III SA/Kr 600/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Y. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 października 2024 r., znak:010070/680/2143680/2024, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 30 sierpnia 2024 r., znak:010070/680/2143680/2024, II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej Y. B. 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną przez Y. B., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 29 października 2024 r., znak: 010070/680/2143680/2024, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 sierpnia 2024 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 30 sierpnia 2024 r., znak: 010070/680/2143680/2024, (postępowanie nr 454828335) Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167, ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa) oraz ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r.,poz. 421) odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. na dziecko A. B. Organ wskazał, że na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że ww. dziecko utraciło legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem na Ukrainę w dniu 4 lutego 2023 r. Nadto, rozbieżności wynikające ze złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze z danymi zawartymi w rejestrze Straży Granicznej z wezwania z dnia 18 czerwca 2024 r., 6 sierpnia 2024 r. nie zostały wyjaśnione. Tymczasem prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom Ukrainy lub ich małżonkom, przebywającym w Polsce z dziećmi, których pobyt na terytorium Polski jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca. Wymienioną na wstępie decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że dziecko, na które został złożony wniosek o przyznanie prawa do ww. świadczenia we wnioskowanym okresie nie posiada legalnego pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (RP). Tymczasem świadczenie wychowawcze przysługuje obywatelowi Ukrainy, jeżeli jego pobyt w Polsce został uznany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa uznaje się pobyt obywatela Ukrainy, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. jeśli został mu nadany numer PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca "UKR" i został umieszczony w rejestrze pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi. Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, wyjazd obywatela Ukrainy z Polski na okres powyżej 30 dni pozbawia go prawa do legalnego pobytu na terytorium RP na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy. Natomiast zgodnie art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa y wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje obywatelowi Ukrainy jeżeli zamieszkuje z dziećmi w RP. Organ odwoławczy dodał, że obywatelowi Ukrainy na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie gminy jest nadawany numer PESEL, ze statusem "UKR". Nadanie numeru PESEL ze statusem "UKR" potwierdza, że obywatel Ukrainy przebywa w Polsce legalnie na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. W przypadku wyjazdu obywatela Ukrainy z terytorium RP na okres powyżej 1 miesiąca obywatel Ukrainy traci status "UKR". Jak podał organ, na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej ustalono, że ww. dziecko utraciło legalny pobyt na terytorium RP, w związku z wyjazdem z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 4 lutego 2023 r., ponadto ponowny przyjazd na terytorium RP nie został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Organ kilkukrotnie zwracał się do skarżącej z prośbą o wyjaśnienie niezgodności z jednostką Straży Granicznej. Brak statusu "UKR" w myśl przepisów ww. ustawy oznacza bowiem, że dziecko nie posiada legalnego pobytu na terytorium RP, który stanowi przesłankę do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. W rejestrze do chwili obecnej widnieje zapis potwierdzający, że dane dziecka dotyczące legalności pobytu na terytorium RP nie zostały zmodyfikowane. Organ poinformował nadto, że zgodnie z art. 26 ust. 3i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz organ właściwy w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych są obowiązani do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i z rejestru PESEL. W niniejszej sprawie ustalono, że nie zostały spełnione warunki wynikające z art. 2 ust. 1 ustawy ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. W skardze na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 7, 77 § 1, art. 11 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym bezzasadnego przyjęcia, iż małoletnia utraciła status UKR w związku z wyjazdem na terytorium Ukrainy w dniu 4 lutego 2023 r. i tym samym pobyt małoletniej na terenie Polski należy uznać jako nielegalny, podczas gdy z akt spraw wynikają zgoła odmienne wnioski; - art. 7, 76 § 3, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności pismom, z których wynika, iż dziecko otrzymało na terenie Polski nr PESEL i posiada status UKR jako uchodźca w związku z konfliktem na terytorium Ukrainy, pismom wskazujących na prawidłowość danych zawartych w rejestrach Straży Granicznej, dodania "kategorii ewakuowany/uchodźca wojenny", kserokopii paszportów, z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów w nich stwierdzonych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania okoliczności pobytu dziecka w Polsce za nielegalne; - art. 7,77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności niezwrócenie się przez organ do właściwej placówki Straży Granicznej celem ustalenia, czy dziecko widnieje w rejestrze jako osoba, które przekroczyła Polską granicę po dniu 4 lutego 2023 r., tj. w dniu 13 lutego 2023 r. i w konsekwencji wydanie błędnego orzeczenia w sprawie; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji ZUS z dnia 30 sierpnia 2024 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przyznaniu dziecku prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2024/2025 r; - art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy skarżąca należycie wykazała, iż dziecko spełniło wszystkie ustawowe przesłanki do uzyskania prawa do wypłaty świadczenia wychowawczego na okres 2024/2025; - art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy skarżąca należycie wykazała, iż żaden z wyjazdów dziecka z terytorium Polski nie był dłuższy niż 30 dni. - naruszenie art. 26 ust. 3c, 3g, 3h i 3i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa poprzez jego niezastosowanie, czym organ zaniedbał rzetelnego wykonania obowiązku weryfikacji danych dziecka z rejestru PESEL. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika organu i postanowień art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Skarga została skutecznie wniesiona, a to z uwagi na przywrócenie terminu do jej wniesienia postanowieniem z dnia 5 maja 2025 r. (k. 20 akt sądowych). Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W podstawie prawnej kontrolowanych decyzji - organ pierwszej instancji przywołał art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 167, zwanej dalej ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonej natomiast decyzji, utrzymując w mocy w całości decyzję pierwszoinstancyjną, wskazał jako podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa i 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421). W motywach podjętych, kontrolowanych negatywnych dla skarżącej rozstrzygnięć w obydwu instancjach organy podniosły, że dziecko skarżącej we wnioskowanym okresie, nie posiada legalnego pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (RP). Tymczasem świadczenie wychowawcze przysługuje obywatelowi Ukrainy, jeżeli jego pobyt w Polsce został uznany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Dalej organy podkreśliły, że za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ww. ustawy uznaje się pobyt obywatela Ukrainy, który przybył do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. jeśli został mu nadany numer PESEL z oznaczeniem statusu cudzoziemca "UKR" i został umieszczony w rejestrze pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 23 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi. Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, wyjazd obywatela Ukrainy z Polski na okres powyżej 30 dni pozbawia go prawa do legalnego pobytu na terytorium RP na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy. Natomiast zgodnie art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje obywatelowi Ukrainy jeżeli zamieszkuje z dziećmi w RP. Organy ustaliły, jak podniosły, na podstawie rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej, że dziecko skarżącej utraciło legalny pobyt na terytorium RP, w związku z wyjazdem z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 4 lutego 2023 r., ponadto ponowny przyjazd na terytorium RP nie został odnotowany przez Komendanta Głównego Straży Granicznej. Organ kilkukrotnie zwracał się do skarżącej z prośbą o wyjaśnienie niezgodności z jednostką Straży Granicznej. Brak statusu "UKR". W chwili zaś obecnej widnieje zapis potwierdzający, że dane dziecka dotyczące legalności pobytu na terytorium RP nie zostały zmodyfikowane. Wobec wyżej wskazanej argumentacji Prezesa ZUS i organu pierwszej instancji należy podnieść, że zdaniem Sądu, rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy oraz którzy złożyli wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa prowadzi Komendant Główny Straży Granicznej w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej (art. 3 ust. 3 tej ustawy). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 tej ustawy, na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadaje się numer PESEL, o którym mowa w art. 15 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, któremu numer PESEL nadano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nadaje się w rejestrze PESEL, na jego wniosek, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, i wprowadza się jego dane do rejestru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (art. 4 ust. 1a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa). Przepis art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736), stanowi zaś, że w rejestrze PESEL i rejestrach mieszkańców gromadzony jest status cudzoziemca oznaczony jako UKR - w przypadku osoby, której nadano numer PESEL na podstawie art. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Stosownie do art. 26 ust. 3a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, Komendant Główny Straży Granicznej udostępnia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy, oraz dofinansowania, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, oraz, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny, organowi właściwemu w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustalającemu prawo do świadczeń, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, informację o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Z art. 26 ust. 3c, 3g, 3 h i 3i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wynika, że ZUS jest istotnie obowiązany do weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3 tej ustawy i z rejestru PESEL. Nie jest sporne, że weryfikując zasadność wniosku o przyznanie świadczenia przez obywatela Ukrainy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz kontrolując dalsze pobieranie świadczenia, Prezes ZUS jest uprawniony do korzystania z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej (zawierającego m.in. informacje o dacie wjazdu i wyjazdu z terytorium RP) oraz rejestru PESEL (w zawierającego informację o statusie cudzoziemca - UKR). Nie oznacza to jednak - zdaniem Sądu – że postępowanie dowodowe organu ograniczone jest wyłącznie do sprawdzenia danych w tych rejestrach. W systemie teleinformatycznym mogą bowiem wystąpić błędy. Obowiązujące przepisy uzależniają przyznanie świadczenia od spełnienia przesłanek podmiotowych i przedmiotowych "legalności pobytu", a nie od dokonania odpowiedniej adnotacji w rejestrze. Niewątpliwie przedmiotowe rejestry stanowią dowód legalnego pobytu w Polsce, jednakże nie może to prowadzić do uznania, że jest to wyłączny dopuszczalny dowód w tym zakresie, jak zdaje się uważać organ (podobnie WSA w Kielcach w wyroku z 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 257/24). Rejestr Komendanta Głównego Straży Granicznej z dokonanymi w nim adnotacjami jest w tym postępowaniu tylko dowodem w sprawie. Z przepisów prawa procesowego (Kodeksu postępowania administracyjnego, który stosuje się w świetle postanowień 28 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci) wynika, że dowodem w postępowaniu administracyjnym może być bowiem wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (por. art. 75 § 1 k.p.a.). Zatem, mając na uwadze otwarty katalog dowodów, dane zdarzenie może być wykazane każdym legalnym dowodem. Dowodem są w szczególności dokumenty urzędowe (art. 76 k.p.a.). Dane zawarte w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej mają - w ocenie Sądu - walor dokumentu urzędowego, a organ administracji publicznej związany jest dokumentem urzędowym co do faktów. Nie oznacza to, że nie ma on obowiązku, w razie wątpliwości co do zgodności z prawdą, przeprowadzenia przeciwdowodu (art. 76 § 3 k.p.a.). Sprzeciwić się bowiem należy takiemu rozumieniu art. 76 k.p.a., które prowadziłoby do wydania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia na podstawie danych z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej niezgodnych ze stanem rzeczywistym. W tym kontekście należy stwierdzić, że Prezes ZUS zaniechał samodzielnego ustalenia i oceny faktów istotnych z punktu widzenia przesłanek mających istotny wpływ na wynik sprawy – przyznania świadczenia wychowawczego. Zaniechał przedstawienia w uzasadnieniu decyzji okresów, w jakich skarżąca oraz jej dzieci faktycznie przebywali na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie świadczeniowym, kiedy wyjeżdżali i wracali, czy kiedykolwiek opuścili terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na dłużej niż na ustawowy okres powyżej 1 miesiąca, a jeśli okres ten był krótszy niż 1 miesiąc, to z jakiego przepisu prawa wywodzi podstawę utraty prawa do świadczenia wychowawczego i na jakiej podstawie uważa, że dzieci skarżącej nie posiadają legalnego pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Uwzględniając powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, nie sposób przyjąć, by orzekający w sprawie Prezes ZUS dysponował wiarygodną informacją o statusie skarżącej i jej dzieci oraz mógł oprzeć swoją decyzję wyłącznie na podstawie wybranej adnotacji z rejestru Komendanta Głównego Straży Granicznej, której treść, z opisanych powyżej powodów, budziła wątpliwości w zestawieniu z innymi adnotacjami i nie została przez organ wyjaśniona. Organ zignorował inne dane zawarte w tym samym rejestrze oraz nie zakwestionował, na podstawie z rejestru PESEL, do którego miał dostęp, statusu skarżącej i jej dzieci jako "UKR". Nie ustalił, np. czy utraciła i nabyła nowy status i w jakich okolicznościach, a są w aktach okoliczności, które mogą na to wskazywać. Do tych danych miał dostęp, a jednak nie wdrożył procedury wyjaśnienia wątpliwości, które w niniejszej sprawie istniały. Zarówno przy skardze do sądu administracyjnego, jak przy odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji w tej sprawie skarżąca zobrazowała w szczególności kopiami stron paszportu dzieci daty przekraczania i powrotu do Rzeczypospolitej Polskiej z Ukrainy, a także innymi dokumentami okoliczności związane z wyjaśnieniem tych istotnych kwestii i statusu UKR. Niemniej jednak uprawdopodobniła to, że koniecznym było zweryfikowanie tych okoliczności, zwłaszcza, że zwracała się do odpowiednich organów w tym względzie (jednostek straży granicznej), Obowiązkiem organów było więc ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy w oparciu wszelkie możliwe dowody. Jeżeli w tym zakresie organ poweźmie wątpliwości może wezwać obywatela Ukrainy do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień niezbędnych do prawidłowego ustalenia i realizacji świadczenia wychowawczego. W postępowaniu w ww. zakresie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ ustawodawca wyraźnie wskazał przypadki wyłączenia jego stosowania, które nie obejmują ani przyznawania, ani uchylenia i zmiany świadczenia wychowawczego, ani wstrzymania wypłaty tego świadczenia, ani prowadzenia postepowania wyjaśniającego w tym zakresie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 316/23, dostępne w CBOSA). Zaniechanie tego stanowi naruszenie ww. art. 26 ust. 3c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w związku art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W obliczu powyższego skarga musiała odnieść więc zamierzony skutek. Trafnie zauważyła skarżąca, że doszło do naruszenia przepisów postępowania – art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. rodziło konieczność uchylenia decyzji obydwu instancji. Takie działanie organów ZUS sprzeniewierza się zasadzie art. 8 k.p.a. zaufania do organów państwa. W motywach rozstrzygnięć obowiązkiem organu jest przedstawić nie tylko stan faktyczny ale i prawny, tj. wskazać jaki przepis obowiązuje i ma zastosowanie w tym stanie faktyczny i jakie jest jego rozumienie oraz podać powody podjętego rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. W tym przejawia się nie tylko zasada praworządności (art. 6 k.p.a.), ale i przekonywania (art. 11 k.p.a.) i po prostu dobrej administracji, która obejmuje obowiązek starannego, bezstronnego zbadania relewantnych okoliczności sprawy, obowiązek rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, obowiązek uzasadnienia decyzji, prawo do bycia wysłuchanym i dostępu do akt (K. Milecka, Zasada dobrej administracji w orzecznictwie sądów unijnych, cz. I., EPS 2012, nr 2, s. 33-38). Sąd administracyjny kompetentny do kontroli pod względem legalności decyzji, nie może się domyślać, co było podstawą prawną i dlaczego działania organów w niniejszej sprawie. W ponownym, rozpoznaniu sprawy organy, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a. uwzględnią powyższe stanowisko Sądu dokonując wskazanych powyżej ustaleń istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a następnie podejmą właściwe rozstrzygnięcie co do istoty. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), jak w punkcie II sentencji wyroku. Na koszty te składała się jedynie opłata za czynności radcy prawnego, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) wobec zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935).