III SA/Kr 643/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Rektora z dnia 28 marca 2012r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zapomogi losowej p o s t a n a w i a : 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 5 czerwca 2012r. (data prezentaty Sądu) P. T. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych. Posiada jedynie zasoby pieniężne w kwocie 496 zł. Podał, iż jego dochód stanowi stypendium w wysokości 1150 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż znajduje się w złej sytuacji materialnej. Nie jest nigdzie zatrudniony, samodzielnie rozlicza się z urzędem skarbowym. Skarżący jest zameldowany na stałe w domu rodzinnym, lecz nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego i mieszka przeważnie w domu studenckim. Ponosi wydatki miesięczne na opłacenie miejsca w domu studenckim w wysokości 390 zł. Rodzice są emerytowanymi nauczycielami. Ojciec dodatkowo jest inwalidą wojennym. Oboje leczą się na przewlekłe schorzenia związane z wiekiem i zaszłościami życiowymi. Skarżący leczy się na nadciśnienie tętnicze i bezdech senny w stopniu ciężkim co powoduje znaczne koszty m.in. związane z koniecznością zakupu aparatu ciśnieniowego do leczenia bezdechu sennego o wartości ok. 2000 zł. Natomiast zdiagnozowane u skarżącego nadciśnienie tętnicze stwarza konieczność zakupu leków (terapia wielolekowa składająca się z zestawu siedmiu lekarstw). Wszystko to razem wzięte powoduje, że koszty opłacenia pomocy prawnej oraz dalszego toku postępowania są znacznym utrudnieniem w dalszej egzystencji skarżącego. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2012r., sygn. akt III SA/Kr 643/12 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. W pierwszej kolejności referendarz sądowy stwierdził, iż twierdzeniom skarżącego co do wysokości posiadanych przez niego zasobów pieniężnych (496 zł) przeczy treść jego wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych w sprawach III SA/Kr 169/12 i III SA/Kr 168/12, z których wynika, że niespełna miesiąc wcześniej skarżący szacował posiadane przez siebie zasoby pieniężne na kwotę 2876 zł. Zdaniem referendarza sądowego, okoliczność ta siłą rzecz niweczy zasadność ustaleń co do tego, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, gdyż posiadane zasoby pieniężne i bieżące dochody pozwalają mu na opłacenie wpisu od skargi ustalonego na kwotę 200 zł. Równocześnie referendarz sądowy stwierdził, iż środki jakie pozostają skarżącemu po opłaceniu kosztów miejsca w domu studenckim wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb. Ponadto, zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego, musi on też rezerwować pewne środki na wykupienie koniecznych lekarstw, czy zakup ciśnieniomierza do leczenia bezdechu sennego. Referendarz sądowy uznał zatem, iż w obecnej sytuacji skarżący nie jest w stanie opłacić kosztów profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i dlatego przyznał mu prawo pomocy w tym zakresie. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w którym podniósł, iż rozbieżności w stanie jego oszczędności wynikają z wydatków na dom studencki, lekarstwa, wyżywienie i spłatę długów. Skarżący podniósł również, iż obecnie cierpi na przewlekłą i lekoodporną chorobę skóry, co pociąga za sobą konieczność zakupienia antybiotyków doustnych i w postaci maści oraz preparatów na trudno gojące się rany, a także znacznych ilości opatrunków. Skarżący stwierdził także, iż na podstawie tych samych danych, które podał we wniosku, zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zwolniły go od kosztów i ustanowiły dla niego adwokata. W związku z powyższym skarżący uważa, iż z uwagi na postulat spójności orzecznictwa i postanowień sądów oraz na zasadę interpretowania rozbieżności i wątpliwości na korzyść strony – jego sprzeciw jest uzasadniony. Do sprzeciwu skarżący dołączył kserokopie orzeczeń w/w Sądów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. W ocenie Sądu skarżący wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż z treści złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego dochód składa się tylko stypendium w wysokości 1150 zł. Z kwoty tej skarżący musi opłacić pobyt w domu studenckim (390 zł), utrzymać się oraz zakupić potrzebne mu lekarstwa. Należy również pamiętać, iż skarżącego czeka zakup aparatu ciśnieniowego do leczenia bezdechu sennego o wartości ok. 2000 zł. Skarżący posiada wprawdzie zasoby pieniężne jednak jest to kwota niewielka w stosunku do jego potrzeb – 496 zł. Za bez znaczenia Sąd uznał okoliczność, że skarżący posiadał wcześniej zasoby pieniężne w kwocie 2876 zł. Skarżący wyjaśnił bowiem w sposób przekonujący w sprzeciwie, iż pieniądze te wydał na opłaty, lekarstwa, wyżywienie i spłatę długów. Orzekając w kwestii przyznania prawa pomocy Sąd bada stan majątkowy strony na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie jaki on był wcześniej. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący nadal dysponowałby zasobami pieniężnymi w kwocie 2876 zł, to i tak, zdaniem Sądu, nie wystarczyłyby one na zaspokojenie jego potrzeb oraz opłacenie kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nieuwzględnienie w takiej sytuacji wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy oznaczałoby pozbawienie go prawa do sądu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.