III SA/Kr 608/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 2 maja 2006r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz strony skarżącej A. D. koszty postępowania w kwocie 120 zł (sto dwadzieścia złotych). III SA/Kr 608/06 Uzasadnienie W dniu [...] kwietnia 2003 roku funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji w [...] dokonał w miejscowości [...] na ulicy [...] (droga krajowa nr [...] ) kontroli drogowej samochodu m-ki [...] nr rej. [...] należącego do karzącej A. D. prowadzącej działalność gospodarczą Usługi Transportowe w [...] . Kierujący tym pojazdem M. B. przewoził ładunek w postaci artykułów spożywczych. W związku z tym , że kierowca nie okazał w czasie kontroli dowodu uiszczenia płaty za przejazd po drogach krajowych , Komendant Powiatowego Policji w [...] , decyzją z dnia z dnia [...] .04.2003 roku nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł na podstawie art. 92 ust.1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 06.09.2001 roku transporcie drogowym (Dz.U.Nr 125, poz.1371). Na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy > transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są dowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W decyzji tej nałożono również na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez licencji. [...] Komendant Wojewódzki Policji, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej , decyzją nr [...] z dnia [...] .06.2003 r uchylił rozstrzygnięcie organu l instancji w części dotyczącej nałożenia kary w wysokości [...] zł, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję . Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] .11.2005 r , sygn.akt III SA/Kr 1611/03 , po rozpatrzeniu skargi na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji . W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż bezspornym w rozpatrywanej sprawie było ustalenie , że kierujący pojazdem należącym do przedsiębiorstwa skarżącej został zatrzymany do kontroli na drodze krajowej nr [...] tj. na ulicy [...] w [...] , jednak zarzut skarżącej, że kierowca został zmuszony la wjazd na ten odcinek drogi krajowej w wyniku objazdu spowodowanego przebudową wiaduktu jest istotny i winien zostać wyjaśniony ponad wszelką wątpliwość. Fakt przebudowy wiaduktu i skierowania ruchu pojazdów na objazd został przez skarżącą udokumentowany stosowanym zaświadczeniem. " koniec objazdy ze skierowaniem pojazdów na drapie krajową , po której przejazd odbywał się po uiszczeniu stosowanych opłat - nie mogą stanowić pułapki dla kierowców przedsiębiorców w celu zastosowania wobec nich kar, chyba że zostały umieszczone widoczne dla kierowców informacje o możliwości innego objazdu uiszczenia opłaty , na nie musieliby być przygotowani , gdyby ruch odbywał się takich przeszkód . Organ administracyjny winien powyższe wyjaśnić i wykazać skarżącej , że takie informacje zostały zamieszczone i mimo objazdów ruchu pojazdu mógł odbywać się po drogach wojewódzkich i gminnych nie objętych opłatą. W związku z ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Komendant Powiatowy Policji w Oświęcimiu wystąpił do Zarządu Dróg Powiatowych w [...] oraz do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad , Oddział [...] o udzielenie informacji dotyczących m.in. objazdów i dotyczących oznakowań w związku z budową wiaduktu kolejowego pomiędzy Oświęcimiem [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] , okresem trwania tych objazdów i kategorii pojazdów . W toku postępowania uzupełniającego przesłuchano w charakterze świadka funkcjonariuszy Policji , którzy przeprowadził kontrolę pojazdu należąc do skarżącej oraz kierowcę zatrzymanego do kontroli, kierownika sklepu , do które był przewożony towar. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Komendant Powiatowy Policji w dniu [...] .03.2006 r wydał decyzję nakładającą na skarżącą karę pieniężna kwocie [...] zł za wykonywanie w dniu [...] .04.2003 r transportu drogowego uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych tj. za naruszenie obowia2 wynikającego z art.42 ust.1 ww. ustawy o transporcie drogowym . W jej uzasadnieniu Komendant Powiatowy Policji stwierdził, że w dniu kontroli tj. [...] .04.2003 r kierujący ww. pojazdem należącym do skarżącej nie okazał opłaty za! przejazd po drodze krajowej. Pojazdem tym przewożone były produkty spożywcze z zakładów Mięsnych "[...]" w [...] do poszczególnych placówek handlowych obrębie [...]. W czasie kontroli kierowca oświadczył , że właściciel przedsiębiorstwa nie wyposażył go w taki dokument, a jak stwierdziła skarżąca brak winietki nie był spowodowany lekceważeniem przepisów , ale faktem, że mała firma borykała się z trudnościami finansowymi. Zarządzający drogą krajową nr 44 wyjaśnił kwestię remontu wiaduktu kolejowego. W dniu kontroli w związku z prowadzeniem robót nieczynny był dla ruchu tranzytowego odcinek ul [...] w [...] od ul. [...] do [...] w [...] . Objazd zamkniętego odcinka drogi krajowej prowadził drogami niższej kategorii ; na linii [...] - [...]drogami wojewódzkimi nr [...] , [...] i [...] do [...] w [...] i wyznaczony był dla pojazdów ciężarowych powyżej 3,5 tony. Zarząd Dróg Powiatowych w [...] wyjaśnił, że w związku z budową wiaduktu pomiędzy miejscowościami [...] i [...] objazd na trasie [...] - [...] prowadzony był ul. [...] , [...] , [...] , [...] , [...] (drogi powiatowe w miejscowości [...] ) i ul [...] ( droga powiatowa w miejscowości [...] do drogi krajowej nr [...] ul [...] . Taką trasę pokonał kierowca przed zatrzymaniem do kontroli). Objazd ten dostępny był dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3.5 tony. Aby uniknąć wjazdu kierowcy na drogę krajową przy zamiarze dojazdu do ul [...] w [...] winien on skorzystać z jedynej możliwości tj. z miejscowości [...] przez [...] - [...] - ul [...] w ciągu drogi wojewódzkiej [...] i wjechać w ulicę [...] pod tunel kolejowy , którego światło wynosiło 2,9m, a następnie w ul. [...] , przy której nastąpiła dostawa do sklepu [...]. Zdaniem Komendanta Powiatowego Policji, kierowca wybrał jednak świadomie przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty za przejazd , co stanowi naruszenie ustawy o transporcie drogowym. W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca podniosła , że wskazanie W niej jako jedynej możliwości dla wykonywanego przewozu drogowego po drodze [...] ze zjazdem do [...] pod wiadukt , ale było to niewykonalne , gdyż samochód z kontenerem miał wysokość 2,8 m , a znak drogowy przy wjeździe do tunelu dopuszczał pojazdy o wysokości 2,7 m , na w dniu kontroli tj. przed remontem wiaduktu - dopuszczalna wysokość wynosiła natomiast 2,40 m . Wynika z tego . że jedyną możliwą drogą do celu był przejazd po drodze krajowej czasie zdarzenia i wcześniej był w ciągłej przebudowie i zaskakiwał kierowe koniecznością objazdów. Odcinek drogi krajowej , po której przejeżdżał samochód skarżącej nie oznakowania , że jest to droga krajowa , według posiadanych informacji, jeżeli droga krajowa jest w przebudowie , to zgodnie z ustawa - Prawo drogowe , powinna przekwalifikowana do drogi niższej kategorii. [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] , po rozpatrzeniu odwołania , decyzją nr [...] z dnia 02.05.2006 r utrzymał w mocy zaskarżona rozstrzygnięcie . W jej uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził , że zgodnie z art.42 ust.1 i art.87 ust.1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych oraz kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany między innymi mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych Naruszenie to uwzględnia również art. 42 ust.1 obowiązującej od dnia 2 października 2005r. ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 180, póz. 1497) stwierdzający, że podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Podczas kontroli drogowej samochodu należącego do skarżącej kierowca nie okazał kontrolującemu policjantowi wymaganej karty opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Na podstawie protokołu przesłuchania w charakterze świadka kontrolowanego kierowcy organ odwoławczy stwierdził , że był on świadomy tego, że porusza się drogą krajową nr [...] i w tej sytuacji powinien posiadać wykupioną kartę opłaty drogowej , tym bardziej , iż dostarczając towar do sklepu w [...] zawsze poruszał się trasą , korzystając z drogi krajowej nr [...] . Zdaniem świadka przedsiębiorca nie wyposażył go w wymaganą winietkę z uwagi na to, że jej po nie wykupil. W ocenie Wojewódzkiego Komendanta Policji również zeznanie w charakterze świadka kierowniczki sklepu "[...]" w [...] potwierdziło, że przedsiębiorca dowożący towar do sklepu przeciętnie dwa razy w tygodniu od 2002r był świadomy (lego, iż należy dokonać zakupu karty opłaty drogowej w przypadku korzystania z J róg i krajowej. Z kolei z informacji uzyskanej z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Rejon [...] wynikało, że roboty budowlane w wyniku, których [nieczynny był w [...] odcinek ulicy [...] , prowadzone były od dnia [...] .06.2002r. do [...].05.2003r. Odcinek ten był już jednak nieczynny przed rozpoczęciem robót z powodu braku dróg dojazdowych do obiektów mostowych zlokalizowanych nad koleją. W związku z tym faktem objazdy przedmiotowego odcinka wyznaczone były już wcześniej przed rozpoczęciem budowy , więc nie można uznać, że przedsiębiorca był zaskoczony prowadzonymi robotami drogowymi i nie miał możliwości dokonania wyboru drogi bez uprzedniego wjechania na drogę krajową nr [...]. Również Zarząd Dróg Powiatowych w [...] pismem z dnia [...].03.2006r. nr [...] poinformował, że w związku z budową wiaduktu pomiędzy miejscowościami [...] i [...] objazd na trasie [...] - [...] prowadzony był ul. [...] , [...] , [...] , [...] i [...] . Powyższy objazd był dostępny dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 tony. Kontrolowany kierowca przy zamiarze dojazdu do ulicy [...] w [...] w celu dostarczenia towaru, aby uniknąć wjazdu na drogę krajową mógł, więc skorzystać z następującego objazdu: z miejscowości [...] przez [...] -[...] - ul. [...] w ciągu drogi wojewódzkiej [...] wjechać w ulicę [...] pod tunel kolejowy, którego światło wynosiło 2.9m , a następnie w ulicę [...] przy której nastąpiła dostawa towaru do sklepu [...]. Kontrolowany M. B. wybrał, więc świadomie przejazd po drodze krajowej pomimo tego, iż nie posiadał wykupionej karty opłaty drogowej. Nałożona przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] kara pieniężna w wysokości [...] ([...] ) złotych była zgodna z obowiązującym przepisami tj. ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (teks: jednolity Dz. U. z 2004r. nr 204 póz. 2088 z poźn. zm.) oraz przepisem zawartym poć póz. 4.1. załącznika do ustawy dot. wykazu oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia w transporcie drogowym. Po uzupełnieniu przez organ l instancji materiału dowodowe w postępowaniu administracyjnym Komendant Powiatowy Policji w [...] uznał, iż istnieją nada podstawy nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za brak w dniu kontroli wymaganą karty opłaty za korzystanie z dróg krajowych i zastosował przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji nr [...]. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu w [...] w której skarżąca wniosła o stwierdzenie jej nieważności oraz poprzedzającej ja decyzją Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...].03.2006 nr[...]. W ocenie skarżącej decyzje obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego tj. w/w. ustawy o transporcie drogowym . W dniu [...] kwietnia 2003 kierujący samochodem marki [...] Nr rej. [...] kierowca M. B. (zatrudniony w firmie A. D. -Usług Transportowe) wskutek przebudowy wiaduktu w [...] zmuszony był, zgodnie z oznakowaniem, dokonać objazdu przez niespełna 300-400m, po drodze krajowej nr [...] , zamiast korzystać z dróg wojewódzkich i gminnych. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organy Policji za nowe okoliczności uznały przesłuchania świadków tj. kierowcy M. B. i pracownicy sklepu spożywczego w [...] , do którego była dokonywana dostawa, z których miało wynikać, że kierowca znał drogę, gdyż jeździł tam dwa razy w tygodniu i mógł wybrać inną trasę. Skarżąca zarzuciła , że odległy czas zdarzenia (Siata) mógł wpłynąć na niedokładne rozeznanie pracownicy sklepu i kierowcy , tym bardziej , że do tego sklepu towar dostarczali także inni kierowcy z zakładów mięsnych w [...] . Wbrew twierdzeniom organów Policji wskazanie jako trasy objazdu drogi kwiatowej [...] ze zjazdem na [...] pod wiadukt było niewykonalne, gdyż samochód z kontenerem miał wysokość 2,80m , a. znak drogowy dziś obowiązujący (dopuszcza 2,70m (zdjęcie w załączeniu), natomiast przed remontem w 2003r dopuszczalna wysokość wynosiła 2,40m. Tak więc jedyną drogą była trasa, którą jechał kierowca. Układ komunikacyjny w rejonie [...] w czasie zdarzenia i wcześniej był ciągłej przebudowie i często zaskakiwał kierowców koniecznością objazdów. Sporny odcinek drogi krajowej, którą kierowca musiał pokonać (300-400m) nie miał oznakowania, że jest to droga krajowa. Zdaniem skarżącej droga będąca w długotrwałym remoncie powinna być przekwalifikowana do niższej kategorii. W zaistniałej sytuacji , w ocenie skarżącej , nie sposób przyjąć, że jako przedsiębiorca w sposób zawiniony naruszyła obowiązki wynikające z art.42 ust.1 j ww. ustawy o transporcie drogowym. , a w konsekwencji brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca wskazała również na trudną sytuację finansowa jej przedsiębiorstwa z powodu obciążenia nadmiernymi kosztami firm transportowych. Wyegzekwowanie kary pieniężnej dodatkowo pogorszy sytuację finansową firmy. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Kierujący kontrolowanym pojazdem M. B. zeznał, że niejednokrotnie przed dniem kontroli przejeżdżał drogą krajową nr [...] , mimo świadomości, ze mógł dojechać do celu wyznaczonym objazdem. Zeznał także, że samochód, którym kierował miał dopuszczalną masę całkowitą 4,6 tony i wysokość 2,6 m, co dowodzi, że mógł przejechać pod wiaduktem na trasie objazdu. Przejeżdżając drogą krajową nie posiadał natomiast wymaganej karty opłaty, ponieważ przedsiębiorca nie wyposażył go w taki dokument. W piśmie procesowym z dnia [...] .03.2007 r Komendant Wojewódzki Policji w [...] przyznał , że zgodnie z informacja uzyskaną z Komendy powiatowej wynikało , że przed wjazdem pod wiadukt w [...] był ustawiony znak pionowy B-166 " zakaz wjazdu pojazdów o wysokości ponad 2,7 m ". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodne prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo i zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.127). Skarga zasługuje na uwzględnienie , gdyż zaskarżona decyzja poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w zakresie niżej opisanym. W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną było, iż w związku przebudową dróg w [...] w dniu kontroli istniał objazd ; natomiast koncentrował na ustaleniu , czy samochód należący do firmy skarżącej , który dostarczał towar do sklepu położonego w [...] , przy ulicy [...] , mc skorzystać z objazdu z pominięciem wjazdu na drogę krajową , jak twierdzą organy Policji, czy też było to niemożliwe , z uwagi na wysokość pojazdu i wysokość tunelu kolejowego przy ul. [...] , jak twierdzi skarżąca. Z powyższego wynika , że w niniejszej sprawie sporny jest stan faktyczny ile w postępowaniu sądowym jednoznacznie ustalono , iż przejazd pod tuneli kolejowym był dostępny wyłącznie dla samochodów o wysokości do 2,70 m , o materiał dowodowy nie pozwala na tak jednoznaczne ustalenie w odniesieniu wysokości pojazdu . Organy Policji swoje twierdzenie o możliwym objeździe dla kontrolowanego pojazdu oparły na zeznaniu kierowcy z dnia [...] .02.2006 r , który] stwierdził , że kierowany przez niego pojazd miał wysokość 2,60m . Tymczasem skarżąca konsekwentnie twierdzi, iż przedmiotowy pojazd miał wysokość 2,80 m , co wynika z jej pisma z dnia [...] .03.2006 , ze skargi z dnia [...] .06.2006 r oraz z jej oświadczenia złożonego na rozprawach w dniu [...].02. i [...] .06.2007 r. Deklarowana wysokość została oparta na pomiarach dokonanych przez skarżącą , natomiast okoliczność ta nie została potwierdzona żadnym urzędowym dokumentem np. świadczeniem z badania technicznego pojazdu. Organy Policji , mimo iż przeprowadziły obszerne postępowanie dowodowe , nie podjęły niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego prawy istotnego dla jej rozstrzygnięcia i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego , czym naruszyły zasady określone w art.7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu , który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów [postępowania w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 lpkt.1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami j administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 w/w ustawy Sąd orzekł , że uchylone rozstrzygnięcia l organów Policji nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest (jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.