III SA/Kr 614/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 marca 2015 nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie składki na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że brak jest osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek uwidoczniła, że należy do niej objęty zajęciem komorniczym dom o powierzchni ok. 180m2. Wedle oświadczenia, nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Swoje dochody oszacowała na 529 zł netto zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest osobą trwale niezdolną do pracy. Nadmieniła, że chodzenie sprawia jej ogromne trudności. Podniosła, że nie jest w stanie stawić czoła trudnościom związanym z utrzymaniem . Powiada, że nie ma nawet środków na jedzenie. Wskazała, że posiada zadłużenie w opłatach za gaz, wodę i prąd w sumie na 514,05 zł. W konsekwencji z zasiłku zostaje jej 14,95 zł. Do wniosku dołączyła kopie posiadanej dokumentacji lekarskiej i wyników badań analitycznych. Ponieważ nie jest to pierwsza sprawa skarżącej więc na podstawie jej wcześniejszych wyjaśnień okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że skarżąca także wcześniej posiadała obciążenia w opłatach. Cierpi na przewlekłą chorobę z cechami progresji wraz z współistniejącymi. Wymaga specjalistycznego leczenia. Leczenie jest jednak utrudnione z racji nie tolerancji wielu leków oraz nawracających infekcji. Schorzenia skarżącej ograniczają jej zdolność do poruszania się. Legitymowała się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności uznającym skarżącą za osobę z umiarkowanym stopniem naruszenia sprawności organizmu, zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Korzysta ze wsparcia oferowanego przez ośrodek pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, dochody. Oświadczenia te uzupełnione informacjami dostępnymi na zasadzie notorii urzędowej są wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Znajdują bowiem potwierdzenie w okazanych kopiach dokumentów źródłowych. Korespondują z oświadczeniami wcześniej składanymi. Sytuacja skarżącej jest nieszczególna. Tak bowiem należy postrzegać osobę ze znikomym dochodem, mającą problemy z regulowaniem podstawowych należności, zadłużoną, borykającą się z egzekucją komorniczą i z problemami zdrowotnymi. Okoliczność, że do skarżącej należy dom w którym zamieszkuje nie zmienia tego oglądu. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tej części wyjaśnień skarżącej, gdzie wskazuje że jest on objęty zajęciem komorniczym. Biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżącej trudno czynić jej jakieś zasadnicze zarzuty, że nie stara się poprawić swej sytuacji. Uwzględniając to wszystko i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W przedstawionej sytuacji skarżąca nie jest bowiem w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W konsekwencji działanie takie stanowić będzie dla skarżącej pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.