III SA/Kr 593/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 14 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: I. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, trzema małoletnimi synami i matką. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzą stanowiące współwłasność małżeńską: mieszkanie własnościowe o powierzchni 63 m2 obciążone kredytem, którego do spłaty pozostało ok. 105 tyś. zł, oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,22 ha będąca przedmiotem zabezpieczenia hipotecznego przez Bank, której do spłaty pozostało ok. 18 tyś. zł. Wedle oświadczenia skarżącego nie posiadają przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych lecz zadłużenie w 7 bankach na kwotę ok. 295 tyś. zł. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący wyliczył łącznie na kwotę 5064 zł, wyjaśniając że składa się na to jego dochód 1032 zł z prowadzonej działalności gospodarczej, 1400 zł wynagrodzenia za pracę, 1600 zł dochodu z działalności gospodarczej żony oraz 1032 zł jej wynagrodzenia za pracę. Uzasadniając swoje starania szeroko odniósł się do okoliczności nurtującej go sprawy administracyjnej, podnosząc, że ma trudności ze znalezieniem i opłaceniem pełnomocnika z wyboru, który sporządziłby w jego imieniu skargi kasacyjne. Określając stałe obciążenia swego gospodarstwa domowego wyjaśnił, że na ratę za mieszkanie przeznaczać musi ok. 1840 zl, na utrzymanie mieszkania, energię i żywność 900 zł, na szkołę, przedszkole i leczenie 600 zł, na odsetki w linii kredytowej 800 zł, na utrzymanie matki 600 zł. Kończąc nadmienił, że boryka się z egzekucją komorniczą i zalega z czynszem za mieszkanie na kwotę prawie 8 tyś. zł. Do wniosku dołączył kopię pisma wspólnoty mieszkaniowej z dnia 17.08.2011 r. wzywającej skarżącego do zapłaty długu w wysokości 7840,20 zł z tytułu niepłacenia kosztów zarządu oraz pismo komornika z dnia 1.08.11 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. f) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6249" (vide: zarządzenie z 25.06.2010 r. k. 1) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu powszechnego obowiązku obrony kraju. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa przedkładając na poparcie części ze swych twierdzeń kopie pisma wspólnoty mieszkaniowej z dnia 17.08.2011 r. wzywającej skarżącego do zapłaty długu w wysokości 7840,20 zł z tytułu niepłacenia kosztów zarządu oraz pismo komornika z dnia 1.08.11 r. o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę. Twierdzenia skarżącego w swym zasadniczym zrębie pokrywają się z jego wcześniejszymi wyjaśnieniami jakie składał w sprawie prowadzonej i zapisanej do sygn. akt. III SA/Kr 714/08. Skoro zaś dla sądu okazały się one wówczas przekonywujące gdyż postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r. sąd - po wniesionym przez skarżącego sprzeciwie od orzeczenia referendarskiego - przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego uznając, że skarżący – mimo braku udokumentowania choćby wydatków na leczenie, przedszkole czy skali przedstawionych w okazywanych wówczas deklaracjach podatkowych przychodów z działalności gospodarczej - wykazał wymaganą przez przepis art. 246 §1 pkt. 2 ppsa przesłankę, to w konsekwencji obecne oświadczenia skarżącego należy też uznać za wystarczające, bez konieczności wzywania go o złożenie dodatkowych wyjaśnień. Ponieważ od tamtego momentu sytuacja skarżącego uległa zmianie o tyle, że aktualnie wzrosła wysokość choćby jego zadłużenia we wspólnocie mieszkaniowej, kosztów utrzymania mieszkania i opłacenia energii a dodatkowo ma na utrzymaniu matkę i jednocześnie zamierza zaskarżyć kilka orzeczeń tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy powołać się na przytoczoną wówczas przez sąd argumentację, że mimo iż gospodarstwo domowe skarżącego uzyskuje stałe dochody (obecnie na poziomie 5064 zł), niemniej jednak potrzeby rodziny wymagają sporych nakładów finansowych – co pokazuje przeprowadzenie najprostszego działania arytmetycznego (1840+900+600+800+600=4740) - a środki, którymi dysponuje skarżący w dużej części zarezerwowane muszą być też na spłatę istniejących zadłużeń (1840 zł rata mieszkania + 800 zł odsetki na linii kredytowej). To zaś powoduje, że choć w normalnym toku rzeczy wobec braku tego rodzaju zobowiązań sytuacja majątkowa skarżącego przedstawiałaby się jako adekwatna do stwierdzenia, że stać go na pomoc prawną w formie usług profesjonalnego pełnomocnika, to jednak przy konieczności utrzymania płynności finansowej rodziny zasadnym staje się stwierdzenie, że wydatek na profesjonalnego pełnomocnika w takim układzie finansowym byłby poczyniony z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla rodziny skarżącego i jego samego. Z przytoczonych względów orzeczono więc jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa albowiem rozstrzygnięcia wychodzące z sądu w zbliżonych stanach faktycznych powinny być chociaż w jakimś stopniu przewidywalne dla strony.