III SA/Kr 615/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2018 r. Nr: [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla J. M. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka J. M. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synami: J. M. ur. 2005 r. i P. M. ur. 2015 r. Ich miesięczny dochód wynosi 2.080 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 1.530 zł i alimenty na dzieci w wysokości 550 zł. Wnioskodawczyni nie dysponuje majątkiem nieruchomym, zasobami pieniężnymi, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Zobowiązania i stałe wydatki rodziny przedstawiają się następująco: prąd 150 zł, gaz 50 zł, woda 50 zł, telefon 50 zł, internet 48 zł, opał 150 zł, środki czystości, leki i żywność 700 zł, spłata karty kredytowej 400 zł, paliwo 300 zł, odzież i buty 60 zł, opłaty w szkole 120 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że nie mieszka z mężem i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a orzeczenie o separacji uprawomocniło się. Jedyne pieniądze, jakie od niego otrzymuje to alimenty na dzieci w kwocie 550 zł, które są wypłacane za pośrednictwem komornika. Skarżąca nie posiada żadnej wiedzy na temat pracy i zarobków męża. Obecnie wstrzymana została wypłata świadczeń wychowawczych na drugie dziecko. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Odnośnie wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Do takiej właśnie kategorii należy przedmiotowa sprawa, opatrzona symbolem 6329. Powyższe oznacza, że skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie J. M. korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jej wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji orzekający działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowił jak w pkt. I sentencji. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domaga się również ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zdaniem orzekającego J. M. wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Nie jest ona bowiem w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów wynagrodzenia adwokata z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i synów. Kwota otrzymywanego wynagrodzenia za pracę i alimentów na dzieci jest na tyle niska, że wystarcza jedynie na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb członków rodziny. Skarżąca nie dysponuje przy tym żadnymi składnikami majątku, oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone. Przedstawiona sytuacja materialna skarżącej pozwala na stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, dlatego orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.