III SA/Kr 62/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek, NSA Wiesław Kisiel spr Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi C.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 2005 r. nr: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] 2005 roku, znak: [...] Prezydent Miasta cofnął C.B. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia organ administracyjny powołał art.140 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005 r., nr 108 póz.908 z późniejszymi zmianami). Cofnięcia dokonano na do czasu takiej poprawy stanu zdrowia strony, która umożliwiłaby ponownie prowadzenie pojazdów silnikowych. W uzasadnieniu powołano się na orzeczenie lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy [...] z dnia 3 czerwca 2005 r., nr [...] stwierdzające u C.B. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B. Również Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, orzeczeniem lekarskim z dnia 13 lipca 2005 r., nr [...] potwierdził istnienie u strony przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta C.B. podniósł, iż badania w dniu 3 czerwca 2005 r. były wykonane w Ośrodku Medycyny Pracy nieprawidłowo, a orzeczenie lekarskie jest krzywdzące. Natomiast w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu [...] 2005 r. nie zostały wykonane badania oczu. W przekonaniu strony, jego schorzenia nie ograniczały możliwości widzenia w stopniu uzasadniającym cofnięcie prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta. Decyzja SKO z dnia 18 listopada 2005 r., znak: [...], wydana została na podstawie art.140 ust.1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego stwierdził, że u C.B. występują przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami (art. 140 ust.1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym), a przeprowadzenie ponownych badań lekarskich uznano za zbędne. Orzeczenie lekarskie wydane przez Instytut jest ostateczne (§13 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami). Decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, wydawana w trybie art.140 Prawa o ruchu drogowym, ma charakter decyzji związanej, tzn. w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych przez ustawę, właściwy organ ma obowiązek orzec o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. W tym zakresie organ nie dysponuje uznaniem administracyjnym, tj. swobodą wyboru cofnięcia uprawnienia bądź zrezygnowania z takiego sposobu załatwienia sprawy. Niezastosowanie się przez organ do takiej regulacji byłoby rażącym naruszeniem prawa, prowadzącym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w ten sposób. Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył do sądu administracyjnego C.B., wskazując na błędnie podane daty oraz opieszałość w dostarczeniu odpowiedzi na czas. Podczas powtórnego badania lekarskiego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie otrzymał wyników poszczególnych badań, tylko orzeczenie końcowe. Wynik badań został wydane następnego dnia pod jego obecność. Natomiast w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego błędnie podano datę 11 lipca 2005 r. jako dzień badania lekarskiego w Instytucie, podczas gdy miało to miejsce 12 lipca 2005 r. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W razie stwierdzenia orzeczeniem lekarskim przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi (art.140 ust.1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). W Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego u strony stwierdzono istnienie przeciwwskazań tego rodzaju. Zgodnie z §13 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, powołane orzeczenie lekarskie Instytutu jest ostateczne i nie ma od niego odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. 1. Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia (art.122 ust.1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym). Natomiast bez skierowania zgłaszają się na badanie lekarskie osoby, o których mowa w art.122 ust.1 pkt 1, 2 i 6 oraz ust.2 Prawa o ruchu drogowym (§ 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, Dz.U. r.2004, nr 2 póz. 15, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art.123 ustawy). Decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (art. 140 ust.1). W dokumentacji przedłożonych w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do kontroli Sądu brak informacji w jakim trybie podjęte zostały badania stanu zdrowia C.B. został skierowany na badania w Ośrodku Medycyny Pracy. Pytanie to nie znalazło odpowiedzi również w czasie rozprawy z powodu nieobecności pełnomocnika organu administracyjnego. Sąd uznał, że powyższy brak mógł mieć wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy cofnięcia prawa jazdy i dlatego należało uchylić zaskarżoną decyzję w trybie art.145 § 1 pkt 1 litera a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 2. Sąd podziela pogląd skarżącego, iż nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie decyzji w jego sprawie. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art.10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § l tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art.10 § 2 K.p.a.). Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art.81 K.p.a.). Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat powyższych obowiązków organu, obejmuje prawo strony do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Uprawnienie strony do obrony swoich interesów jest realizowane w szczególności poprzez wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art.81 K.p.a.). Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nie jest dochowana wtedy, gdy strona jest jedynie obecna przy dokonywaniu czynności procesowych przez organ administracji publicznej. Konieczne jest zapewnienie stronie przez organ warunków realizacji jej uprawnienia do aktywnego udziału w poszczególnych etapach procedury administracyjnej. W mniejszej sprawie orzeczenia lekarskie wydał Ośrodek Medycyny Pracy (w dniu 3 czerwca 2005 roku) oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (w dniu 13 lipca 2005 roku). Na podstawie materiału dowodowego przedstawionego do kontroli Sądu nie wynika jednak, czy stronie zapewniono wgląd w akta. W aktach sprawy brak końcowego oświadczenia strony o zapoznaniu się z aktami sprawy oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. (por. wyroki NSA z 5 kwietnia 2001 r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 z dnia 17 lipca 2003 r., SA/Bd 1271/03, Orz.NSA2004, z.2, poz.83). Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego i w tym zakresie należało skargę uwzględnić w trybie art. 145 § 1 pkt l litera c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 3. Powołane wyżej orzeczenia lekarskie są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 września 2001 r., I SA 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999 r., I SA 1931/98; z dnia 5 listopada 1998 r., I SA 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż wprawdzie w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego nie określono wymagań, jakim winna odpowiadać opinia biegłych, ale z samej istoty tego dowodu wynika, że opinia ta musi zawierać uzasadnienie przyjętego stanowiska z jednoczesnym ustosunkowaniem się do dowodów, które stanowią podstawę jej sporządzenia. Organ winien bowiem znać szczegółowe motywy przyjęcia danego orzeczenia. Dlatego też orzeczenie niepełne, niejasne, lakonicznie uzasadnione, nie może być przez organ administracyjny przyjmowane bezkrytycznie. Organ nie może więc oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, niezawierającej przekonywującego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2002 roku, I SA 1406/01, LEX nr 141214) Tymczasem wydane w niniejszej sprawie opinie lekarskie (na których oparły swe rozstrzygnięcia organy administracyjne orzekające w sprawie) nie spełniają powyższych wymogów, w szczególności zaś nie zawierają pełnego, przekonywującego i jednoznacznego uzasadnienia. Sądowi nie została przedłożona jakakolwiek dokumentacja medyczna, ani inne dowody przeprowadzenia jakichkolwiek badań lekarskich. Orzeczenia lekarskie zawierają bowiem jedynie stwierdzenie istnienia przeciwwskazań do kierowania przez skarżącego pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B. Na podstawie ich analizy nie można stwierdzić czy skarżący poddany został wszechstronnym badaniom i czy uwzględniona została pełna dokumentacja jego leczenia. Co więcej, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych wyraźnie stwierdził, że nie przeprowadzał we własnym zakresie badania strony. Lakoniczność opinii lekarskich wykorzystanych w niniejszej sprawie powoduje, że nie jest możliwa rzetelna ocena przez Sąd ich wiarygodności i kompletności. W szczególności brak wyczerpującego opisu badań, problemów zdrowotnych, będących przeciwwskazaniem do prowadzenia pojazdów, nie wiadomo czy przeszkody są przemijające czy też nieusuwalne. Należało więc uznać, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadła bez prawidłowego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Uchybienia proceduralne wskazane w mniejszym punkcie uzasadnienia również uzasadniaj ą uchylenie zaskarżonej decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 litera c "Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 4. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zażądać przedstawienia przez organ I instancji całej dokumentacji sprawy i na tej podstawie ustalić listę czynności, niezbędnych do usunięcia wad wskazanych przez Sąd. Dopiero wtedy będzie możliwe ustalenie czy dla prawidłowego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego konieczne jest uchylenie decyzji wydanej w sprawie w I instancji.