III SA/Kr 64/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2017 r., [...] w przedmiocie przekazanie ponaglenia celem nadania biegu w sprawie postanawia: oddalić wniosek. Skarżący zwrócił się do tutejszego Sądu o zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie mu adwokata z urzędu. W złożonym urzędowym formularzu "PPF" ograniczył się do wskazania, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami, posiada mieszkanie, które określił jako "norę", a miesięczny dochód rodziny to 140 zł z "MOPS". Zarządzeniem Referendarza sądowego z 14 czerwca 2018 r. wezwano skarżącego o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe: 1/ udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, w tym wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu, innych opłat. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc., 2/ wyjaśnienie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to jak często i w jakiej wysokości; 3/ wyjaśnienie czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna – jeśli tak przedstawienie na tę okoliczność zaświadczenia z właściwego urzędu pracy – wszystko w terminie 7 dni. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu 23 czerwca 2018 r. W odpowiedzi, pismem z 25 czerwca 2018 r. skarżący złożył "zażalenie" na ww. zarządzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie zważył co następuje: Skarżący nie wykazał, aby jego stan majątkowy uzasadniał całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, w tym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z tych to powodów wniosek został oddalony. Stosownie do art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast stosowanie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym gdy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwrot "gdy osoba ta wykaże", zawarty w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Innymi słowy, to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. W sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i musi odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 13 stycznia 2015 r., II OZ 1394/14, wszystkie orzeczenia opublikowane na stronie: www.nsa.com.pl). Podkreślenia wymaga, że same tylko oświadczenia czy twierdzenia wnioskodawcy są w aspekcie uznania określonego faktu za uprawdopodobniony, niewystarczające. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, aby możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2015 r., II OZ 13/15). Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 22 października 2014 r., II FZ 1294/14). Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2014 r., I FZ 28/14 oraz z dnia 24 lipca 2014 r., II GZ 393/14). Jeżeli jednak wnioskodawca odmawia nadesłania dokumentów, Sąd nie jest obowiązany do formułowania kolejnych wezwań do ich przedstawienia, ale dokonuje oceny w oparciu o już dostarczone materiały (por. postanowienie z 4 listopada 2014 r., I OZ 959/14). Ponadto wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, obowiązany jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjął wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki, która warunkuje zwolnienie go od kosztów sądowych. Pomimo wezwania, w żaden sposób nie udokumentował miesięcznych wydatków i dochodów, jak również nie wyjaśnił czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz czy uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych. Powyższe uniemożliwiło ocenę sytuacji materialnej skarżącego oraz analizę jego możliwości płatniczych. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 245 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.