III SA/Kr 616/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 kwietnia 2019 r. nr: [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z [...] 2018 r., nr [...], uznał zasiłek rodzinny wypłacony W. S. (dalej: skarżący) na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2014 r., nr [...], w okresie od 21 lutego 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r., w wysokości 3.268,60 zł za nienależnie pobrany wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości 107,01 zł oraz zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla opiekuna wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 29 listopada 2018 r. do dnia spłaty należności. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 22 stycznia 2019 r. w trybie art. 44 k.p.a. I awizo nastąpiło w dniu 8 stycznia 2019 r., II awizo w dniu 16 stycznia 2019 r. W. S. odwołanie od powyższej decyzji wniósł w dniu 25 lutego 2019 r. (data nadania w UP). Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "SKO") postanowieniem z 3 kwietnia 2019 r., nr: [...], na podstawie art. 134 i art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018, poz. 2096, dalej jako: "k.p.a."), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez W. S. od decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że zgodnie art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Następnie organ zaakcentował, że przepis art. 44 § 4 k.p.a. nie uzależnia skuteczności doręczenia przesyłki od umieszczenia na niej jakichkolwiek adnotacji, a jedynie od zachowania trybu przewidzianego w tym przepisie, w tym podwójnego awizowania przesyłki pod prawidłowym adresem. W rozpoznawanej sprawie tryb ten został zachowany, ponieważ przesyłka pocztowa została awizowana dwukrotnie, tj. w dniu 8 stycznia 2019 r. oraz w dniu 16 stycznia 2019 r. Zatem, biorąc pod uwagę powyższe uregulowania, organ przyjął, że doręczenie skarżącemu zakwestionowanej decyzji nastąpiło w dniu 23 stycznia 2019 r., natomiast odwołanie datowane na dzień 22 lutego 2019 r. zostało nadane placówce pocztowej w dniu 25 lutego 2019 r., tj. z uchybieniem ustawowego 14-dniowego terminu na dokonanie tej czynności, który bezskutecznie upłynął z dniem 6 lutego 2019 r. Odwołujący się nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego. Fakt uchybienia terminu ma bowiem charakter obiektywny. Powyższe okoliczności nakazują Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Norma prawna wynikająca z art. 134 k.p.a. ma charakter imperatywny - wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu II instancji w każdym przypadku, gdy takie uchybienie ma miejsce. Dla obowiązku tego bez znaczenia pozostają przyczyny, które spowodowały uchybienie terminu. W. S. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, podnosząc, że skuteczne doręczenie decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2018 r. nastąpiło w dniu 11 lutego 2019 r. Jednocześnie stwierdził, że składając odwołanie miał na uwadze również zawarcie w nim wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej zwaną "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). W razie braku naruszeń prawa sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§1). Sprawa została rozpoznana w trybie uroszczonym (na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów) zgodnie z art. 119 § 3 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdza, że skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, że kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie podlegało postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze z 3 kwietnia 2019 r., nr: [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2018 r. nr [...]. Podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia stanowi przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. Skarżący kwestionuje ustaloną przez organ datę doręczenia mu decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2018 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na dzień 23 stycznia 2019 r. (dalej także jako "decyzja organu I instancji"), twierdząc, że doręczenie to nastąpiło w dniu 11 lutego 2019 r. w siedzibie organu. Zdaniem zaś organu doręczenie to nastąpiło w dniu 23 stycznia 2019 r. w trybie art. 44 k.p.a. Wyjaśnienia wymaga, że prawodawca, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego i efektywnego biegu postępowania administracyjnego, wprowadził w art. 44 k.p.a. domniemanie skutecznego doręczenia takiego pisma. Zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego z art. 44 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek. Pierwszą jest niemożność doręczenia pisma w sposób określony w art. 42, a następnie w art. 43 k.p.a. Drugą z przesłanek jest pozostawienie pisma na przechowanie przez okres 14 dni w placówce pocztowej danego operatora pocztowego, w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego albo też w urzędzie właściwej gminy (miasta), w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta), upoważnioną osobę lub organ. Trzecią przesłanką jest zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, odpowiednio w placówce pocztowej albo w urzędzie właściwej gminy (miasta). Czwartą przesłanką jest, w przypadku niepodjęcia przez adresata przesyłki we wskazanym terminie, pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Z uregulowania art. 44 k.p.a. wynika, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Rację w niniejszym sporze Sąd przyznał organowi, gdyż jego stanowisko znajduje oparcie w aktach administracyjnych. I tak, w aktach administracyjnych organu I instancji znajduje się koperta zawierająca decyzję organu I instancji, zaadresowana do skarżącego z adnotacją "Zwrot - nie podjęto w terminie". Analiza awizo pozostawionego w oddawczej skrzynce pocztowej adresata prowadzi do wniosku, że zostało ono wypełnione w sposób zgodny z art. 44 k.p.a. Przesyłka ta została również dwukrotnie awizowana: w dniu 8 stycznia 2029 r. i 16 stycznia 2019 r. Zatem doręczenie decyzji organu I instancji skarżącemu nastąpiło w dniu 22 stycznia 2019 r. (licząc 14 dni od pierwszego awizo – art. 44 § 4 k.p.a.). W tej sytuacji brak jest podstaw do podważenia prawidłowości dokonanego doręczenia w tzw. trybie zastępczym określonym w art. 44 k.p.a. Wprawdzie SKO przyjęło, że doręczenie to nastąpiło w dniu 23 stycznia 2019 r., ale błąd ten nie ma istotnego znaczenia dla rozpoznania sprawy, bowiem nie wpływa na jej rozstrzygnięcie, co z kolei nie powoduje konieczności jego uchylenia. Odwołanie datowane na dzień 22 lutego 2019 r. zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 25 lutego 2019 r., tj. z uchybieniem ustawowego 14-dniowego terminu na dokonanie tej czynności, który bezskutecznie upłynął z dniem 6 lutego 2019 r. Jak wynika z powyższego wszystkie wskazane powyżej przesłanki doręczenia zastępczego zostały w sprawie spełnione. Skarżący swoje stanowisko o doręczeniu mu decyzji organu I instancji w dacie 11 lutego 2019 r. opiera na fakcie, że w tym dniu odebrał osobiście jej kserokopię (vide: oświadczenie skarżącego z 11 lutego 2019 r.). Zasadą jest, że przesyłkę pozostawia się w aktach sprawy skoro nie została ona odebrana z urzędu pocztowego przez adresata (art. 44 § 4 k.p.a.). Nie oznacza to jednak, że w sytuacji gdy następnie skarżący wniósł o wydanie nieodebranej, a skierowanej do niego korespondencji, istnieją prawne przeszkody do wydania zawartości przesyłki, czy kserokopii decyzji. W świetle art. 44 k.p.a., dla ustalenia daty doręczenia pisma decydujące znaczenie mają daty awizowania przesyłki (umieszczane na kopercie) w związku z normą wynikającą z art. 44 § 4 k.p.a. Skoro skutek doręczenia już nastąpił z konkretną datą, to późniejsze doręczenie zwróconego przez pocztę pisma, czy wydanie jego kserokopii, nie wywołuje żadnych skutków prawnych w tym znaczeniu, że nie otwiera na nowo biegu terminów. Wyłącznym celem ww. przepisu jest możliwość przyjęcia fikcji doręczenia usuwającej organom przeszkodę do dalszego prowadzenia postępowania lub uznania za skutecznie doręczonego orzeczenia w sprawie (np. w sytuacji świadomego uchylania się przez stronę od odbioru pism urzędowych). Takie znaczenie ma zatem pozostawienie przesyłki w aktach sprawy ze skutkiem jej doręczenia (por. szerzej wyrok WSA w Szczecinie z 10 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 480/19, publ. LEX nr 2697683). Reasumując, w ustalonym stanie faktycznym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.