III SA/Kr 645/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. przy udziale Prokurator Prokuratury Rejonowej D. J. sprawy ze skargi K. S,, A, S, na decyzję Wojewody z dnia 4 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. G. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Zaskarżoną decyzją z dnia 4 marca 2014 r., nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. jedn., Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych) utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2014 r., znak: [...], orzekającą o odmowie wymeldowania M. S. z pobytu stałego pod adresem W, ul. K. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wniosek o wymeldowanie M. S. z budynku przy ul. K w W złożyli A. S. i K. S. w dniu 1 sierpnia 2013 r., podnosząc, że centrum życiowe wymienionego od ponad 3 miesięcy znajduje się poza przedmiotowym budynkiem. Wskazali, że M. S. zabrał wszystkie swoje rzeczy, a opuszczając przedmiotowy budynek, nie dokonał obowiązku meldunkowego. Organ I instancji - Wójt Gminy - decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...], orzekł o odmowie wymeldowania M. S. z pobytu stałego W, ul. K uznając, że ww. przedmiotowego budynku nie opuścił dobrowolnie i trwale. Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. S., który podniósł, że M. S. od 3 lat nie przebywa w budynku przy ul. K w miejscowości W. Stwierdził, że ww. obecnie mieszka u dziadków i tam przewiózł wszystkie swoje rzeczy osobiste. Dodał, że M. S. znęcał się psychicznie nad babcią A. S. oraz że obecnie w sądzie toczy się sprawa o eksmisję M. S. i M. S. z budynku przy ul. K w miejscowości W (sygn. akt [...]). Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją z dnia 4 marca 2014 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego, w szczególności zeznań świadków, wynika, że M. S. nie opuścił lokalu w budynku przy ul. K w miejscowości W dobrowolnie i trwale. M. S. słuchany w dniu 5 września 2013 r. do protokołu przed organem l instancji wyjaśnił, że w budynku przy ul. K w W nie mieszka z tego powodu, że nie można tam wytrzymać psychicznie i fizycznie. Do przedmiotowego budynku czasami przychodzi, ale nie jest do niego wpuszczany przez ojca K. S. Ma zamiar powrócić do przedmiotowego budynku. Słuchani w charakterze świadków: G. S. i K. S. potwierdzili, że M. S. nie mieszka na stałe w budynku przy ul. K w W, ponieważ ma utrudniony dostęp do tego budynku z powodu wymiany zamka w drzwiach. Oględziny budynku przeprowadzone przez pracowników organu I instancji w dniu 12 listopada 2013 r. wykazały, że pokój, w którym mieszkał M. S. jest umeblowany i znajdują się tam rzeczy należące do niego, matki M. S. i brata W. S. W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie przytoczony materiał dowodowy bezspornie potwierdza, że M. S. nie opuścił budynku przy ul. K w W, korzysta z tego budynku w takim zakresie, w jakim jest to możliwe. W niniejszej sprawie jest oczywiste, że M. S. budynku przy ul. K w W nie opuścił dobrowolnie i trwale. Wymeldować można osobę wtedy, gdy całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści lokal i z niego nie korzysta. Przepisy ustawy o ewidencji ludności są przepisami porządkowymi i służą do rejestracji pobytu osoby w lokalu i na ich gruncie nic można załatwiać innych spraw spornych, w tym rodzinnych. Nawet sporadyczne przebywanie w budynku nie daje podstaw do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Aby można było wymeldować osobę z miejsca jej zameldowania, musi w sposób definitywny budynek opuścić i w nim nie przebywać. Wymeldowanie bowiem nie może nastąpić przed opuszczeniem lokalu. Przepisy z zakresu ewidencji ludności nie mogą służyć do wyprowadzenia osób z lokalu. Wnosząc na powyższą decyzję skargę do WSA w Krakowie A. S. i K. S. podnieśli, że winna być ona uchylona w całości. Na uzasadnienie powyższego wskazali na okoliczności podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji, sprowadzające się do faktu niezamieszkiwania M. S. pod wskazanym adresem, co – z racji ewidencyjnego charakteru meldunku – powinno skutkować jej wymeldowaniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. jedn., Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba nie tylko fizycznie nie przebywa w określonym lokalu, ale i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów połączony z zerwaniem wszelkich dotychczasowych więzów z dotychczasowym stałym miejscem pobytu. Pobytem stałym jest więc, w myśl art. 6 ust. 1 ustawy, zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wobec powyższego wykładnia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pozwala na przyjęcie, że sformułowanie "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego, jak to zdaje się rozumieją skarżący. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest jeszcze, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to ważne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności tych należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka itp.), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, opubl. LEX nr 50123 oraz z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, opubl. ONSA 1989 r., Nr 2, poz. 72). Przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu zawiera zatem zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe. Zarówno element przedmiotowy - fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego - jak i element podmiotowy - zamiar zlokalizowania centrum życiowego w innym miejscu niż miejsce stałego pobytu – winny być ustalone w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu i cel, w jakim to miejsce, na pewien czas, zostało opuszczone, a także o przyczynę opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, opubl. LEX nr 80643). W ocenie Sądu dokonana przez organy wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz dokonana ocena zgromadzonego w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy materiału dowodowego, jest prawidłowa. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że w okolicznościach niniejszej sprawy opuszczenie przez M. S. miejsca dotychczasowego zamieszkania nie było dobrowolne i trwałe. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że wymeldowanie z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywane do wyprowadzenia osoby z budynku, gdyż nie jest środkiem eksmisyjnym. Osobę można wymeldować tylko wówczas, gdy sama dobrowolnie opuści zajmowany budynek i trwale skoncentruje swoje sprawy życiowe pod innym adresem. Dodać przy tym należy, że z akt sprawy nie wynika, aby zapadł prawomocny wyrok eksmisyjny, który by został wykonany w drodze czynności egzekucyjnych. Z akt administracyjnych wynika natomiast, że zamki w drzwiach wejściowych do budynku – miejsca stałego pobytu M. S. zostały wymienione, co przyznał sam skarżący K. S. Wskutek tego M. S. miał utrudniony do niego dostęp. Nie był też do niego wpuszczany. Również, z materiału dowodowego wynika, że w spornym lokalu wymeldowywany pozostawił swoje rzeczy osobiste, co potwierdzają przeprowadzone przez pracowników organu I instancji w dniu 12 listopada 2013 r. oględziny. Zarówno z akt administracyjnych przedstawionych wraz ze skargą sądowi, jak i z załączników dołączonych do pisma skarżącej A. S. z dnia 26 listopada 2014 r. w postaci pozwu o ochronę naruszonego posiadania, ale przede wszystkim z kopii wyroku Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt [...], wynika, iż sąd nakazał pozwanym – skarżącym – a zarazem wnioskodawcom – aby przywrócili powodom M. S. i M. S. naruszone posiadanie poprzez wydanie im kompletu kluczy do drzwi wejściowych budynku i umożliwienie im w nim zamieszkania. Wobec powyższego, skoro uczestnik postępowania – M. S. – miał utrudniony dostęp do spornego lokalu, skorzystał pomimo istniejącego konfliktu rodzinnego z przysługujących mu środków prawnych, mających na celu powrót do dotychczasowego miejsca stałego pobytu, to taki stan rzeczy z pewnością nie może potwierdzać o jego dobrowolnym i trwałym opuszczeniu miejsca stałego pobytu, zwłaszcza, że w żaden sposób nie można uznać, iż jego zamiar opuszczenia miejsca stałego pobytu i zerwania z nim wszelkich więzów się uzewnętrznił. Jest to nie tylko subiektywne przekonanie M. S., ale przede wszystkim jest ono obiektywnie sprawdzalne. Powyższe pozwala w ocenie Sądu uznać, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – artykułów: 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie bez cienia wątpliwości wyżej wskazanych istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności związanych z nie zaistnieniem przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy decyduje o tym, że brak było przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu M. S. z miejsca stałego pobytu, a dawało wszelkie podstawy do wydania decyzji odmownej. Rozstrzygnięcie to należało więc ocenić jako zgodne zarówno z przepisami prawa procesowego jak i materialnego. Nie jest więc wystarczające powołanie się tylko na charakter postępowania ewidencyjnego, jako rejestrującego fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem. Ważne są jeszcze oprócz fizycznego nie przebywania okoliczności związane z zamiarem opuszczenia i zerwaniem z miejscem stałego pobytu wszelkich swoich więzów. Postępowanie o wymeldowanie nie może też służyć załatwieniu spraw majątkowych, czy też rozstrzyganiu uprawnień do lokalu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł - jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) - jak w punkcie II sentencji wyroku.