III SA/Kr 606/11

Kraków, dnia 30 września 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 marca 2011r. Nr [...] w przedmiocie bezpośrednich płatności do gruntów rolnych za rok 2005 stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2010r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił w całości własną decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] 2006r. przyznającą Z. B. płatność do gruntów rolnych na rok 2005 i umorzył w całości postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Decyzja została wydana na podstawie art. 104 i 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po wznowieniu postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia [...] 200r. Nr [...]. Po wydaniu decyzji z [...] 2006r. okazało się bowiem, że Z. B. zmarła w dniu 25.12.2004r. a wniosek o przyznanie płatności złożył w dniu 22.04.2005r. jej syn Z. B. Decyzja powyższa została doręczona Z. B. w dniu 7 stycznia 2010r. co wynika z dokumentu potwierdzenia odbioru - k. 196 akt adm. Odwołanie od w/w decyzji Z. B. złożył osobiście w 15 dniu od odbioru decyzji tj. w dniu 22 stycznia 2010r., co wynika z umieszczonej na odwołaniu prezentaty - k. 203 akt adm. Decyzją z dnia [...] 2010r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu w/w odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W/w decyzja została zaskarżona przez Z. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 listopada 2010r. sygn. akt I SA/Kr 818/10 stwierdził na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270) nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2010r. Nr [...]. Stwierdził rażące naruszenie przez zaskarżoną decyzję art. 129 § 2 kpa w zw. z art. 16 kpa. Organ drugiej instancji rozpoznał odwołanie Z. B. pomimo, ze wniesione zostało po terminie. Tu Sąd wskazał, że skoro decyzja pierwszej instancji doręczona została skarżącemu w dniu 07.01.2010r. to najpóźniej odwołanie powinno być złożone w dniu 21.01.2010r. Złożone w dniu 22.01.2010r. jest odwołaniem wniesionym z uchybieniem terminu, co organ drugiej instancji winien uwzględnić i rozpatrzyć na podstawie art. 134 kpa. Rozpoznając ponownie sprawę, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał w dniu [...] 2011r. postanowienie Nr [...] o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy – rozpatrzenia odwołania Z. B. od decyzji Nr [...] z dnia [...] 2010r. – do 16.04.2011r. Następnie decyzją z dnia 28 marca 2011r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008r., Nr 98, poz. 634) po rozpatrzeniu odwołania Z. B. od decyzji nr [...] wydanej w dniu [...] 2010r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARIMR utrzymał ja w mocy. W dniu 10.04.2011r doręczono w/w decyzję Z. B. W dniu 28.04.2011r. Z. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na tą decyzję, zarzucając decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 146 § 1, 138 § 1 pkt 3, 105 § 1 i 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa. oraz wnosząc o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i stwierdzenie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa . W uzasadnieniu skargi powołał się na wydane w sprawie wyroki tut. Sądu z dnia 18.08.2009r. sygn. akt I SA/Kr 491/08 i z dnia 29.11.2010r. sygn. akt I Sa/Kr 818/10, które zdaniem skarżącego mają wpływ na ocenę okoliczności, że orzekające w sprawie organy nie mogły uchylić w ramach postępowania wznowieniowego decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARIMR z [...] 2006r. nr [...] przyznającej Z. B. płatność do gruntów rolnych na rok 2005 z uwagi na to, że zachodzi przesłanka wyłączająca tego rodzaju orzeczenie wynikająca z art. 146 § 1 kpa tj. upływ pięciu lat od doręczenia tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odnosząc się ściśle do zarzutu Z. B. w przedmiocie upływu 5 – letniego okresu i niemożności uchylenia decyzji z [...] 2006r. w ten sposób, ze decyzja z [...] 2006r. została doręczona skarżącemu w dniu 07.03.2006r. Pięć lat upłynęło w marcu 2011r. Natomiast decyzja organu pierwszej instancji (z [...] 2010r. znak [...]), na mocy której w wyniku wznowienia postępowania uchylona została decyzja z [...] 2006r. została doręczona skarżącemu w dniu 07.01.2010r., z czego wynika, że przed upływem okresu 5 – letniego. Organ nie wypowiedział się w względzie wniosku Z. B. o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270) w związku z wnioskiem w tym względzie skarżącego i brakiem sprzeciwu skarżonego organu (art. 119 pkt 1), ale też równolegle spełniona jest druga przesłanka rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym z pkt 1 art. 119 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli decyzja lub postanowienie dotknięte są wada nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Do tego rodzaju uchybień doszło w niniejszej sprawie, ponieważ zaskarżoną decyzję wydano z rażącym w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa – naruszeniem art. 129 § 2 kpa w zw. z art. 16 § 1 kpa. Przepisy te stanowią, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Natomiast art. 16 § 1 kpa stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał jako organ drugiej instancji decyzję 28 marca 2011r. Nr [...] pomimo, że odwołanie Z. B. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2010r. nr [...] wniesione zostało jeden dzień po terminie. Jak wskazano w części uzasadnienia przedstawiającej stan sprawy, decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w dniu 07.01.2010r. Zatem 14 dniowy termin do wniesienia odwołania , określony w art. 129 § 2 kpa, upłynął w dniu 21.01.2010r. Odwołanie Z. B. złożył osobiście w dniu 22.01.2010r., a zatem po upływie terminu. W części opisowej decyzji drugiej instancji znajduje się błąd co do daty decyzji pierwszej instancji, zamiast daty [...] 2010r. podana jest data [...] 2010r. Nie ma on jednak wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Sąd zauważa przy tym, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa naruszając w sposób rażący art. 129 § 1 kpa, nie uwzględnił wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29.11.2010r. sygn. akt I SA/Kr 818/10, który zapadł w stanie sprawy tożsamym z niniejszą sprawą, ponieważ pierwotnie wydana przez ten organ decyzja z dnia [...] 2010r. Nr [...], po wniesieniu przez Z. B. odwołania od decyzji z [...] 2010r., również została wydana pomimo tego, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu w/w wyroku Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa winien był dokonać analizy odwołania pod kątem spełnienia przez odwołanie warunków formalnych, o których mowa w art. 129 kpa i odpowiednio do wyników badania wydać stosowne rozstrzygnięcie, zwłaszcza mając na uwadze art. 134 kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z akt administracyjnych wynika jedynie, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji postanowieniem z dnia [...] 2011r. Nr [...] przedłużył termin załatwienia sprawy do 16.04.2011r., a w dniu 28.03.2011r. wydał zaskarżoną decyzję, rozpoznając w ten sposób merytorycznie sprawę, dając też wyraz temu, że odwołanie Z. B. z 22.01.2010 r. spełniło ustawowe warunki. Sąd zauważa, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych – rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ w tej sytuacji organ odwoławczy dokonuje weryfikacji w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która na podstawie art. 16 § 1 kpa korzysta z ochrony trwałości (uchwała składu Siedmiu Sędziów NSA z 12.10.1998r. OPS 11/98, ONSA 1999, nr 1, poz. 4). Jak zauważył również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w tezie wyroku z dnia 29 października 2008 r. VII SA/Wa 1263/08, LEX nr 519738: rozpoznanie merytoryczne odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony oznaczałoby, że organ podjął działania bez podstawy prawnej, a wydane przez niego rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania obowiązany jest zbadać dopuszczalność odwołania. Dopuszczalność odwołania jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i przesłankami podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe, to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot: stronę postępowania w sprawie. Do przesłanek przedmiotowych należy złożenie odwołania w terminie. Obowiązkiem organu odwoławczego, przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania jest więc należyte zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Termin do wniesienia odwołania ma bowiem charakter zawity. Wniesienie odwołania z uchybieniem terminu nie wszczyna postępowania odwoławczego a organ odwoławczy zobligowany jest do stwierdzenia uchybienia terminu w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 143 kpa. Wobec powyższego skarga Z. B. zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rażąco naruszył prawo, gdyż rozpoznał odwołanie Z. B. wniesione po terminie, a odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Sąd stwierdził wobec tego nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.