III SA/Kr 619/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 14 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 14 marca 2011 r., [...] Kurator Oświaty, po rozpatrzeniu odwołania A. P., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Zespołu Szkół [...] w K " z dnia [...] 2010 r. Nr [...]", którą orzeczono o skreśleniu A. P. z listy uczniów klasy trzeciej Technikum [...] Nr [...] wchodzącego w skład Zespołu Szkół [...]. W podstawie prawnej decyzji organu II instancji powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 31 pkt 5 lit. b ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 z późn. zm.), oraz § 58 ust. 1 pkt 7 statutu Zespołu Szkół [...]. Uzasadniając decyzję Kurator Oświaty wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Opisując decyzję Dyrektora Zespołu Szkół [...] w K jako wydaną " dnia [...] 2010 r. za Nr [...]" wskazano, że została wydana na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej Zespołu w trybie 41 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w przedmiocie skreślenia z listy uczniów oraz po zasięgnięciu opinii Samorządu Uczniowskiego. Faktyczną podstawę skreślenia stanowiło przewidziane § 58 ust. 1 pkt 7 statutu systematyczne lekceważenie obowiązków szkolnych, w tym duża liczba nieusprawiedliwionych godzin nieobecności na zajęciach. Wskazano, że w odwołaniu od decyzji Dyrektora Zespołu Szkół [...] podnoszono, że nieobecności w szkole i złe wyniki w nauce spowodowane są koniecznością podejmowania pracy dorywczej w celu zapewnienia warunków życia i utrzymania, oraz że opinia Samorządu Szkolnego nie ma formy postanowienia. Nawiązując do zarzutów odwołania Kurator Oświaty ustalił, że wydanie decyzji organu I instancji poprzedzone zostało Uchwałą Nr [...] Rady Pedagogicznej z dnia " 13 stycznia 2010 r.", oraz po zasięgnięciu opinii Samorządu Uczniowskiego. Przytaczając treść przepisu art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, w myśl którego dyrektor szkoły może w drodze decyzji skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki, na podstawie uchwały Rady Pedagogicznej po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego wskazano, że § 58 ust. 1 pkt 7 Statutu Zespołu Szkół [...] przewiduje jako podstawę skreślenia " systematyczne lekceważenie obowiązków szkolnych, w tym duża liczba godzin nieusprawiedliwionych." Organ odwoławczy wskazał, że w zaskarżonej decyzji organu I instancji ustalono, że uczeń systematycznie lekceważył obowiązki opuszczając bez usprawiedliwienia 57 godzin, oraz nie zmienił podejścia do obowiązków szkolnych mimo otrzymanego ostrzeżenia i dwóch nagan (ostatnia z 18.11.2010 r.). Organ odwoławczy ustalił, że nawet w okresie po wydaniu w I instancji decyzji w przedmiocie skreślenia z listy, odebranej 18 stycznia 2011 roku i po złożeniu odwołania, uczeń nie zmienił swego zachowania, dalej m.in. opuszczając lekcję bez usprawiedliwienia, co wynika z notatki służbowej Dyrektora Zespołu Szkół [...] z dnia 1 marca 2011 r. Nawiązując do ustaleń dokonanych przez organ I Instancji, oraz do treści notatki służbowej z dnia 1 marca 2011 r., którą opisano przebieg nauczania i problemy wychowawcze jakie stwarzał uczeń oraz próby ich rozwiązania, Kurator Oświaty uznał, że podniesiony w odwołaniu zarzut, iż skreślenie z listy uczniów wynika " z braku zrozumienia przez nauczycieli oraz braku pomocy pedagogicznej ze strony szkoły" nie jest uzasadniony, a samorząd uczniowski nie był obowiązany wyrazić opinii w formie postanowienia. Uznając zaskarżoną decyzję za uzasadnioną merytorycznie i formalnie poprawną, organ II instancji z powołaniem na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o utrzymaniu jej w mocy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję z wnioskiem o jej "unieważnienie" złożył A. P., podkreślając, że zaskarżoną decyzją "podtrzymano" decyzję Dyrektora Zespołu Szkół [...] Nr [...] z dnia [...] 2011 r., Nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów klasy [...] Technikum [...] Nr [...] w K. W zakresie uzasadnienia zarzutów skargi, skarżący odwołał się do przedłożonej przy skardze kserokopii odwołania z dnia 27 stycznia 2011 r. do Kuratora Oświaty od decyzji Dyrektora ZS w K Nr [...] z dnia [...] 2011 r. Z odwołania tego wynika, iż złe wyniki w nauce oraz nieobecności w szkole tłumaczył skarżący zmową wychowawcy i części grona pedagogicznego, i złą sytuacją materialną i mieszkaniową. Wskazywał, że od ukończenia 18 roku życia tj., od półtora roku jest na własnym utrzymaniu i zmuszony jest do pracy dorywczej. Wyjaśnił, że w czasie nieusprawiedliwionych godzin pracował, a mimo, że mógł te nieobecności sam usprawiedliwić nie czynił tego uważając, że było by to nieuczciwe. Podnosił też, że wobec zadeklarowanej pomocy finansowej dalekich krewnych będzie w stanie utrzymać się bez konieczności podejmowania pracy dorywczej. W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia i stanowisko prawne. Z przedstawionych przy odpowiedzi na skargę, akt postępowania administracyjnego wynika m.in. co następuje: - na k. 53 znajduje się decyzja Dyrektora Zespołu Szkół [...] z dnia [...] 2011 r., Nr [...] wyrzekająca o skreśleniu z dniem 17 stycznia 2011 r. A. P. z listy uczniów klasy [...] Technikum [...] Nr [...] w K na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, - powyższa decyzja odwołuje się do uchwały Rady Pedagogicznej Zespołu Szkół [...] w K Nr [...] z [...] 2011 r., oraz opinii samorządu szkolnego. Akta zawierają oryginał w/w uchwały Rady Pedagogicznej z dnia 13 stycznia 2011 ( k. 55) oraz datowaną na 17.01.2011 r., - nie mającą formy postanowienia – uwierzytelnioną za zgodność kserokopię" opinii uczniów o A. P." podpisaną przez przedstawicieli samorządu szkolnego, - na decyzji z [...] 2011 r. znajduje się podpis skarżącego opatrzony datą 18 stycznia 2011 r. i od tej decyzji złożone zostało datowane na 27 stycznia 2011 r. odwołanie ( k. 49 akt), z którym tożsama jest kserokopia stanowiąca załącznik skargi do WSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż zarzuty podniesione na jej poparcie. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w związku art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i stosują środki określone w ustawie. W myśl przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a.- Sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku wyrażonego na wstępie. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., Sąd uchyla decyzję (w całości lub w części) jeżeli stwierdzi inne (niż opisane pod lit. b) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Taka podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ma miejsce w sprawie. Pomijając oczywistą w świetle akt postępowania administracyjnego, zawartą w zaskarżonej decyzji Kuratora Oświaty omyłkę co do daty wydania decyzji organu I instancji, w dniu " [...] 2010 r.", a nie 17 stycznia 2011 r. czy daty uchwały Rady Pedagogicznej z dnia " 13 stycznia 2010 r.", a nie z dnia 13 stycznia 2011 r., na wstępie podkreślić należy, że zawarty w odwołaniu i podtrzymany w skardze zarzut, że opinia samorządu uczniowskiego nie została wydana w formie postanowienia nie jest trafny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypowiedziany został pogląd ( por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2007.10.08 Lex nr 341013), że przewidzianą art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty opinię samorząd uczniowski wydaje w trybie określonym w regulaminie samorządu, a przepis art. 106 § 5 k.p.a., nie ma zastosowania w postępowaniu przed organami samorządu uczniowskiego. Stanowisko to znalazło akceptację w piśmiennictwie ( Por. Mateusz Pilich Komentarz ABC 2008 do art. 39 ustawy o systemie oświaty). Jednakże w trybie wydania przez samorząd uczniowski opinii w tej sprawie dopatrzył się sąd innego uchybienia przepisom postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2576 z późn.zm.- dalej ustawa) stanowi, że Dyrektor Szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Taka regulacja wskazuje, że wydanie przez Dyrektora Szkoły decyzji w przedmiocie skreślenia z listy uczniów wymaga spełnienia trzech przesłanek; - zaistnienia przewidzianego statutem szkoły lub placówki przypadku, w którym ucznia można skreślić z listy, oraz uprzedniego; - podjęcia przez radę pedagogiczną uchwały w przedmiocie skreślenia ucznia z listy i - zasięgnięcia opinii samorządu uczniowskiego. W świetle powyższej regulacji przepisu ustawy jest oczywiste, że uchwała rady pedagogicznej jako stanowiąca " podstawę decyzji dyrektora" musi opowiadać się za skreśleniem ucznia z listy i musi poprzedzać zasięgnięcie przez dyrektora opinii samorządu uczniowskiego. Nie może zatem budzić wątpliwości i ta konstatacja, że przedmiotem opinii samorządu uczniowskiego w rozumieniu art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty jest sprawa skreślenia ucznia z listy. Powyższe stanowisko potwierdza brzmienie Regulaminu Samorządu Uczniowskiego Zespołu Szkół [...] w K. Zawarty w Rozdziale IV – sposoby działania – punkt 5 lit. e stanowi, że samorząd ( uczniowski) ma prawo do wyrażania pisemnej opinii, na prośbę Dyrektora, o uczniu skreślonym decyzją Rady Pedagogicznej. Oznacza to, że wydanie na podstawie art. 39 ust. 2 opinii przez samorząd uczniowski, winno być poprzedzone skierowanym do samorządu uczniowskiego wnioskiem o wydanie opinii o uczniu, co do którego Rada Pedagogiczna podjęła uchwałę o skreśleniu. Zawarta w aktach sprawy uchwała Nr [...] Rady Pedagogicznej z dnia 13 stycznia 2011 r., której przedmiotem jest skreślenie "ucznia" nie oznaczonego co do tożsamości, w podstawie swej powołuje m.in. § 58 pkt 7 Statutu, stanowiący, że uczeń może być skreślony z listy uczniów decyzją Dyrektora Szkoły – na podstawie uchwały rady pedagogicznej i po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego – w przypadku: pkt 7 systematycznego lekceważenia obowiązków szkolnych, w tym dużej liczby godzin nieusprawiedliwionych. Akta postępowania nie zawierają żadnego dokumentu, z którego wynikało by, że datowana na 17 stycznia 2011 r. a więc na ten sam dzień co decyzja Dyrektora Szkoły opinia samorządu uczniowskiego wydana została na wniosek – prośbę Dyrektora skierowaną do tego społecznego organu w systemie oświaty i przy powiadomieniu samorządu o treści uchwały Rady Pedagogicznej. Również tytuł "opinii uczniów o A. P." i jej treść nie wskazuje na to, iż jej przedmiotem jest zamiar skreślenia z listy uczniów poprzedzony stosowną uchwałą Rady Pedagogicznej. Treść opinii wskazuje na to, że jej przedmiotem była ocena samorządu uczniowskiego, co do tego czy przy pomocy kolegów skarżący może poprawić wyniki w nauce. W świetle powyższych okoliczności, akta postępowania administracyjnego nie dają podstawy do przyjęcia ustalenia, że wydanie przez samorząd uczniowski opinii z dnia 17 stycznia 2011 r. nastąpiło z zachowaniem przewidzianego art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty i punktem 5 lit. e Rozdziału IV Regulaminu Samorządu Uczniowskiego, trybu wydania tej opinii przewidującego powiadomienie samorządu uczniów o treści uchwały rady pedagogicznej i wniosek dyrektora o wydanie opinii w przedmiocie zamiaru skreślenia ucznia z listy. Niedopełnienie tych wymagań ustawowych stanowi uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność, że w świetle ustawy dyrektor szkoły nie jest związany opinią samorządu uczniowskiego wydaną w trybie art. 39 ust. 2, co potwierdza § 58 pkt 6 Statutu, nie zwalnia organu szkoły z obowiązku jej zasięgnięcia od samorządu uczniowskiego świadomego co do przedmiotu i znaczenia tego aktu. Nie można bowiem a’priori założyć, że opinia nie wskaże na takie okoliczności, które przemawiać będą przeciwko skreśleniu ucznia z listy, a za zastosowaniem innych środków dyscyplinujących. Te okoliczności powodują, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji uległy uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpatrując sprawę, należy zwrócić się do samorządu uczniowskiego o wydanie opinii w przedmiocie zamiaru wydania decyzji o skreśleniu z listy ucznia, skreślonego uchwałą rady pedagogicznej, a następnie rozważyć cały zebrany w sprawie przy ponownym jej rozpoznaniu materiał dowodowy. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w I punkcie sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi i treści uchylonych decyzji na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określono, że uchylone decyzję nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.