III SA/Kr 608/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka masy upadłości A Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc styczeń 2003 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia 2/3 wpisu od skargi, II. w pozostałej części wniosek oddalić. W złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy Syndyk masy upadłości A sp. z o.o. w K. domagała się zwolnienia od kosztów sądowych względnie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego upadłej spółki wynosi 12.465.000 zł, wartość środków trwałych szacuje na 16.316.921,52 zł a wysokość strat za ostatni rok obrotowy według bilansu określa na 3.169.618,40 zł. Uzasadniając swoje starania podniosła, że łączna kwota określonych przez organ zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym sięga prawie miliona złotych. O trudnej sytuacji finansowej spółki świadczą dołączony bilans i sprawozdanie GUS-owskie. Panujący kryzys i recesja na rynku powodują, że w ubiegłym roku spółka odnotowała 3 miliony złotych straty a w I kwartale bieżącego roku strata z działalności gospodarczej wyniosła 545.000 zł. Potwierdzeniem trudnej kondycji spółki jest postawienie jej w stan upadłości. Wszystko to powoduje, , że spółka nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych we wniesionych skargach których łączna wysokość sięga niemal 15.000 zł. Wskazując na to wywodzi, że odmowa zwolnienia z kosztów przełoży się bezpośrednio na ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż sankcją za nieopłacenie kosztów będzie odrzucenie skargi. Argumentuje, że przy obecnej kondycji finansowej spółki, odmowa zwolnienia z kosztów sądowych wywoła wiele negatywnych skutków społecznych. Aby wygospodarować potrzebne środki zmuszona będzie bowiem zmniejszyć zatrudnienie. Do wniosku syndyk załączyła kserokopie bilansu oraz sprawozdania GUS o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz nakładach na środki trwałe za okres od początku roku do końca I kwartału 2009 r. Wezwana przedłożyła zaś kserokopie następujących dokumentów źródłowych: raporty kasowe z miesięcy: czerwiec-sierpień 2009, wyciągi z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujące stan konta oraz operacje dokonywane w ich ramach w okresie od początku czerwca 2009 r. do końca sierpnia 2009 r., informację o ilości zatrudnionych osób w spółce oraz wysokości zaliczek na podatek dochody i składek na ubezpieczenie społeczne, wykaz majątku spółki z szacunkową wyceną jego składników oraz informację o zabezpieczeniach dokonanych na majątku spółki przez wierzycieli. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 246 §2 pkt. 2 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie prawnej w razie wykazania, że nie posiada ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść tego przepisu wskazuje, że przy ocenie istnienia przesłanek prawa pomocy w sytuacji gdy ubiega się o nie osoba prawna badaniu podlega jej stan majątkowy i dochody, a przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wtedy i w takiej części w jakiej środki znajdujące się w posiadaniu wnioskodawcy nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy orzekający jest przy tym zobowiązany mieć na uwadze, że przyznanie bądź odmowa udzielenia tego prawa winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów tj. kondycji majątkowej strony oraz kosztów, jakie musi ponieść na poczet prowadzonego postępowania. W przypadku spółki co do której ogłoszono upadłość należy też przyjąć, że choć sam stan upadłości, nie jest równoznaczny z brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych (por. art. 13 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze) to jednak przy ocenie takiego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie za bardzo można tracić z pola widzenia usytuowanie postępowania upadłościowego, które służy prawnej regulacji uniwersalnej egzekucji w przypadku niewypłacalności przedsiębiorców a ze względu na ekonomiczne, społeczne i prawne skutki postępowanie upadłościowe prowadzone jest zarówno w interesie publicznym oraz ogółu wierzycieli. W realiach niniejszej sprawy na koszty postępowania na obecnym jego etapie składa się wpis od skargi ustalony w wysokości 2000 zł. Okolicznością znaną z urzędu pozostaje jednak, że oprócz niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego syndyk zainicjowała jeszcze 7 innych postępowań w efekcie czego łączna wysokość wpisów we wszystkich sprawach faktycznie sięga kwoty niemal 15000 zł. Tak postrzegany obowiązek nie pozostaje już bez znaczenia dla spółki co do której ogłoszono upadłość (vide: odpis KRS) tym bardziej, że z przedstawionych przez syndyka kopii dokumentów źródłowych faktycznie wynika, że w ubiegłym roku spółka odnotowała ponad 3 miliony straty (vide: bilans), a w I kwartale bieżącego roku działalności gospodarczej prowadziła ze stratą 545 tyś zł (vide: sprawozdanie GUS). Istotnie też ostatnimi czasy w spółce nastąpiło (choć na razie na stosunkowo niewielką skalę) zmniejszenie zatrudnienia. Według stanu na dzień 1 czerwca 2009 r. zatrudnionych było bowiem w spółce 62 osób oraz 3 zleceniobiorców a według stanu na dzień 31 sierpnia 2009 r. zatrudnione było już tylko 56 osoby oraz 5 zleceniobiorców (vide: informacja o zmianach w zatrudnieniu). Potwierdzenie opisanego trendu można zresztą odnaleźć w przedstawionych deklaracjach PIT 4 oraz ZUS DRA, które prócz tego obrazują wysokość środków przeznaczanych na realizację zobowiązań wobec pracowników i związanych z tym obciążeń publicznoprawnych. Z drugiej strony nie można zupełnie ignorować kwot generowanych przychodów z prowadzonej przez przedsiębiorstwo działalności gospodarczej (vide: bilans i sprawozdanie) a także skali obrotów na ujawnionych rachunkach bankowych spółki (vide: wyciągi) ilustrujących przepływy pieniężne i nolens volens zapisane na nich salda końcowe. A choć ta ostatnia okoliczność nie jest rozstrzygającą sama w sobie gdyż saldo oznacza stan środków na rachunku bankowym określany na dany moment i może ulec zmianie czego potwierdzeniem jest choćby porównanie sald na rachunku w Banku z trzech ostatnich dni miesiąca sierpnia, to jednak trzeba zauważyć, że generalnie rzecz biorąc na posiadanych rachunkach spółka wykazuje zdolność utrzymywania dodatniego stanu kont. Nie można też tracić z pola widzenia określonej przez rzeczoznawcę majątkowego wartości przedsiębiorstwa upadłej spółki (vide: kopia wyciągu z elaboratu szacunkowego wraz z zestawieniem ruchomości) zaznaczając jednocześnie, że sporo wartościowych ruchomości spółki - zwłaszcza samochodów i wózków widłowych - nie może stanowić przedmiotu swobodnego rozporządzenia ze względu na zabezpieczenie ich zastawem skarbowym (vide: zestawienie). Mając to wszystko na uwadze i uwzględniając w realiach niniejszej sprawy sygnalizowane niebezpieczeństwo dla kosztów społecznych zasadne będzie więc zwolnienie strony z 2/3 wpisu od skargi. Taki zakres pomocy - o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zagwarantuje bowiem stronie możliwość dochodzenia ochrony prawa przed sądem pozostając równocześnie w zgodzie z tą częścią poglądów, które akcentują, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju dani stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §2 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.