III SA/Kr 608/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2010 r. wniosku Syndyka masy upadłości A Sp. z o.o. w K. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc styczeń 2003 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 15 kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2008 r. nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe A Sp. z o.o. w upadłości w podatku akcyzowym za styczeń 2003 r. w wysokości 151.401 zł. Oprócz przedmiotowej decyzji wydano siedem innych decyzji określających za okres od lutego do sierpnia 2003 r. Syndyk masy upadłości A Sp. z o.o. w K. wniósł skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący wskazał, że wysokość kapitału zakładowego upadłej spółki wynosi 12.465.000 zł, wartość środków trwałych szacuje na 16.316.921,52 zł a wysokość strat za ostatni rok obrotowy według bilansu określa na 3.169.618,40 zł. Podniósł, że łączna kwota określonych przez organ zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym sięga prawie miliona złotych. O trudnej sytuacji finansowej spółki świadczą dołączony bilans i sprawozdanie GUS. W 2008 r. spółka odnotowała 3 miliony złotych straty a w I kwartale 2009 r. strata z działalności gospodarczej wyniosła 545.000 zł. Potwierdzeniem trudnej kondycji spółki jest postawienie jej w stan upadłości. Podniósł też, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji wywoła wiele negatywnych skutków społecznych. Aby wygospodarować potrzebne środki będzie on zmuszony zmniejszyć zatrudnienie. Skarżący załączył kserokopie bilansu oraz sprawozdania GUS o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz nakładach na środki trwałe za okres od początku roku do końca I kwartału 2009 r. Skarżący wezwany przy rozpatrywania wniosku o prawo pomocy przedłożył kserokopie następujących dokumentów źródłowych: raporty kasowe z miesięcy: czerwiec-sierpień 2009, wyciągi z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujące stan konta oraz operacje dokonywane w ich ramach w okresie od początku czerwca 2009 r. do końca sierpnia 2009 r., informację o ilości zatrudnionych osób w spółce oraz wysokości zaliczek na podatek dochody i składek na ubezpieczenie społeczne, wykaz majątku spółki z szacunkową wyceną jego składników oraz informację o zabezpieczeniach dokonanych na majątku spółki przez wierzycieli. Skarżący wskazał również, że forma zapłaty zobowiązania - czy nastąpi one bezpośrednio, czy też zostanie wpisana na listę wierzytelności - nie ma dla spółki żadnego znaczenia bowiem realnie zwiększa wysokość jej długu, który musi uwzględnić w swojej dalszej działalności. Odzwierciedleniem tego jest wzrost pozycji na liście wierzytelności i ich wysokości. Zobowiązania spółki ulegną znacznemu powiększeniu, co negatywnie wpłynie na jej sytuację rynkową. Brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje zatem dodatkowe obciążenie podmiotu zaś wpisanie na listę wierzytelności spornej kwoty będzie niekorzystne także dla wierzycieli spółki. Zachodzi również istotne niebezpieczeństwo utraty istniejących w spółce miejsc pracy. Postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy do spraw upadłościowych i naprawczych z dnia 29 października 2007 r. sygn. akt [...], ogłoszona została upadłość A Sp. z o.o. obejmująca likwidację jej majątku. Postanowienie uprawomocniło się z dniem 16 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje; Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (§ 4). Postanowienia, o których mowa w § 3 i 4, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (§ 5). Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Ustawa wymienia w tym przepisie dwie przesłanki: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to taką szkodę - majątkową, a także niemajątkową - która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki lub spowodowałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Przede wszystkim należy zauważyć, że przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tj. Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1361), zawierają uregulowania szczególne, także w zakresie, w jakim dotyczą zaspokojenia należności podatkowych lub celnych, wynikających z decyzji określającej te zobowiązania przez uprawnione organy administracyjne i skierowania postępowania na drogę ustalenia listy wierzytelności określonej w tytule V dziale II Prawa upadłościowego i naprawczego (art. 236 - 266). Z dniem ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego właściwym trybem dochodzenia wierzytelności upadłościowej staje się postępowanie upadłościowe. Ponadto, jak wynika z art. 146 ust. 1 i 4 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, postępowanie egzekucyjne (zarówno sądowe, jak i administracyjne) umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości a w czasie postępowania upadłościowego niedopuszczalne jest wszczęcie postępowań egzekucyjnych z masy upadłości. Orzeczenie zasądzające świadczenie od upadłego wydane po ogłoszeniu upadłości podlega wykonaniu według przepisów ustawy. W niniejszej sprawie wydanie decyzji określającej miało miejsce po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości spółki, a zatem w sytuacji, gdy wszystkie ewentualnie podjęte czynności egzekucyjne ze strony wierzyciela, powinny zostać umorzone, natomiast wszczęcie "nowego" postępowania egzekucyjnego na tym etapie jest niedopuszczalne. Oznacza to, iż zobowiązanie podatkowe określone decyzją organu pierwszej instancji nie jest egzekwowalne, a zatem odmowa wstrzymania wykonania decyzji nie wpłynie na pogorszenie się sytuacji finansowej spółki. Określone w decyzji zobowiązanie podatkowe mogło jedynie powiększyć w konsekwencji listę wierzytelności zgłoszonych Syndykowi. Błędnym jest zatem przekonanie skarżącego wyrażone w uzasadnieniu wniosku dotyczące ewentualnych skutków wykonania decyzji. Nie mogły przynieść zamierzonego skutku także argumenty, że wpisanie na listę wierzytelności, realnie zwiększa wysokość długu spółki, który musi uwzględnić w swojej dalszej działalności, co negatywnie wpłynie na jej sytuację rynkową i będzie niekorzystne także dla wierzycieli spółki oraz, że zachodzi również istotne niebezpieczeństwo utraty istniejących w spółce miejsc pracy. Należy zwrócić uwagę, że przepisy prawa upadłościowego służą prawnej regulacji uniwersalnej egzekucji w przypadku niewypłacalności przedsiębiorców a ze względu na ekonomiczne, społeczne i prawne skutki postępowanie upadłościowe prowadzone jest w interesie publicznym oraz ogółu wierzycieli skoro z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego (art. 61 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). Postępowanie uregulowane ustawą należy prowadzić tak, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą - dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane (art. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). Przepis ten zawiera podstawową zasadę Prawa upadłościowego i naprawczego, jaką jest zasada optymalizacji. Według tej zasady z uwagi na to, iż postępowanie upadłościowe prowadzone jest w celu zaspokojenia wierzycieli, wierzyciele ci powinni być zaspokojeni w jak najwyższym stopniu. Jednocześnie określono jednak granice tego zaspokojenia. Postępowanie winno być tak przeprowadzone, aby przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane, ale tylko wtedy, gdy racjonalne względy za tym przemawiają. W ten sposób ujęta zasada optymalizacji łączy potrzebę zaspokojenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu z funkcją społeczną postępowania. Względy społeczne nakazują zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika jako całości, aby niepotrzebnie nie likwidować miejsc pracy. Zgodnie z treścią art. 311 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, likwidacji masy upadłości dokonuje się przez sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanych części, sprzedaż nieruchomości i ruchomości, przez ściągnięcie wierzytelności od dłużników upadłego i wykonanie innych jego praw majątkowych wchodzących w skład masy upadłości albo ich zbycie. Należy też podkreślić, że art. 240 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze nie sprzeciwia się wpisaniu na listę wierzytelności kwoty wynikającej z wydanej i doręczonej zobowiązanemu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Dlatego też, na podstawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji.