III SA/Kr 601/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Prądnik Biały - Michała Przybycień sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 kwietnia 2019 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. znak [...] orzekającą o wygaśnięciu z dniem 1 lipca 2018 r. decyzji - zezwolenia z dnia 20 sierpnia 2015 r. Nr [...] wydanego dla Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K, ul. S (dalej w skrócie skarżącej), na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych kat. A, tj. o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwo, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, jakim jest barek kawowy zlokalizowany w K, ul. S z powodu niedokonania opłaty II raty za korzystanie z przedmiotowego zezwolenia w 2018 roku w wymaganym terminie do dnia 31 maja 2018 r. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 18 ust. 12 pkt 5 i ust. 12 b ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2018 r., poz. 2137) w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w skrócie Kpa (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2018 roku nr [...] orzekł o wygaśnięciu z dniem 1 lipca 2018 r. decyzji - zezwolenia z dnia 20 sierpnia 2015 r. Nr [...] wydanego skarżącej, na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych kat. A, tj. o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwo, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, jakim jest barek kawowy zlokalizowany w K, ul. S, z powodu niedokonania opłaty II raty za korzystanie z przedmiotowego zezwolenia w 2018 roku w wymaganym terminie do dnia 31 maja 2018 r. Organ ustalił, że skarżąca posiadała zezwolenie kat. A ważne w okresie od dnia 21 sierpnia 2015 r. do dnia 20 sierpnia 2020 r. Zgodnie z wymogiem wynikającym z treści art. 111 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, była zobowiązana w terminie do dnia 31 maja 2018 r. uiścić II ratę za korzystanie z tego zezwolenia w 2018 roku. W ocenie organu skarżąca powyższego obowiązku nie wypełniła, co skutkuje wygaśnięciem zezwolenia. Ponadto skarżąca nie skorzystała z możliwości dokonania opłaty wraz z wniesieniem opłaty dodatkowej w terminie do 30 czerwca 2018 r. tj. w dodatkowym 30 - dniowym terminie. W odwołaniu od ww. decyzji, skarżąca Spółdzielnia wskazała, że decyzja narusza treść przepisu art. 8 § 1 i art. 9 Kpa poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego wbrew zasadzie pogłębionego zaufania uczestników do władzy publicznej polegającej na nieuwzględnieniu faktu, że Spółdzielnia do tej pory regularnie płaciła opłaty za zezwolenia i podczas toczącego się postępowania wskazała, że uchybienie terminu nie było zamierzone, a wynikało z innych przyczyn to znaczy, że uiszczenie opłaty zostało dokonane na rachunek bankowy, który przy wpłacie poprzednich rat był do tego właściwy, a obecnie został przez organ zmieniony na inny - wewnętrzy. Według odwołującej naruszony został i błędnie zastosowany przepis art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia 26 października 1982. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji podniosło, że termin uiszczenia opłaty, o której stanowi przepis art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a i lit. b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia 26 października 1982 roku jest terminem materialnym. Orzecznictwo sądowe jest w tej mierze ugruntowane. Organ odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r. sygn. II GSK 817/08, w którym Sąd uznał, że termin zakreślony dla wniesienia określonej opłaty jest terminem zawitym prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Ponadto organ wskazał, że jednoznaczne sformułowanie użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie, że "zezwolenie wygasa" prowadzi do wniosku, że następuje to z mocy prawa, a nie z mocy decyzji administracyjnej. W konsekwencji, nieuiszczenie opłaty w zakreślonym terminie skutkuje sankcją w postaci wygaśnięcia udzielonego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowy Sankcja z przepisu art. 18 ust. 12 pkt 5 powołanej ustawy w postaci wygaśnięcia konkretnego typu zezwoleń jest przewidzianą wprost przez prawo bezwarunkową i bezwzględną konsekwencją niedotrzymania terminów dokonywania opłaty za korzystanie z przyznanych zezwoleń. Obowiązek uiszczenia opłaty oraz skorelowana z nim sankcja w postaci wygaśnięcia posiadanego zezwolenia ma konstrukcję obowiązku wynikającego bezpośrednio z mocy ustawy. Ponadto w doktrynie podkreśla się, że uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Organ stanął na stanowisku, że dokonanie opłaty na nieistniejące konto Urzędu nie może być uznane za dokonanie opłaty w terminie. Materiał dowodowy sprawy potwierdza okoliczności wskazane przez stronę w odwołaniu. W dniu 13 lipca 2018 r. do Urzędu Miasta wpłynęło pismo skarżącej z informacją, że przelew z opłatą II oraz III raty, a także opłaty dodatkowej do II raty zostały wykonane w dniu 13 czerwca 2018 r. na nieprawidłowe konto bankowe. W treści tego pisma wskazano jednocześnie, że opłata następnego dnia została zwrócona na konto bankowe Spółdzielni. Omyłkę zauważono 6 lipca 2018 roku (karta 54 akt sprawy). Tym samym termin uiszczenia opłaty, o której mowa w przepisie art. 18 ust. 2 pkt 5 lit. a i lit. b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia 26 października 1982 roku nie został zachowany, dlatego konieczne stało się wydanie decyzji o orzekającej o wygaśnięciu z dniem 1 lipca 2018 r. decyzji - zezwolenia z dnia 20 sierpnia 2015 r. Nr [...] wydanego dla Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K, ul. S, na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych kat. A, tj. o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwo, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, w barku kawowym zlokalizowanym w K, ul. S, z powodu nie dokonania opłaty II raty za korzystanie z przedmiotowego zezwolenia w 2018 roku w wymaganym terminie do 31 maja 2018 r. Kolegium podkreśliło, że Spółdzielnia nie skorzystała z możliwości uiszczenia opłaty, o której stanowi przepis art. 18 ust. 12 b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której podniesione zostały zarzuty naruszenia: - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, w skrócie Kpa poprzez błędne zastosowanie, co doprowadziło do wadliwego ustalenia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, tj. ustalenie jakoby w czerwcu 2018 r. skarżąca uiściła kolejną ratę opłaty za zezwolenie na "nieistniejące" konto organu, podczas gdy opłata została dokonana na konto istniejące i nadal wykorzystywane przez organ l instancji, które jedynie w wyniku wewnętrznych ustaleń organu l instancji, przestało być właściwe dla tego rodzaju opłat, - prawa materialnego, tj. art. 111 ust. 2 i 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że wniesienie opłaty na rachunek gminy (organu l instancji) dotychczas wykorzystywany przez gminę dla przyjmowania tej opłaty nie stanowi realizacji obowiązku wniesienia opłaty rachunek gminy, o którym mowa w ww. przepisach, podczas gdy z przepisów nie wynika, że dokonanie opłaty powinno nastąpić na konkretny rachunek bankowy gminy, tym bardziej taki, który został wskazany wewnętrznym ustaleniem organu l instancji jako właściwy, - prawa materialnego, tj. przepisu art. 18 ust. 12 pkt 5 lit. b w zw. z art. ust. 12b ustawy o przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że zezwolenie na sprzedaż alkoholu wygasa w przypadku dokonania opłaty we właściwej wysokości na nieistniejący rachunek gminy (organu l instancji), który to rachunek, wskutek wewnętrznego ustalenia gminy, przestał być wykorzystywany przez nią dla celów przyjmowania opłaty, podczas gdy do wygaśnięcia zezwolenia dochodzi wyłącznie przypadku braku zapłaty opłaty we właściwej wysokości na jakikolwiek rachunek gminy, - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 8 § 1 Kpa poprzez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji po przeprowadzeniu przez organy II i l instancji postępowań w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz bez zastosowania zasady proporcjonalności, tj. bez uwzględnienia okoliczności do uiszczenia opłaty na prawidłowy rachunek bankowy gminy (organu l instancji) nie doszło z uwagi na brak przyjęcia przez nią dokonanej zapłaty, mimo że skarżąca dokonała zapłaty tej opłaty właściwej wysokości i terminie. Skarżąca w treści skargi powołała się na orzecznictwo sądowe - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1337/12, w którym przyjęto, że zapłata podatku na niewłaściwy rachunek urzędu skarbowego stanowi w istocie zapłatę podatku ze względu na to, że należność reguluje się wobec Skarbu Państwa, a nie wobec konkretnego urzędu. Skarżąca przyjęła, że organ I instancji przyjął wpłatę i mógł nią dysponować, a nie zwracać na rachunek skarżącej. W ocenie skarżącej zrealizowała ona obowiązek ustawowy. Kluczowe znaczenie dla ustalenia realizacji obowiązku zapłaty jest zlecenie wykonania przelewu a nie jego otrzymanie przez gminę. Według skarżącej orzekające w sprawie organy dokonały niedopuszczalnej zbyt wąskiej interpretacji przepisów art. 11 (1) i art. 18 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zgodnie, z którą dochodzi do automatycznego (ex lege) wygaśnięcia zezwolenia wyłącznie z powodu podjęcia przez gminę wewnętrznego ustalenia o zmianie właściwego rachunku a następnie o zwrocie środków, które gmina otrzymała od skarżącej w terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Skargę poparł Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków Prądnik Biały przedstawiając argumentację tożsamą z poglądem z wyrażonym w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje : Na wstępie przywołać należy podstawową zasadę sądownictwa administracyjnego wyrażoną w art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, w myśl której sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd administracyjny nie ma możliwości orzeczenia co do meritum sprawy, a jedynie ocenia legalność zaskarżonej decyzji, aktu lub czynności rozumianą jako zgodność z przepisami prawa materialnego oraz zachowanie wymaganych prawem procedur postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przeprowadzona według powyższych zasad kontrola sądowo administracyjna prowadzi do wniosku, ze skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowane przez sąd decyzje dotyczyły rozstrzygnięcia, którym stwierdzono wygaśnięcie posiadanego przez stronę skarżącą zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w związku z nieopłaceniem w terminie rat należnych opłat. Termin wpłaty każdej kolejnej raty uregulowany został ustawą z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2018 r., poz. 2137) w art. 11¹ ust.7 , który stanowi, że pierwsza rata powinna być wpłacona do 31 stycznia, druga do 31 maja, trzecia do 30 września danego roku kalendarzowego. Uchybienie określonym ustawowo terminom dokonania wpłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu skutkuje ich wygaśnięciem na podstawie art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Rozstrzygającą okolicznością w sprawie wygaśnięcia zezwolenia jest bez wątpienia ustalenie faktu naruszenia przez stronę skarżacą zasady terminowości wpłat należnych rat rocznej opłaty. W ocenie Sądu błędne jest stanowisko organów w tej sprawie, że decydującą o terminowości datą dokonania wpłat tego rodzaju należności publicznoprawnych, jest data wpływu na rachunek wierzyciela, a to z uwagi na rodzaj bezgotówkowego w tym wypadku świadczenia. Sąd w składzie orzekającym w analizowanej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone uchwałą 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2003 r., sygn. akt FPK 11/02, że opłata za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, przewidziana w art. 11¹ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jest opłatą o charakterze publicznoprawnym. Zezwolenia są wydawane na wykonywanie działalności gospodarczej, a co za tym idzie, na korzystanie z udzielonego zezwolenia na wykonywanie działalności gospodarczej objętej tym zezwoleniem. Opłaty, o których w mowa we wskazanym powyżej przepisie ustawy, są zatem opłatami de facto za wydanie zezwolenia, gdyż istotą każdego zezwolenia jest przyznanie przedsiębiorcy przez organ administracji publicznej uprawnienia do podejmowania i prowadzenia określonej w zezwoleniu działalności gospodarczej. Opłaty te są pobierane w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa (samorządu terytorialnego). Należy zgodzić się z poglądem wywiedzionym przez tut. Sąd ( wyrok z dnia 23 stycznia 2014r. III SA/ Kr 567/13 ) z treści art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm. ), że środkami publicznymi są dochody publiczne, do których między innymi zalicza się różnego rodzaju opłaty (art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych ), w tym za wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Skoro tak, to do zobowiązań z tytułu takich należności według art. 67 ustawy o finansach publicznych, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 900 zwanej dalej Ordynacją podatkową). W rozdziale III Ordynacji podatkowej w art. 60 § 1 pkt 2 ustawodawca przesądził, że za termin zapłaty tego rodzaju zobowiązań, uważa się "w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika lub rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo - kredytowej lub rachunku płatniczego podatnika w instytucji płatniczej na podstawie polecenia przelewu." Wobec powyższego przy ustalaniu terminu opłat za wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, jako należności publicznoprawnych, gdy są dokonywane w drodze przelewu, istotna jest data złożenia dyspozycji, nie zaś jego realizacja. W rozpatrywanym przypadku opłata została dokonana z dniem wydania stosownej dyspozycji przez skarżącą tj 14 i 13 06.2019r.( k. 50 -53 akt adm.). Bez istotnego znaczenia pozostają okoliczności związane z wewnętrzną organizacja dotycząca przeznaczenia konta należącego do organu, skoro organ sam po otrzymaniu pełnej wymaganej kwoty, zadysponował jej zwrot na konto płatnika. Należy natomiast podzielić stanowisko organu, że terminy dokonania wpłaty rat należnych z tytułu wydanego zezwolenia opłat są terminami prawa materialnego i w związku tym nie mogą ulegać one przedłużaniu i nie stosuje się reguł dotyczących terminów procesowych. "Terminy płatności opłat zostały określone przez ustawodawcę w sposób ścisły i jednoznaczny, bo przez kalendarzowe oznaczenie ich daty upływu." (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 14/10). Według orzecznictwa sądów administracyjnych, jak i poglądów doktryny, do materialnoprawnych terminów wyłączona jest możliwość zastosowania art. 57 § 4 k.p.a. , a tym samym wyłączenie to dotyczy także terminu określonego w art. 11¹ ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tak NSA w wyroku z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt II GSK 79/09; LEX nr 573542 ). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a ppsa w zw. art.135 ppsa . Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni datę wpłaty wymaganych rat jako odpowiadającą dacie obciążenia konta skarżącej dyspozycją przelewu na konto należące do organu, zgodnie z powyżej wyrażonym poglądem. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.