III SA/Kr 631/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie : WSA Halina Jakubiec spr. WSA Tadeusz Wołek. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2008 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr : [...] w przedmiocie nagrody rocznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją z dnia [...] znak [...] wydaną na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 11 a i 95 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006r., nr 96, poz. 667 ze zm.) Komendant Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej przyznał R. C. nagrodę roczną za 2002r. w wysokości 50% jednomiesięcznego uposażenia tj. 1495,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...], sygn. akt [...], której wypłata została zawieszona decyzją personalną nr [...] Komendanta Powiatowego PSP z [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że R. C. nabył na przełomie [...] i [...] 2007r uprawnienie do nagrody rocznej za rok 2002 z uwagi na to, że odpadła przyczyna zawieszenia jej wypłaty na skutek umorzenia z dniem [...] toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania dyscyplinarnego z powodu przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej (zgodnie z art. 119 ust. 1 w/w ustawy). Obniżenie wysokości nagrody wynika natomiast z faktu orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego warunkowego umorzenia prowadzonego przeciwko skarżącemu postępowania karnego o czyn z art. 155 kodeksu karnego (polegającego na nieumyślnym spowodowaniu śmierci), przy czym w uzasadnieniu przyjęto za podstawę prawną art. 95 ust. 4 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w brzmieniu obowiązującym do 1.11.2007r. Organ odwołał się również do charakteru czynu opisanego w w/w wyroku a popełnionego przez skarżącego w dniu [...] podczas ćwiczeń z zakresu ratownictwa wodnego na progu wodnym rzeki "A.", wskutek którego śmierć poniósł strażak P. W., a który polegał na zaniedbaniu obowiązków jako dowódcy jednostki [...] odpowiedzialnego za bezpieczeństwo i higienę pracy w czasie ćwiczeń i akcji ratunkowej. Uznał, że czyn ten ma związek bezpośrednio z pełnioną przez skarżącego służbą, akcentując winę skarżącego w przedmiotowym zdarzeniu. Decyzją z dnia [...] znak [...] Komendant Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej uzupełnił na podstawie art. 111 § 1 § 2 kpa w/w decyzję poprzez dodanie w sentencji po określeniu "od dnia" wyrażenie "21 marca 2007." W odwołaniu R. C. zarzucił wadliwie powołaną podstawę prawną decyzji, nie mającą związku ze sprawą. Art. 95 ust. 6 ustawy o PSP określa bowiem przesłanki obniżenia nagrody rocznej, niemniej jednak nie dotyczy sytuacji warunkowego umorzenia postępowania. Ponadto wskazał, że nieprawidłowo wyliczona została kwota wysokości nagrody rocznej oraz to, że w powiązaniu z decyzją uzupełniającą - decyzja I instancji zawiera dwie daty uprawomocnienia się orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej tj. 20 i 21.03.2007r. Decyzją personalną nr [...] (znak [...]) z dnia [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 11a ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 95 ust. 6 pkt 1 ustawy o PSP i art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przyznał skarżącemu nagrodę roczną za 2002r. w wysokości 50% jednomiesięcznego uposażenia tj. w kwocie 1495 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 21.03.2007r. Organ wskazał, że decyzja I instancji posiada wady prawne z uwagi na powołanie przepisu, który regulował kwestie obniżenia nagrody rocznej w brzmieniu ustawy sprzed nowelizacji ustawy tj. sprzed 1.11.2007r., wskutek czego w decyzji powołano przepis regulujący obecnie zupełnie odmienną kwestię. Powinien być powołany art. 95 ust. 6 pkt 1 ustawy o PSP. Odnosząc się do przesłanki obniżenia nagrody rocznej organ podkreślił, że zdarzenie polegające na wydaniu wyroku umarzającego postępowanie wchodzi w zakres przepisu art. 95 ust. 6 pkt 1 w/w ustawy, gdyż samo umorzenie postępowania nie wyklucza winy oskarżonego (skazanego) a fakt popełnienia czynu zabronionego nie musi być w postępowaniu stwierdzony, ponadto przepis nie wymaga by skazano osobę prawomocnym wyrokiem Sądu. Wymaga się jedynie stwierdzenia faktu popełnienia przestępstwa, co miało miejsce w sprawie. Odnosząc się do kwoty obniżonej nagrody, po analizie dokumentów księgowych stwierdził, że jest ona prawidłowa. Odsetki ustawowe należy liczyć od daty 21.03.2007r., gdyż od tego dnia organ pozostaje w zwłoce. Data 20.03.2007r. jest jedynie datą uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18.04.2008r. R. C. zakwestionował stanowisko organu, że warunkowe umorzenie postępowania karnego jest stwierdzeniem faktu popełnienia przestępstwa, W wyroku warunkowo umarzającym nie następuje przypisanie danej osobie popełnienia czynu zabronionego ani też winy. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16.05.2000r. znak P 1/99, OTK 2000/4/111. Przytoczył również uzasadnienie orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej z [...] w którym stwierdzono, że wyrok Sądu Rejonowego umarzający warunkowo postępowanie przeciwko skarżącemu nie może być uznany za dowód popełnienia przewinienia noszącego znamiona przestępstwa. Dowodem może być tylko prawomocny wyrok skazujący. Stwierdził, że za podstawę obliczenia wysokości nagrody rocznej w sposób nieprawidłowy przyjęto wysokość obniżonego dodatku służbowego o kwotę 180zł, gdyż decyzja Komendanta w przedmiocie obniżenia dodatku została wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 25.04.2005r. uchylona i ta okoliczność znana była organowi w dniu wydania decyzji I instancji a decyzja wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy została zaskarżona, niemniej jednak odwołanie nie zostało rozpatrzone. Na koniec skarżący zakwestionował wskazanie w decyzji I instancji dwóch dat określających wymagalność odsetek tj. od uprawomocnienia się orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej i równocześnie innej daty, przypadającej po tym dniu, co stwarza niejasność w zakresie ustalenia daty, od której należy liczyć odsetki ustawowe od kwoty nagrody rocznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się powyższymi kryteriami należy wskazać, że skarga R. C. zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać za wyrokiem NSA z 4.10.2000r. sygn. V SA 283/00, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wiążą z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy. Miarodajny w tym zakresie jest stan obowiązujący w dacie wydania decyzji. Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że decyzja wydawana [...] w przedmiocie nagrody rocznej mogła być tylko i wyłącznie oparta o przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej w brzmieniu określonym przez ustawę z dnia 7 września 2007r. o zmianie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2007 r., nr 181, poz. 1291), wprowadzającą zmiany z dniem 1.11.2007r. Art. 95 ust. 6 ustawy otrzymał treść: Nagrodę roczną obniża się strażakowi nie mniej niż o 50 %, w przypadkach: 1) popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu; 2) naruszenia dyscypliny służbowej, stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem komisji dyscyplinarnej; 3) otrzymania opinii służbowej, o której mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2. Trafnie organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji wydając decyzję z dnia [...] przyjął błędną podstawą prawną - bo odwołującą się do stanu sprzed noweli z 1.11.2007r. (art. 95 ust. 4 pkt 1), podczas gdy decyzja zapadła po wejściu w życie w/w zmian. Niemniej jednak organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni przepisu art. 95 ust. 6 w/w ustawy w zakresie uznania, że sformułowanie z pkt 1: "popełnienie przestępstwa" mieści w sobie okoliczność warunkowego umorzenia postępowania karnego z uwagi na to, że orzeczenie sądu karnego tego rodzaju nie wyłącza samo w sobie stwierdzenia, że osoba oskarżona ponosi winę w zdarzeniu będącym przedmiotem postępowania karnego, inaczej rzecz ujmując - w pojęciu popełniła przestępstwo w rozumieniu prawa karnego. Nie można było w interpretacji omawianego przepisu pominąć znaczenia faktu, że nowelizacja z 1.11.2007r. doprowadziła do usunięcia z przepisu art. 95 ustawy o PSP samodzielnej przesłanki obniżenia nagrody rocznej w postaci warunkowego umorzenia postępowania (podobnie w przypadku przesłanki odstąpienia przez sąd od wymierzenia kary), pozostawiając w sferze prawa karnego przesłankę w postaci popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu. Istotny wpływ na zmiany w zakresie rozdziału 9 ustawy o PSP miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2000r. P 1/99, w którym orzekł, że art. 342 w zw. z art. 341 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555) jest zgodny z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w uzasadnieniu odnoszący się do m.in. charakteru orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania i jego skutków materialnych i procesowych. Trybunał stwierdził m. in., że "analiza przepisów kodeksu postępowania karnego regulujących treść orzeczeń zapadających w postępowaniu karnym dowodzi, że przypisanie oskarżonemu czynu następuje wyłącznie w wyroku skazującym, brak natomiast przypisania w orzeczeniu warunkowo umarzającym postępowanie karne (...) Skoro wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem skazującym, nie znajduje do niego zastosowanie art. 413 § 2 kpa; w konsekwencji w wyroku warunkowo umarzającym nie następuje przypisanie winy". Nastepnie wskazał, że "tryb orzekania o warunkowym umorzeniu postępowania wskazuje na to, że ustawodawca nie traktuje orzeczenia w kwestii umorzenia postępowania jako orzeczenie ostateczne - tak jak ma to miejsce w sytuacji stwierdzenia prawomocnym wyrokiem popełnienia przestępstwa". Powyższe stanowi kolejny argument przemawiający za niezasadnością przyjęcia przez organy, iż fakt warunkowego umorzenia postępowania prowadzonego przeciwko R. C. w zakresie podstaw do obniżenia nagrody rocznej należy utożsamiać z przesłanką w postaci popełnienia przestępstwa stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem Sądu. Uchybieniem organów jest również podnoszone przez skarżącego błędne obliczenie kwoty nagrody rocznej wskutek nieuwzględnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28.09.2006r. sygn. akt III SA/Kr 1157/04 uchylającego decyzję personalną Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości dodatku służbowego oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszej instancji. Organy przyjęły bowiem do ustalenia kwoty nagrody obniżoną pierwotnie kwotę dodatku służbowego, podczas gdy na dzień wydawania decyzji pierwszej instancji kwestia wysokości dodatku służbowego nie była prawomocnie rozstrzygnięta ( decyzja wydana wskutek ponownego rozpoznania sprawy została przez R. C. zaskarżona i toczyło się dopiero postępowanie odwoławcze). Wobec tego wysokość nagrody rocznej powinna podlegać weryfikacji. Nie znajduje uzasadnienia jedynie argument skarżącego o błędnym wskazaniu daty, od której należy liczyć odsetki ustawowe za zwłokę w wypłacie nagrody rocznej. W ocenie Sądu bezsporne jest w świetle faktu uprawomocnienia się orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej z dniem 20.03.2007r., że datą, od której organ pozostaje w zwłoce w wypłacie świadczenia jest dzień następny tj. dzień 21.03.2007r. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ uchybił przepisom prawa materialnego tj. art. 95 ust. 6 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej poprzez błędną jego wykładnię prowadzącą do wniosku, że warunkowe umorzenie postępowania mieści się w zakresie tego przepisu, jak też poprzez przyjęcie w sposób błędny wyliczonej kwoty nagrody rocznej - w sposób, który ma wpływ na wynik sprawy (doprowadzając niezasadnie do obniżenia kwoty nagrody rocznej) - co na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organ, wydając decyzję w przedmiocie nagrody rocznej dla R. C., uwzględni kierunek wykładni przepisu art. 95 ust. 6 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej wskazany przez Sąd w powyższym uzasadnieniu.