III SA/Kr 613/25
WyrokWSA w Krakowie2025-12-11
Skład orzekający: Michał Niedźwiedź, Marta Kisielowska, Jakub Makuch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, wydana na podstawie przepisów o charakterze uznaniowym, została podjęta z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, w szczególności prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu i obowiązku organu do udzielania wyjaśnień?Ratio decidendi
Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, mimo że oparta na przepisach o charakterze uznaniowym, musi być poprzedzona wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym i zapewnieniem stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Organ ma obowiązek udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniosły one szkody z powodu nieznajomości prawa. Uchybienie tym obowiązkom, w tym brak powiadomienia o wszczęciu postępowania i nieudzielenie wyczerpujących informacji, skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Student A. S. został skreślony z listy studentów z powodu niezaliczenia semestru w terminie, co wiązało się z niezłożeniem pracy dyplomowej i nieprzystąpieniem do egzaminu dyplomowego. Student argumentował, że niedopełnienie terminów wynikało z przyczyn niezawinionych, w tym problemów z systemem składania pracy i opóźnień związanych z poprawkami promotora. Organy uczelni utrzymały decyzję o skreśleniu, uznając, że student nie dochował wymaganych terminów, a przedłużenie sesji egzaminacyjnej nie jest tożsame z przedłużeniem semestru.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Rektora oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Instytutu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kisielowska WSA Jakub Makuch Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 3 lutego 2025 r. nr 1/149223/2025 w przedmiocie skreślenia z listy studentów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
1.1. Decyzją z 5 grudnia 2024 r. (IZSS.420-58/2024) Dyrektor Instytutu, działający z upoważnienia Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie skreślił z listy studentów A. S. – nazywanego dalej "Skarżącym".
W motywach decyzji organ wyjaśnił, że Skarżący był studentem na drugim roku studiów II stopnia. Dalej, wskazując na § 28 ust. 2 regulaminu studiów, organ wskazała, że warunkiem zaliczenia semestru i wpisu na semestr następny jest spełnienie wszystkich wymagań wynikających z programu studiów, w tym osiągnięcie założonych dla poszczególnych kursów efektów uczenia i uzyskanie odpowiedniej liczby punktów ECTS w terminach zgodnych z organizacją roku akademickiego.
Termin zaliczenia semestru upływał 30 września 2024 r. Skarżący 23 września 2024 r. złożył wniosek o przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej oraz egzaminu dyplomowego. Decyzją Dyrektora Instytutu przedłużono Skarżącemu ten termin do 31 października 2024 r.
Według organu, w dacie wydania decyzji, Skarżący nie uzyskał wymaganej liczby punktów ECTS, jak również nie złożył pracy dyplomowej oraz egzaminu dyplomowego.
Wskazując na art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.; dalej jako "p.s.w.n.") oraz § 30 ust. 2 pkt 3 regulaminu studiów organ stwierdził, że w przypadku niezaliczenia semestru w przewidzianym terminie istnieje możliwość wykreślenia studenta z listy studentów. Decyzja ta ma charakter uznaniowy, a analizując szczegółowo dotychczasowy przebieg studiów organ nie znalazł podstaw, aby zaniechać wydania decyzji o wykreśleniu.
Decyzja została doręczona Skarżącemu 19 grudnia 2024 r. (k. 81-82 akt administracyjnych).
1.2. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wskazał, że Dyrektor Instytutu wyraził zgodę na przedłużenie sesji egzaminacyjnej do 25 grudnia 2024 r. Następnie Skarżący miał powziąć informacje o konieczności wystąpienia z wnioskiem o wydłużenie terminu na złożenie pracy dyplomowej oraz egzaminu dyplomowego. Wniosek taki miał złożyć 12 listopada 2024 r. Z odpowiedzi z 25 listopada 2024 r. dowiedział się, że wniosek został załatwiony odmownie, a Skarżący może ubiegać się o powtarzanie semestru.
W związku z powyższym Skarżący w piśmie z 17 grudnia 2024 r. (czyli przed otrzymaniem decyzji) zwrócił się z prośbą o wyjaśnienie jego sytuacji. Dodał przy tym, że pracę złożył pomiędzy 16 a 18 października 2024 r. 23 października 2024 r. Skarżący został powiadomiony przez promotora, że sekretariat nie przekazał mu pracy dyplomowej. Stąd też, tego samego dnia, Skarżący przesłał jej wersję elektroniczną bezpośrednio promotorowi. Ten zaś naniósł adnotacje do poprawek 4 listopada 2024 r. i dopiero po tej dacie Skarżący mógł złożyć pracę. Okazało się to jednak niemożliwe, ponieważ system komputerowy, za pośrednictwem którego należało złożyć pracę, pracy tej nie przyjął.
Następnie, odwołując się do § 39 regulaminu studiów, stwierdził, że działał w przekonaniu, zgodnie z którym, skoro wydłużono mu termin na zaliczenie sesji egzaminacyjnej do 25 grudnia 2024 r., do tej daty został wydłużony jego semestr. Stąd też, skoro w § 39 regulaminu studiów mowa jest o złożeniu zatwierdzonej przez promotora pracy dyplomowej nie później niż do końca ostatniego semestru studiów – mógł to uczynić do 25 grudnia 2024 r.
1.3. Decyzją z 3 lutego 2025 r. (nr 1/149223/2025) Rektor Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji.
W motywach swojego rozstrzygnięcia Rektor wyjaśnił między innymi, że zgodnie z § 39 ust. 6 regulaminu studiów, Dyrektor Instytutu na wniosek studenta może on przesunąć termin do złożenia pracy dyplomowej o miesiąc. Dyrektor Instytutu nie miał zatem regulaminowej możliwości przesunięcia terminu do złożenia pracy do 25 grudnia 2024 r. Przy czym sam Skarżący złożył wniosek w tym przedmiocie, a podał w nim jako końcowy termin złożenia pracy 31 października 2024 r. Otrzymał na to zgodę. Niemniej jednak terminu tego nie dotrzymał.
Zgodnie z jego wyjaśnieniami miał zostawić ją w sekretariacie między 16 a 18 października 2024 r. Sekretariat jednak pracy tej nie przekazał dalej promotorowi. Stąd też Skarżący sam skontaktował się z promotorem i przesłał mu pracę 26 października 2024 r. Ponieważ odpowiedź wraz z poprawkami otrzymał 30 października 2024 r. nie mógł złożyć pracy w przewidzianym terminie. W tym kontekście organ zauważył, że w zarządzeniu Rektora z 30 maja 2022 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminów dyplomowych, komplet dokumentów potrzebnych do przystąpienia do egzaminu dyplomowego należy złożyć na 14 dni przez datą tego egzaminu. Skarżący tego jednak nie uczynił. Organ nie zgodził się przy tym ze stwierdzeniem Skarżącego, że gdyby sekretariat właściwie powiadomił promotora o złożeniu pracy, wówczas złożyłby ją we właściwym terminie.
Następnie organ wskazał, że nie zgadza się ze stwierdzeniem Skarżącego, co do kwestii posiadania zaliczeń i punktów ECTS. Promotor Skarżącego nie powinien był bowiem wpisać zaliczenia do momentu, aż praca nie zostanie ostatecznie zaakceptowana. Z powodu przedwczesnego zaliczenia powstała rozbieżność, ponieważ ZAL z seminarium zostało uzupełnione 19 czerwca 2024 r., natomiast 30 października 2024 r. praca magisterska była nie do przyjęcia, tj. wymagała poprawek. Co więcej, plan studiów przewidywał, że do ich ukończenia niezbędne jest złożenie egzaminu dyplomowego za 3 ECTS, którego Skarżący nie złożył.
Wskazując na § 28 ust. 6 regulaminu studiów zaliczenie ostatniego semestru następuje po zaliczeniu wszystkich kursów i zdaniu egzaminu dyplomowego. Skarżący nie złożył w przewidzianym terminie pracy dyplomowej oraz egzaminu.
W odniesieniu do § 39 regulaminu studiów, który został przywołany w odwołaniu, organ stwierdził, że przedłużenie sesji egzaminacyjnej nie jest tym samym co przedłużenie semestru.
2.1. W skardze na powyższą decyzję Skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
1) art. 10 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako "k.p.a.") poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów i przedstawienia swojego stanowiska oraz wszelkich okoliczności sprawy;
2) art. 107 k.p.a. z zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz poprzez przyjęcie niekorzystnych faktów pomimo okoliczności, że Skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i wskazania, że są to okoliczności przez niego niespowodowane;
3) art. 136 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie pomimo okoliczności, iż w odwołaniu Skarżący wskazał na niewyjaśnienie i nieuwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy;
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo okoliczności przemawiających za tym, że organ powinien wydać decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości ze względu na zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności uzasadnionych słusznym interesem Skarżącego;
- co skutkowało błędem w ustaleniach, poprzez przyjęcie, że zachodzą przesłanki do skreślenia Skarżącego z listy studentów, gdy tymczasem materiał dowodowy wskazuje na to, że dochował on należytej staranności przy złożeniu pracy magisterskiej a niedochowanie terminu było spowodowane przez okoliczności przez niego niezawinione;
5) art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. w zw. z § 30 ust 3 regulaminu studiów w zw. z §13 ust. 10 regulaminu studiów w zw. z § 39 ust. 1 regulaminu studiów, poprzez przekroczenie uznania administracyjnego i skreślenie Skarżącego z listy studentów pomimo braku podstaw ku temu ze względu na szczególne okoliczności sprawy i jego słuszny interes, a skreślenie z listy studentów nie było obligatoryjne.
2.2. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.
2.4. W piśmie z 12 listopada 2025 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik Skarżącego wskazał na naruszenie przez organ:
- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;
- art. 10 § 1 k.p.a. wskutek niezapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Skarżący w obu przypadkach mógł wypowiedzieć się co do zebranego materiału dowodowego dopiero po wydanych decyzjach;
- art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. oraz art. 7a, art. 8 § 1 i art. 81a k.p.a poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i skreślenie Skarżącego z listy studentów pomimo braku ku temu podstaw oraz brak należytego uzasadnienia decyzji.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach, dopuszczenie dowodu z korespondencji e-mail pomiędzy Skarżącym a jego promotorem na okoliczność jej treści, w tym uniemożliwienia uzyskania zaliczenia semestru w terminie.
Pełnomocnik wniósł także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się zasadna, dlatego została uwzględniona.
3.2. Jako materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wskazano art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. oraz § 30 ust. 2 pkt 3 regulaminu studiów.
Pierwszy z tych przepisów stanowi, że "student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie". Drugi zaś, stanowiąc doprecyzowanie normy ustawowej, przewiduje, że "Dyrektor instytutu może skreślić studenta z listy studentów również w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie."
Użycie w tych przepisach partykuły "może" oznacza, że decyzja wydawana w oparciu o wspomniane przepisy ma charakter uznaniowy. Stąd też nawet jeżeli stan faktyczny sprawy będzie odpowiadał hipotezie normy prawnej, organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy – w tym przypadku polegającej na skreśleniu bądź nie skreśleniu studenta z listy. W odniesieniu do tego rodzaju przepisów postępowanie administracyjne dzieli się na dwie fazy. W pierwszej organ podejmuje niezbędne działania w celu ustalenia stanu faktycznego. W drugiej zaś dokonuje wyboru konsekwencji prawnych. Uznaniowość rozstrzygnięcia nie jest jednak równoważna z zupełną swobodą. Tak rozumiana uznaniowość nie różniłaby się bowiem niczym od dowolnego, arbitralnego załatwienia sprawy. Przeciwnie, uznaniowa konstrukcja normy prawnej stawia organowi wymóg szczególnie wnikliwej analizy materiału dowodowego oraz szerokiego rozpatrzenia okoliczności sprawy. Przede wszystkim jednak decyzja, w której organ dokonuje wyboru negatywnej dla strony konsekwencji prawnej musi zostać tak uzasadniona, aby nie można jej było postawić zarzutu dowolności. To zaś oznacza, że samo stwierdzenie, że wystąpiły negatywne przesłanki zastosowania danej normy prawnej, jest niewystarczające. Obowiązkiem organu jest również rozważenie tych okoliczności, które mogłyby przemawiać za innym sposobem załatwienia sprawy oraz wyjaśnienie, dlaczego pomimo ich zaistnienia organ podjął niekorzystne dla zainteresowanego rozstrzygnięcie. Pamiętać również należy, że zadaniem normy prawnej opartej o uznanie administracyjne jest uelastycznienie danej instytucji prawnej, tak aby w jak największym stopniu służyła ona realizacji towarzyszących jej celów.
3.3. Dodatkowo należy odnotować, że w decyzjach wydany w obu instancjach przywołano także § 28 ust. 2 regulaminu studiów. Przepis ten przewiduje, że "warunkiem zaliczenia semestru i wpisu na semestr następny jest spełnienie wszystkich wymagań wynikających z programu studiów, w tym osiągnięcie założonych dla poszczególnych kursów efektów uczenia się i uzyskanie liczby punków ECTS wynikającej z planu studiów w terminach zgodnych z organizacją roku akademickiego."
3.4. Kolejno należy zauważyć, że skoro zgodnie z art. 108 ust. 3 p.s.w.n. skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej, do postępowania znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji w sprawie załatwianej przez organ uczelni decyzją administracyjną powinny obwiązywać wszystkie podstawowe gwarancje procesowe, przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też, organ podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie skreślenia z listy studentów, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności ma obowiązek przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), czyli podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Z uzasadnienia decyzji powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie.
3.5. Zestawiając z sobą treść decyzji wydanych w toku postępowania należy dostrzec, że zasadniczym powodem, ze względu na który Skarżący został skreślony z listy studentów było niezłożenie przez niego pracy dyplomowej w zakreślonym terminie, a w konsekwencji nie zaliczenie również egzaminu dyplomowego.
W tym względzie należy przynajmniej częściowo przyznać rację organowi. Zgodnie z przywołanym przez organ § 39 ust. 1 regulaminu studiów, obowiązkiem studenta jest złożenie pracy dyplomowej "nie później niż do końca ostatniego semestru studiów zgodnie z obowiązującą w danym roku akademickim organizacją (...)".
Zgodnie z art. 66 p.s.w.n. rok akademicki składa się z dwóch semestrów i trwa od 1 października do 30 września. Tym samym dla Skarżącego ostatni semestr kończył się 30 września 2024 r. i z tą datą należało wiązać termin, w którym powinien był złożyć pracę dyplomową w sposób określony w § 39 ust. 1 regulaminu studiów. W przypadku Skarżącego termin ten wydłużony został na jego wniosek na podstawie § 39 pkt 6 regulaminu studiów o miesiąc, czyli do końca października 2024 r.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący nie złożył w zakreślonym terminie pracy dyplomowej. Według Skarżącego zostawił ją w sekretariacie Instytutu pomiędzy 16 a 18 października w celu sprawdzenia jej przez promotora, a następnie 26 października 2024 r. przesłał ją mailem bezpośrednio do promotora. Ostatecznie, ponieważ praca ta została zwrócona Skarżącemu zastrzeżeniami promotora 30 października 2024 r., Skarżący nie złożył jej w jednostce właściwej do spraw obsługi studentów w formie opisanej w § 39 ust. 1 regulaminu studiów.
W tym stanie rzeczy organ nie zastosował wobec Skarżącego art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n. oraz § 30 ust. 1 pkt 3 regulaminu studiów – czyli przepisów, które przewidują skreślenie studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej. Swoje rozstrzygnięcie organ oparł na korzystniejszej dla Skarżącego podstawie, tj. art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n. oraz § 30 ust. 2 pkt 3 regulaminu studiów, przyjmując, że Skarżący nie uzyskał zaliczenia semestru w określonym terminie. Zdaniem Sądu, przyjęcie tej podstawy prawnej o tyle nie stanowiło naruszenia, że zgodnie z § 28 pkt 6 regulaminu studiów zaliczenie ostatniego semestru studiów następuje po zaliczeniu wszystkich przewidzianych planem studiów kursów i zdaniu egzaminu dyplomowego.
W tym ujęciu wyjaśnienie racji, którymi kierował się organ w ramach przyznanej mu swobody przy wykreśleniu Skarżącego z listy studentów, można uznać za wystarczająco przekonywujące. Organ podkreślił bowiem, że proces pisania pracy dyplomowej trwa przez przynajmniej cały rok akademicki, stąd też można było oczekiwać od Skarżącego, iż złoży tę pracę w przewidzianym terminie. Tym bardziej, że termin ten został mu wydłużony. Trafnie również organ zauważył, że regulamin studiów nie przewidywał możliwości dalszego wydłużania terminu do złożenia pracy dyplomowej – a co za tym idzie Skarżący nie mógł oczekiwać, że jego praca zostanie po tym terminie przyjęta.
3.6. Analiza akt sprawy prowadzi jednak do wniosku, że decyzja ta była przedwczesna. 12 listopada 2024 r. Skarżący złożył pismo zatytułowane jako "podanie o możliwość przystąpienia do egzaminu dyplomowego" (k. 73 akt administracyjnych). W piśmie tym wyjaśnił, że z uwagi na swój stan zdrowia (Skarżący jest osobą niepełnosprawną) oraz operacje babci, którą się opiekuje, nie mógł dochować właściwych terminów. Podniósł dodatkowo, że jego średnia z egzaminów za ostatni semestr wynosiła 5, co miało dowodzić tego, iż Skarżącemu zależy na ukończeniu studiów.
Ponieważ powyższe pismo zawierało określone żądanie, zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a. należało potraktować je jako podanie, które zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. inicjowało postępowanie w przedmiocie wydłużenia terminu do złożenia pracy dyplomowej, a następnie przystąpienia do egzaminu dyplomowego.
W konsekwencji powyższego przed załatwieniem wniosku Skarżącego, tak jak tego wymaga art. 9 oraz art. 79a § 1 k.p.a. organ był obowiązany do należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich prawa będącego przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ powinien bowiem czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W tym celu organ powinien był udzielić Skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto, mając na uwadze, że postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony, zadaniem organu było poinformowanie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również wskazanie przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
W tym przypadku Skarżący został jedynie powiadomiony przez pracownicę Centrum Obsługi Studenta w mailu z 25 listopada 2024 r. o odmowie wyrażenia zgody przez Prorektor ds. Studenckich (k. 78 akt administracyjnych). Dalej zaś w nader zdawkowy sposób Skarżącemu przekazano, że może złożyć wniosek o powtarzanie semestru oraz możliwym wykreśleniu go z listy studentów. Organ, przyjmując, że Skarżący może uniknąć skreślenia z listy studentów poprzez złożenie wniosku o powtarzanie semestru, powinien był stronie wyjaśnić precyzyjnie – jeszcze przed wydaniem 5 grudnia 2024 r. decyzji przez organ pierwszej instancji – w jakiej sytuacji prawnej się znajduje oraz jakie czynności powinien podjąć, aby uniknąć negatywnych konsekwencji.
W świetle art. 9 k.p.a., organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz również musi podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody. W pewnym zakresie organ jest więc powołany do roli doradcy i obrońcy uczestników postępowania i powinien czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Tym samym organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz również musi podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody.
Z tej perspektywy treść przesłanego Skarżącemu wyjaśnienia okazała się niedostateczna. Organ powinien w sposób jednoznaczny wskazać stronie, że w jego ocenie § 39 § 6 regulaminu studiów należy interpretować w ten sposób, iż termin do złożenia pracy dyplomowej może być wydłużony tylko raz. W konsekwencji nie widzi on podstaw, aby uwzględniać wniosek strony o dalsze wydłużenie tego terminu. W dalszej kolejności organ powinien był wyjaśnić, że w świetle § 30 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 28 pkt 6 regulaminu studiów niezłożenie pracy dyplomowej może zostać uznane za niezaliczenie semestru w określonym terminie. Ponadto ze wspomnianego maila nie wynika, na jakiej podstawie prawnej Skarżący miałby wnosić o zgodę na powtarzanie semestru.
Ponadto zgodnie z § 46 ust. 1 regulaminu studiów indywidualne sprawy studentów załatwiane są w drodze decyzji administracyjnej i rozstrzygnięć. Przy czym w świetle § 46 ust. 2 decyzje administracyjne wydawane są w przypadkach określonych w ustawie lub odrębnych przepisach. Natomiast w pozostałych sprawach podmiotami właściwymi do ich załatwienia i wydania rozstrzygnięcia są – co do zasady – dyrektorzy instytutów. Ponieważ sprawy wydłużenie terminu do złożenia pracy dyplomowej nie reguluje ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, właściwym trybem załatwienia sprawy powinno być rozstrzygnięcie przez dyrektora instytutu. Byłoby to również zgodne z brzmieniem § 39 ust. 6 regulaminu studiów, który przewiduje, że powyższa kwestia pozostaje w kompetencji tego organu.
Mail pracownika Centrum Obsługi Studentów nie spełnia zatem kryterium uznania go za rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie wydaje bowiem właściwy organ – tego zaś w sprawie nie uczyniono. Ponadto Prorektor ds. studenckich, do której został skierowany wniosek Skarżącego, nie rozważyła przekazania tego pisma według właściwości przewidzianej w regulaminie studiów. Tym bardziej, że o powtarzaniu semestru także decyduje, co do zasady, dyrektor instytutu (por. § 28 ust. 3 oraz § 29 ust. 5 regulaminu studiów).
Podobnych wyjaśnień nie przekazano Skarżącemu również przed wydaniem 5 grudnia 2024 r. decyzji o skreśleniu go z listy studentów – co oznacza, że nie mógł on na tym etapie postępowania zapoznać się z własną sytuacją prawną, a w konsekwencji podjąć takich działań, które zapobiegłyby wykreśleniu go z listy studentów (chociażby poprzez złożenie wniosku o powtarzanie semestru).
Oceniając wpływ powyższych uchybień na wynik sprawy – co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako "P.p.s.a.") stanowi warunek konieczny dla uchylenia kontrolowanych aktów – Sąd miał również na uwadze to, że przed doręczeniem decyzji z 5 grudnia 2024 r., 17 grudnia 2024 r. Skarżący złożył u Prorektor ds. Studenckich pismo, w którym prosił o wyjaśnienie, dlaczego miałby powtarzać semestr, a odmówiono mu prawa do przedłużenia terminu do złożenia pracy dyplomowej (k. 85). W kontekście obowiązku informowania strony (art. 9 k.p.a.) wątpliwości te były tym bardziej uzasadnione, że Dyrektor Instytutu wcześniej uwzględnił wniosek Skarżącego z 15 września 2024 r. o przedłużenie sesji egzaminacyjnej do 25 grudnia 2024 r. (k. 83).
3.7. Co więcej, organ pierwszej instancji nie powiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w tym przedmiocie, chociaż w świetle art. 61 § 4 k.p.a. był do tego zobowiązany. W ten sposób organ dodatkowo uchybił art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie zapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Kolejno powyższe prowadzi do naruszenia art. 81 k.p.a., czyli przepisu według którego okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.
W przypadku wykreślenia z listy studentów trudno jest mówić o tym, że załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną – stąd też, zdaniem Sądu, niepowiadomienie Skarżącego o wszczęciu postępowania nie tylko naruszało jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu, ale również skutkowało tym, że żadna z okoliczności przywołanych w motywach decyzji nie mogła zostać uznana za udowodnioną.
Już tylko z tego względu Rektor, kierując się art. 138 § 2 k.p.a., powinien był uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazać przy tym należy , że Rektor, przed wydaniem decyzji, również nie powiadomił strony o końcowej możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy – czym również naruszył art. 10 § 1 k.p.a.
3.8. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną, a przede wszystkim usunie opisane uchybienia proceduralne, tj. powiadomi Skarżącego o wszczęciu postępowania, dalej zaś poinformuje go o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również udzieli Skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, tak aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
3.9. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło