III SA/Kr 619/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 lutego 2022 r. znak SKO.ŚR/4111/1860/2021 w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia 7 lutego 2022 r. znak: SKO.ŚR/4111/11860/2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej: u.ś.r.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 15 listopada 2021 r. nr ŚR.5222.1.29.2021 o odmowie przyznania B. J. (dalej: skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką S. K. Na podstawie załączonych do wniosku dokumentów, organ pierwszej instancji ustalił, że matka skarżącej legitymowała się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 17 sierpnia 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z którym nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Z orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w K. z dnia 14 grudnia 2021 r. wynika, że niepełnosprawność matki skarżącej istniała od września 1995 r. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca sprawuje stałą i ciągłą opiekę nad całkowicie niesamodzielną matką, w związku z czym nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia. Uwzględniając jednak fakt, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała w wieku dojrzałym, tj., gdy miała ona 65 lat, organ stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjnego skarżącej nie przysługuje. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie to jest należne tylko wtedy, gdy niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Wójt Gminy Z. decyzją z dnia 15 listopada 2021 r. orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu wniesionym od tej decyzji, skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. i brak uwzględnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wskazującego na niekonstytucyjność przepisów dotyczących zróżnicowania sytuacji opiekunów z powodu daty powstania niepełnosprawności. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało wniesione odwołalnie za bezzasadne i decyzją z dnia 7 lutego 2022 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Kolegium wyjaśniło na wstępie, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy. Celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnyrn, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia. Ze stanu faktycznego przedmiotowej sprawy wynika, że zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 17 sierpnia 2021 r. matka skarżącej została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od czerwca 2021 r. Skarżąca wskazała, że zrezygnowała i nie podejmuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Kolegium wskazało następnie na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 - przywołanego także w odwołaniu od decyzji, zgodnie z którym art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust 1b u.ś.r., ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. Ustawodawca do dnia wydania niniejszej decyzji nie "poprawił" ww. stanu prawnego w kierunku naszkicowanym przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wskazując na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, Kolegium stwierdziło, że pomimo niezmienionego stanu prawnego, sądy wprost i bezpośrednio, a organy administracji publicznej pośrednio - powinny stosować się do wykładni zaprezentowanej przez Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wyroku, w odniesieniu do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym data ustalenia niepełnosprawności matki skarżącej, nie mogła być negatywną przesłanką w przedmiocie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny Kolegium uznało, że w sprawie nie zostały spełnione pozostałe przesłanki pozwalające na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium materiał zgromadzony w sprawie nie przekonuje do uznania za zasadne twierdzenia skarżącej o niepodejmowaniu zatrudnienia w związku z opieką nad matką. Zarówno we wniosku jak i odwołaniu podano okoliczności dotyczące sprawowania opieki, jednakże nie wskazano żadnych czynności, które wskazywałby na niemożność podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia z powodu opieki nad matką. Mając na uwadze prawne przesłanki istnienia obowiązków opiekuńczych, alimentacyjnych, obowiązujących zgodnie z ustawami i zgodnie z zasadami współżycia, wątpliwości Kolegium budzi żądanie wniosku wobec braku wskazania, w jaki sposób niepodejmowanie zatrudnienia jest związane z opieką nad matką, w zakresie przekraczającym wykonywanie ciążących na skarżącej obowiązków alimentacyjnych wynikających z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Oceniając skalę i zakres niezbędnej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, która oznacza pieczę nad osobą i powinna mieć charakter trwały, ciągły oraz osobisty bierze się pod uwagę, także to, że winna mieć charakter na tyle absorbujący, iż jej sprawowanie pozostaje nie do pogodzenia z wykonywaniem jakiejkolwiek pracy zawodowej (świadczenia pracy czy innej formy zarobkowania, o jakiej mowa w ww. art. 3 pkt 22 u.ś.r.). Realizacja recept, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, robienie zakupów, mierzenie ciśnienia, pranie, sprzątanie, gotowanie, nie stanowią czynności tak bardzo czasochłonnych, które wykluczałyby podjęcie zatrudnienia. Czynności te nie zajmują tyle czasu, aby determinowały konieczność całkowitej rezygnacji z zatrudnienia (lub jego niepodejmowania) czy też uniemożliwiały podjęcie pracy w ograniczonym jej wymiarze. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wraz z matką i swoją córką zamieszkuje w domu jednorodzinnym. W domu zamieszkuje również druga z córek osoby niepełnosprawnej. Matka skarżącej ze względu na wiek i schorzenia wymaga niewątpliwie wsparcia osób bliskich, jednak jak wskazano w wywiadzie środowiskowym, skarżąca dba o matkę osobiście i faktycznie sprawuje opiekę, jednak przygotowywanie posiłków czy leków i zorganizowanie czynności higienicznych, zwłaszcza w domu zamieszkiwanym przez wielu domowników, w tym osoby zobowiązane do alimentacji, nie potwierdzają, że czynności te uniemożliwiają podjęcie nawet częściowego zatrudnienia. Kolegium nie kwestionuje stanu zdrowia - licznych schorzeń osoby w podeszłym wieku, jednak, jak podkreślił organ odwoławczy, możliwość otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zależna jedynie od przesłanki powstania niepełnosprawności, ale przede wszystkim w sytuacji, gdy wnioskodawca wskazuje na sprawowanie stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Konieczne jest także wykazanie związku przyczynowego między tymi okolicznościami, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Podawane czynności opiekuńcze są typowymi czynnościami dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo, i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można więc przyjąć, że skarżąca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, a zatem nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która ma być trwała. Zdaniem Kolegium, zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką jest do pogodzenia z możliwością podjęcia zatrudnienia, choćby na 1/2 etatu. Kolegium podkreśliło, że na gruncie niniejszej sprawy uwzględnić należy okoliczność, iż w tym samym domu mieszka jeszcze inna córka osoby niepełnosprawnej, zobowiązana względem niej do alimentacji. Zarówno odwołanie, jak i wywiad środowiskowy pomijają milczeniem zakres wsparcia i pomocy od innych domowników. Mając na wadze powyższe ustalenia, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz przepisów k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji dokonały błędnych ustaleń w sprawie oraz błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. Matka skarżącej, która już zmarła, była osobą leżącą, obłożnie chorą, wymagającą stałej opieki i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Twierdzenie Kolegium, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą był do pogodzenia z możliwością podjęcia zatrudnienia, było całkowicie błędne. Co do innych domowników, skarżąca podniosła, że są to osoby które pracują i nie były w stanie sprawować ciągłej opieki. Mając na uwadze powyższe, wniosła o uwzględnienie skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wiosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia. Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej legitymowała się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 17 sierpnia 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z którym nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Z orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w K. z dnia 14 grudnia 2021 r. wynika, że niepełnosprawność matki skarżącej istniała od września 1995 r. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca w ramach opieki nad matką wykonywała takie czynności, jak przygotowanie i podanie posiłków, ustalanie wizyt lekarskich, podawanie leków, czynności związane z utrzymaniem higieny. Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymuszał na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż matka skarżącej, nie była w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Czynności skarżącej związane z opieką nad matką ograniczały się zaś do przygotowania i podania posiłków, ustalania wizyt lekarskich, podawania leków, czynności związanych z utrzymaniem higieny. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy. Stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. III SA/Kr 1386/21 i III SA/Kr 1418/21, z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1480/21, z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III SA/Kr 1601/21, z dnia 3 czerwca 2022 r. sygn. III SA/Kr 372/22, z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Kr 39/22 z dnia 13 września 2022 r., sygn. III SA/Kr 409/22 czy z dnia 14 października 2022 r., sygn. III SA/Kr 651/22 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może, ale nie musi, polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie skarżąca ma siostrę, mieszkającą w tym samym domu, w którym mieszka skarżąca i mieszkała ich matka, i nie zostało wykazane aby nie była ona w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad matką, ani też, aby skarżąca nie była w stanie uzyskać od siostry, zwrotu przypadającej na nią części świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdyby istotnie spełniła je wobec matki w części obciążającej siostrę, stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.