III SA/Kr 634/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2012 r. w dniu 31 października 2012 r. w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych W. M. złożył w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, mieszka w domu o powierzchni 64 m2 i posiada nieruchomość rolną o powierzchni 3,08 ha. Skarżący wskazał, że nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 2.005 zł, wyjaśniając, że składa się na to jego emerytura w wysokości 1.200 zł i emerytura małżonki w wysokości 805 zł. Z informacji podanych przez skarżącego wynika też, że na energię elektryczną przeznacza miesięcznie około 200 zł, na gaz 60 zł, na wodę i ścieki 80 zł, na telefony 120 zł, na ubezpieczenia 40 zł, na przejazdy 80 zł. Do tego dochodzi konieczność zakupu węgla na zimę za kwotę około 3.300 zł. Z uwagi na liczne schorzenia skarżący oraz jego żona korzystają z porad lekarzy specjalistów różnych dziedzin i wydają na leki wspólnie około 500 zł miesięcznie. Zdaniem skarżącego posiadana nieruchomość rolna nie przynosi dochodów, a jedynie generuje wydatki. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2012r. oddalił wniosek skarżącego w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, ustanawiając dla skarżącego adwokata z urzędu. W. M. wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza. Z treści sprzeciwu wynika, że skarżący zmodyfikował swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, twierdząc, że "sam będzie występował w swej obronie", a domaga się jedynie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym miejscu wyjaśnić trzeba że, stosownie do art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesienie sprzeciwu sprawia, że orzeczenie referendarza traci moc i wniosek o przyznanie prawa pomocy jest rozpatrywany od nowa. Skoro więc skarżący zmodyfikował treść swojego wniosku, rezygnując z ubiegania się o przyznanie pełnomocnika z urzędu, sąd był zobowiązany jedynie do rozpoznania wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W celu uzupełnienia materiału dowodowego wezwano skarżącego do podania, czy z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego otrzymywał dopłaty ze środków unijnych, w jakich latach te dopłaty otrzymywał i jaka była wysokość otrzymywanych dopłat. W odpowiedzi na wezwanie skarżący podał, że "od chwili uruchomienia dopłat" otrzymywał dopłaty z środków unijnych z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Skarżący odmówił jednak podania nawet w przybliżeniu wysokości otrzymanych dopłat, tłumacząc, że "nie prowadzi księgowości rachunkowej". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że to osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna wykazać, iż jej sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów. Oznacza to, że obowiązkiem wnioskodawcy jest rzetelne i dokładne przedstawienie swojej sytuacji majątkowej w taki sposób, by sąd mógł ocenić, czy zachodzą podstawy do zwolnienia strony od kosztów. Podkreślić trzeba też, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątku i dlatego powinna być stosowana tylko w wypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Natomiast przy ocenie możliwości płatniczych strony bierze się pod uwagę jej dochody oraz obciążenia finansowe budżetu rodzinnego. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że skarżący niezasadnie odmówił podania wysokości otrzymanych z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego dopłat ze środków unijnych. W ten sposób nie dopełnił on obowiązku rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej. Nie było bowiem możliwe zestawienie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów z ponoszonymi wydatkami, co ma zasadnicze znaczenie dla orzekania w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie można też uznać za trafne powoływanie się przez skarżącego na fakt, iż nie prowadzi księgowości. Dla potrzeb rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w zupełności wystarczające jest bowiem podanie przybliżonej kwoty otrzymanych dopłat. Trudno zaś przyjąć, że skarżący nie jest w stanie nawet w przybliżeniu oszacować wysokości otrzymanych dopłat do swojego gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżący, na którym spoczywał ciężar wykazania, iż w zachodzą w stosunku do niego podstawy do zwolnienia od kosztów, bezpodstawnie nie podał wszystkich istotnych, uniemożliwiając tym samym prawidłową ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Zatem należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do niego zachodzą przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245, 246 § 1 ppsa.