III SA/Kr 621/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Wojewody z dnia 27 lutego 2008r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego R. G. kwotę 374,00 (słownie: trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta, decyzją z dnia [...] 2007r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. Nr 139, poz. 993 z 2006r. z późniejszymi zmianami) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000r. z późniejszymi zmianami) - orzekł o wymeldowaniu R. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. Ustalając stan faktyczny organ pierwszej instancji wskazał, iż K. G., najemca lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w K. złożyła w dniu 15.02.2007r. wniosek o wymeldowania z pobytu stałego R. G. z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że skarżący wraz z żoną i z córką zamieszkuje we Francji od ponad 9 lat. Podała także, że nie przyjeżdża do kraju i nie kontaktuje się z nią. W przeprowadzonym postępowaniu organ ustalił, iż skarżący od wielu lat przebywa we Francji, gdzie założył rodzinę. Skarżący mieszka, w służbowym mieszkaniu wraz z żoną i z córką która obecnie chodzi do szkoły we Francji. Kontrola meldunkowa dokonana przez funkcjonariuszy Policji, wykazała, że sąsiedzi nie znają w ogóle skarżącego i nie widują go w miejscu jego stałego zameldowania. W oparciu o powyższe ustalenia organ stwierdził, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, koncentracją codziennych czynności. Czynność zameldowania potwierdza jedynie stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. Skoro osoba opuszcza miejsce stałego zameldowania to konsekwencją tej czynności jest obowiązek wymeldowania się wynikający wprost z przepisu art. 15 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Dodatkowo Prezydent uznał, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają na celu likwidację fikcji meldunkowej polegającej na niezgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osoby. Powyższe okoliczności pozwoliły przyjąć organowi, iż skarżący dobrowolnie opuścił lokal, w którym był zameldowany, a jego centrum życiowe znajduje się obecnie we Francji. Z tego względu wymeldowanie skarżącego zlikwidowało fikcję meldunkową, jaka istniała do tej pory. Od powyższe decyzji odwołał się R. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Obszernie uzasadniając swoje stanowisko zarzucił organowi naruszenie przepisów materialnych jak i formalnych. Skarżący podniósł między innymi zarzut błędnej interpretacji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W jego bowiem opinii zaistniałe okoliczności, a w szczególności fakt nie przebywania po zameldowaniu się na pobyt stały, nie dowodzi jeszcze braku zamiaru pobytu stałego pod tym adresem. W opinii skarżącego nie jest także wskazane sztywne wyznaczenie granicy czasowej dla rozstrzygnięcia, czy mamy do czynienia z pobytem stałym, a jedynie ustalenie faktycznego zamieszkiwania oraz zamiaru danej osoby. Powyższa okoliczność sprawia zdaniem skarżącego, że nie można jedynie z powodu braku obecności R. G. w mieszkaniu na ul. [...] w K. w momencie kontroli dyscypliny meldunkowej, przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Komisariatu, wyciągać wniosku, iż R. G. w ogóle nie przebywa tam z zamiarem stałego pobytu. Co więcej podnosi skarżący, że posiada on w przedmiotowym lokalu rzeczy osobiste Skarżący stwierdził także, że przesłanka dobrowolności nie jest spełniona w jego sprawie. Dobrowolność wiąże się bowiem z brakiem przymusu przy podjęciu decyzji oraz w samym wyprowadzeniu się z danego lokalu. Nie miał zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu, ani też nie miał skoncentrowanych interesów życiowych we Francji. W jego bowiem przypadku zachodzi rozproszenie interesów życiowych między Polską a Francją. Przebywa bowiem zarówno w Polsce jak i we Francji, a więc nie opuścił lokalu na stałe. Tym samym nie ciążył na nim obowiązek wymeldowania się, bowiem istnieje on jedynie wtedy, jeżeli spełniona jest zarówno pierwsza jak i druga przesłanka z art. 15 ust. 2 w/w ustawy. R. G. wskazał także na uchybienia formalne, powodujące, że decyzja z dnia [...] 2007r. o wymeldowaniu nie jest decyzją w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a. Nie zostały bowiem spełnione wymogi nakazane art. 7, art. 80 i 89 § 2 k.p.a. Nie zostało także przeprowadzone prawidłowo postępowanie dowodowe, albowiem organ nie przesłuchał: K. G. i R. G. ale oparł się na relacjach pośrednich świadków. Wojewoda decyzją z dnia 27 lutego 2008r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ zaznaczył, że fakt nieprzebywania R. G. w lokalu przy ul. [...] w K. potwierdziła przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji kontrola dyscypliny meldunkowej, w trakcie której ustalono, iż skarżący nie jest znany wśród mieszkańców kamienicy. Dodatkowo organ stwierdził, iż zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W związku z wyprowadzeniem się skarżącego, o takim pobycie R. G. w lokalu przy ul. [...] w K. mówić nie można. Dowodzi tego przede wszystkim fakt, że okres 20 lat pracy i zamieszkania we Francji jest wystarczająco długi, aby można było zasadnie twierdzić, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pomimo, iż jak twierdzi przebywa tam czasami. Wojewoda podał także, iż okoliczność, że R. G. ma zamiar w przyszłości wrócić do kraju i zamieszkać w tym lokalu nie ma znaczenia w sprawie meldunkowej, albowiem badany jest stan faktyczny w dacie wydania decyzji tj. czy obecnie R. G. na stałe mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Analizując przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodowych osobistych Wojewoda zaznaczył, że zameldowanie jest wyłącznie czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt pobytu osoby pod danym adresem. Pozostawienie więc zameldowania skarżącego byłoby niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Dodatkowo organ uznał, że dla oceny przedstawionego przez samego skarżącego stanu faktycznego nie ma żadnego znaczenia, iż nie zamierza on zerwać swych więzi z Polską (posiada ważny paszport, przyjeżdża do kraju na krótkotrwałe pobyty), a po osiągnięciu wieku emerytalnego powrócić na stałe do Polski. W niniejszej sprawie nie jest bowiem oceniany stosunek uczuciowy i emocjonalny, lecz wyłącznie to, czy obecnie na stałe mieszka on w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na powyższą decyzję skargę wniósł R. G., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł zbliżoną argumentację do tej zawartej w odwołaniu. Zarzucił organom brak ustosunkowania się do jego zarzutów odnośnie braków w materiale dowodowym. Skarżący stwierdził także, że najważniejszą kwestią w niniejszej sprawie jest wola przebywania w lokalu. Raz jeszcze podkreślił, iż nie ma on zamiaru pozostania we Francji na stałe, ale wyłącznie do czasu pozyskania uprawnień emerytalnych. Wskazał także, iż jego córka rozpoczęła naukę w szkole podstawowej w K., co także dowodzi chęci powrotu do Polski. Skarżący zaznaczył, iż nie wyprowadził się z lokalu zamieszkałego przez wnioskodawczynie bowiem nie miał nigdy takiego zamiaru a jedynie czasowo go opuścił. R. G. zarzucił także organowi błędy formalne polegające na braku dostatecznej analizy materiału dowodowego, jak również zaniechania wyjaśnienia sprawy. Skarżący podniósł zarzut sfałszowania wniosku o podjęcie postępowania o wymeldowanie dokonane przez jego siostrę, a pełnomocnika wnioskodawczyni M. G. Skarżący wskazał na rozbieżność w charakterze pisma istniejące miedzy treścią a podpisem. Dowodzi to zadaniem R. G., że K. G. nie została tak naprawdę przesłuchana w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał także, iż obecnie jego żona jest zameldowana w K. na pobyt czasowy, a jego córka uczęszcza do szkoły w K. Te dwie okoliczności potwierdzają chwilowość jego pobytu we Francji, bowiem jego rodzina przebywa obecnie w Polsce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście niezasadnej. Organ raz jeszcze wskazał, iż skarżący od ponad 20 lat mieszka we Francji, a w Polsce bywa okazjonalnie. Potwierdza to cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zasada legalności przewidziana w tym przepisie umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" tej samej ustawy). Wskazać także należy, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga sprawę jedynie w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.). W myśl przytoczonego przepisu, organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zanim jednak nastąpi ocena czy organy meldunkowe właściwie zastosowały prawo materialne konieczne jest w pierwszej kolejności zbadanie czy nie doszło w toku postępowania do naruszenia przepisów proceduralnych, w tym przepisów normujących postępowanie dowodowe, a tym samym - czy prawidłowo ustalono stan faktyczny. Nie budzi bowiem wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma właściwe ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Wprawdzie zgodzić się trzeba z organem, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ meldunkowy rozpatrując wniosek o wymeldowanie osoby z pobytu stałego ma obowiązek ustalenia tego, czy osoba faktycznie opuściła lokal, w którym była zameldowana czy też w lokalu tym zamieszkuje. Niemniej jednak w niniejszej sprawie nie można uznać, że organy meldunkowe prawidłowo ustaliły, że skarżący w lokalu faktycznie nie mieszka. Organy nie rozważyły należycie całokształtu sprawy i nie przeprowadziły wystarczająco starannie postępowania dowodowego. Tym samym postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organy było sprzeczne z zasadą określoną w art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którym "organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy". Naruszony została tym samym zasada zawarta w art. 80 kpa, zgodnie z którą "organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". W pierwszej kolejności wskazać należy, iż organ był zobowiązany do przesłuchania wnioskodawczyni, a zarazem głównej najemczyni lokalu – K. G. Opieranie ustaleń faktyczny wyłącznie na przesłuchaniu świadków w dodatku nie zamieszkałych w przedmiotowym lokalu i skonfliktowanych jak wynika z akt sprawy ze skarżącym narusza bowiem przywołaną powyżej zasadę. Nie zostało zatem ustalone, kto tak naprawdę wniósł przedmiotowym wniosek i czy stan faktyczny wygląda tak jak go przedstawił pełnomocnik K. G. – M. G. Powyższa okoliczność sprawia, iż nie doszło do weryfikacji wniosku przez organy, które oparły się wyłącznie na zeznaniach osób postronnych, nie związanych z lokalem, a przez to nie mających należytego rozeznania sytuacji. Tymczasem to właśnie wnioskodawczyni zamieszkująca przedmiotowy lokal może skutecznie odnieść się do twierdzeń skarżącego odnośnie jego pobytu w niniejszym lokalu. Wyłącznie również K. G. posiada informacje o częstotliwości pobytu skarżącego w owym mieszkaniu. Zasadne było by też przeprowadzenie wizji lokalnej w miejscu zameldowania skarżącego celem ustalenia czy rzeczywiście posiada on w nim rzeczy osobiste, jak twierdzi w skardze. Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny rozważyć także, fakt, że samo podjęcie zatrudnienia przez określoną osobę poza miejscem jej stałego zameldowania nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, że opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 w/w ustawy. Należy bowiem wziąć pod uwagę dalsze okoliczności, a mianowicie zamiar jego opuszczenia i skoncentrowania spraw życiowych w innym miejscu oraz zerwanie związków z dotychczasowym lokalem. Istotną okolicznością jest podnoszony już na etapie postępowania odwoławczego fakt, iż rodzina skarżącego jego córka i żona przebywają w K., a córka rozpoczęła naukę w szkole podstawowej. Rozpoznając sprawę organ uzupełni materiał dowodowy poprzez wyjaśnienie wyżej wskazanych kwestii. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 ppsa, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. O zwrocie kosztów Sąd orzekł zgodnie z treścią art. 200 ppsa.