III SA/Kr 594/06

WyrokWSA w Krakowie2007-02-28

Skład orzekający: Grażyna Danielec, Krystyna Kutzner, Tadeusz Wołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego, do którego osoba została zmuszona (np. poprzez wymianę zamków), może być podstawą do wymeldowania, jeśli osoba ta nie podjęła w odpowiednim czasie kroków prawnych umożliwiających powrót do lokalu?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca pobytu stałego, nawet jeśli nastąpiło pod przymusem (np. z powodu wymiany zamków przez inną osobę), może stanowić podstawę do wymeldowania, jeśli osoba ta nie podjęła w terminie przewidzianych prawem środków w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu i pogodziła się z jego opuszczeniem, nadając mu cechy trwałości i dobrowolności. Kwestie sporne dotyczące prawa do lokalu, takie jak sprawy spadkowe czy zarzuty o fałszerstwo dokumentów, nie mają wpływu na postępowanie w sprawie wymeldowania.
Stan faktyczny
Skarżący został wymeldowany z miejsca pobytu stałego decyzją Wójta Gminy, utrzymaną w mocy przez Wojewodę. Skarżący twierdził, że został wyrzucony z domu przez siostrę, która wymieniła zamki, i że w sprawie podrobienia podpisów toczy się postępowanie. Organ odwoławczy uznał, że mimo początkowego braku dobrowolności, skarżący pogodził się z opuszczeniem lokalu, nie podejmując kroków prawnych do powrotu i uzależniając wymeldowanie od spłaty spadku lub zabezpieczenia mieszkania zastępczego. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Grażyna Danielec ( spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant Joanna Parada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - skargę oddala- Wojewoda [...] decyzja z dnia 21 kwietnia 2006 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt i w związku z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania Z. M. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2006 r., znak [...] orzekającej o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego z budynku mieszkalnego nr [...] w P. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że Wójt Gminy [...] zaskarżoną decyzją powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego Z. M. z budynku mieszkalnego nr [...] w P. z uwagi na to, iż bez wymeldowania opuścił on przedmiotowy budynek. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zaprzeczył, że opuścił budynek mieszkalny nr [...] w P. i zamieszkał u znajomego w M. przy ul. [...] nr [...], zaznaczył jednak, iż z domu rodzinnego został wyrzucony siłą przez siostrę J. K. oraz jej męża S. K. Odwołujący potwierdził, że wyrokiem Sądu Rejonowego w M. Wydział l Cywilny orzeczono względem Niego eksmisję, z tym, że została ona wykonana przez Jego siostrę, a nie powołany do tego organ tj. Komornika czy Policję. W odwołaniu podniósł kwestię łamania prawa i wprowadzenia w błąd wymiaru sprawiedliwości przez siostrę, która w postępowaniu o dział spadku po rodzicach podrobiła podpis na dokumentach i posłużyła się nimi jako autentycznymi. Odwołujący apeluje o pozytywne rozpatrzenie Jego odwołania, gdyż w przeciwnym razie stanie się osobą bezdomną. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym organ II instancji podniósł, że zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, póz. 887), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie lokalu, stwierdza organ, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne, natomiast nie jest dobrowolnym takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli podjęła ona przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu (wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r., sygn. VSA 3169/00). Dalej organ odwoławczy stwierdza, że organ pierwszej instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na zebranym przez siebie materiale dowodowym. Zarówno wnioskodawczyni jak i skarżący w wyjaśnieniach złożonych do protokołu zgodnie twierdzą, iż Z. M. budynek mieszkalny nr [...] w P. opuścił w kwietniu 2005 r. Fakt nieprzebywania Z. M. w tym budynku potwierdziła także Komenda Powiatowa Policji w M., podając w piśmie z dnia [...] stycznia 2006r. , Ldz.:[...], iż opuścił on przedmiotowy budynek i według relacji sąsiadów w nim nie zamieszkuje. Wprawdzie Z. M. twierdzi, że nie opuścił dobrowolnie domu rodzinnego w P. nr [...] lecz został do tego zmuszony przez wymianę zamków w drzwiach przez siostrę J. K. - który to fakt potwierdza sama wnioskodawczyni - to późniejsze zachowanie skarżącego, a to, iż nie podjął żadnych kroków prawnych zmierzających do powrotu do budynku, nie podejmował rozmów w sprawie powrotu do domu z siostrą będącą jego dysponentem, a w końcu oświadczył, że nigdy tam nie powróci, świadczy jednoznacznie, że pogodził się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego i opuszczenie to nabrało cech dobrowolności. W ocenie organu II instancji fakt, iż Z. M. zamierza się wymeldować z budynku, pod warunkiem - jak podał do protokołu w dniu [...] lutego 2006 r. -spłaty ze spadku lub zabezpieczenia mieszkania zastępczego przez siostrę J. K. , świadczy o tym, że opuszczenie budynku ma trwały charakter. Dalej organ stwierdza, że zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania., a w przedmiotowej sprawie Z. M. nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku, a swoje sprawy życiowe od kilku miesięcy koncentruje w innym miejscu. Natomiast wymeldowanie uzależnia -jak sam podał do protokołu - od spełnienia warunków postawionych siostrze J. K. tj. od spłaty ze spadku po rodzicach lub zabezpieczenia lokalu zastępczego. W tej sytuacji, podnosi organ, pozostawienie zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem zgodnie z prośbą skarżącego zawartą w odwołaniu nie jest możliwe, gdyż stanowiłoby utrzymywanie fikcji meldunkowej, na co nie dozwalają obowiązujące w tym zakresie przepisy. Na koniec organ stwierdza, że poruszone w odwołaniu sprawy - spadkowa oraz podrobienie przez siostrę J. K. podpisu na dokumentach - nie mogą wpłynąć na zmianę decyzji organu l instancji, bowiem sprawy te nie stanowią przedmiotu niniejszego postępowania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Z. M. Skarżący podnosi, że J. K. posługuje się dokumentami, które zdobyła podstępem i w sprawie podrobienia podpisów toczy się postępowanie prowadzone przez KPP w M. Na skutek fałszerstwa przeprowadziła spadek na siebie, a wyrok eksmisyjny oparty został na fałszywych zeznaniach. Z domu rodzinnego został wyrzucony na bruk i stał się osobą pokrzywdzoną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak te z przepisów postępowania. Art. 15 ust. 2 ustawy, jako jedną z przesłanek do wymeldowania wskazuje opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić jedynie wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że opuszczenie takie rzeczywiście miało miejsce i że było ono dobrowolne. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego przed organem l instancji wynika, że skarżący nie wyprowadził się dobrowolnie z przedmiotowego budynku, a nie miał możliwości wejścia do swojego mieszkania na skutek wymiany zamków przez siostrę J. K. Działanie J.K. było bezprawne, mimo orzeczonej w stosunku do skarżącego eksmisji. Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide wyrok NSA z dn. 12.04.2001 r. V SA 3078/00). Poza sporem w sprawie jest, że skarżący nie podjął żadnych kroków prawnych w celu powrotu do przedmiotowego domu. Nadto podnieść należy, iż z zeznań samego skarżącego złożonych przed organem l instancji wynika, że nie zamierza on wrócić do miejsca pobytu w P., a nie wymelduje się dobrowolnie jeśli siostra "nie spłaci go ze spadku". Z wyżej przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż skarżący pogodził się z opuszczeniem miejsca dotychczasowego pobytu stałego i opuszczenie to nabrało cech trwałości i dobrowolności. Podnoszone w skardze dotyczące problemów spadkowych nie mogą skutkować uwzględnieniem skargi, gdyż są to sprawy rozpoznawane przez sądy powszechne i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie wymeldowania. Mając powyższe na uwadze, skoro skarga nie jest uzasadniona, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło