanej przez organy celne. Obowiązek osobistego składania oświadczeń w obecności funkcjonariusza celnego musi wynikać wprost z przepisu i obowiązku tego nie można domniemywać. Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut skargi, że obowiązek osobistego składania oświadczeń w obecności funkcjonariusza celnego musi wynikać z aktu prawnego rangi ustawowej. Przyjmowanie oświadczeń określonej treści i pouczanie odpowiedzialności karnej mieści się w ramach upoważnienia zawartego w art.8 stawy Prawo celne, na podstawie którego Minister Finansów wydał ww. rozporządzenie z dnia 08.07.2005 r. Minister Finansów nie zawarł jednak w załączniku nr 2 wymogu osobistego składania oświadczenia w obecności funkcjonariusza celnego. Niezależnie od powyższego nie sposób nie dostrzec uciążliwości osobistego składania oświadczeń przez osoby reprezentujące wnioskodawcę, którym jest osoba prawna, nie raz reprezentowana przez kilka osób mających swoje miejsce zamieszkania poza siedzibą organu celnego ( w kraju lub za granicą). Nie sposób przyjąć, że racjonalny ustawodawca wprowadzałby wymóg osobistego składania przedmiotowych oświadczeń w obecności funkcjonariusza celnego, w przypadku, gdy oświadczenie to stanowi tylko jeden z załączników do wniosku, którego wypełnienie jako całości jest także pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, wynikającej z art.233 Kodeksu karnego. Powyższy pogląd jest w oczywistej sprzeczności z celem i treścią upoważnienia zawartego w art.8 Prawa celnego, zgodnie z którym wprowadzenie formularzy w sprawach celnych miało na celu m.in. ułatwienie ( a nie utrudnienie ) w dokonywaniu formalności przed organami celnymi. Uznając, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270) - orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.