III SA/Kr 638/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] oddalający skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W dniu 26 września 2007r. A. G. złożył wniosek zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] oddalający skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej . Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy z urzędu, z uwagi na trudną sytuację finansową i brak środków finansowych na uiszczenie należnych kosztów sądowych i kosztów ustanowienia zastępstwa procesowego. Wskazuje, iż budżet domowy rodziny jest obciążony przez liczne spłacane pożyczki. Odnosząc się do wniosku skarżącego dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika bowiem, iż skarżący A. G. postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] sygn. akt [...] został całkowicie zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W związku z powyższym, ponowne rozpatrywanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezzasadne. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd umorzył postępowanie w tej kwestii. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, Sąd zważył , co następuje. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy Sąd ustalił, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego oraz jego żony w wysokości łącznie 2 185 zł. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawca posiada dom o pow. 100 m2 oraz nieruchomość gruntową o pow. 1,44 ha. Skarżący nie wykazuje żadnych cennych ruchomości ani oszczędności. Z dokumentów dołączonych przez wnioskodawcę do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika ponadto, iż rodzina spłaca dwie pożyczki łącznie w kwocie 5 141 zł. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych bądź ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) - Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane , gdy osoba wykaże, iż nie ma jakichkolwiek środków finansowych koniecznych dla uiszczenia kosztów, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata lub radcy w sprawie. W ocenie Sądu, przy obecnym stanie finansowym rodziny strony skarżącej, przy stałym dochodzie, posiadanym majątku będzie ona w stanie ponieść koszty ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie potwierdził i nie uwiarygodnił żadnych, oprócz kredytowych, obowiązkowych obciążeń domowego budżetu, które uzasadniałyby fakt, iż nie jest on w stanie wygenerować stosownej kwoty na koszty pełnomocnika z wyboru z osiąganych dochodów. Sąd pragnie wskazać, iż samo posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości ( domu jednorodzinnego, gospodarstwa rolnego ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto Sąd pragnie zaznaczyć, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności charakteryzujące sytuację finansową strony, nie została spełniona przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co znaczy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, co już miało miejsce wspomnianym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] i w zakresie ustanowienia zastępstwa procesowego z urzędu. Tym bardziej, iż przepis art. 246 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 cyt. ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona zatem wnosząc skargę do sądu musi liczyć się ze stosownymi kosztami. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie wnioskodawcy. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, w powyższej sprawie, okoliczności takie nie zostały skutecznie wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 w zw. z art. 173, art. 175 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ).