III SA/Kr 649/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 sierpnia 2011 r. wniosku B. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.H.U. "A" B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym postanawia: wniosek oddalić. W dniu 11 maja 2011 r. skarżący – B. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Ponadto, wskazał że nie ma nieruchomości, posiada natomiast zasoby pieniężne w kwocie 5.000 zł gotówką, a z przedmiotów wartościowych samochód marki Mercedes [...] o wartości 15.000 zł. Dochody swoje skarżący oszacował na kwotę około 2.000 zł. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślił, że żona pozostaje na jego utrzymaniu. Skarżący podniósł, że toczy się wobec niego kilkadziesiąt postępowań związanych z należnościami akcyzowymi i podatku VAT. Żona skarżącego, również ma sprawy przed sądem administracyjnym. Skarżący twierdzi, że dochody ledwo starczają na opłacenie wynajmowanego pokoju, mediów oraz bieżących wydatków. Podkreślił, że wszystkie oszczędności wpłacił na konto Urzędu Celnego z tytułu naliczonego podatku akcyzowego Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw w którym podniósł, że jest on jedynym żywicielem rodziny i musi opłacać bieżące rachunki. Fakt posiadania samochodu nie może dyskwalifikować go jako osobę, której należałoby przyznać prawo pomocy, gdyż pojazd posiada nieznaczną wartość, a służy głownie do prowadzenia działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, Nr 153, póz. 1270) zwanej dalej ppsa, stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Sąd mając obraz sytuacji majątkowej i rodzinnej przedstawionej przez skarżącego nie może przyznać wnioskowanego przez niego prawa pomocy. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę wziął pod uwagę fakt, iż skarżący złożył dziewięć skarg i będzie musiał opłacić dziewięć wpisów. W sprawie takiej jak ta wysokość jednostkowego wpisu ustalona zostanie w oparciu o § 2 ust. 3 pkt. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) i wyniesie 500 zł. W takim przypadku suma wpisów stałych we wszystkich sprawach wyniesie 4500 zł (500 zł x 9 = 4500 zł). Sąd dał wiarę skarżącemu, iż nie może sprzedać on samochodu ponieważ służy mu on do prowadzenia działalności gospodarczej, która jest podstawą utrzymania skarżącego i jego żony. Jednakże jak sam skarżący wskazał , posiada on oszczędności w kwocie 5000 zł w gotówce. Posiadane oszczędności, wystarczą na pokrycie wpisów we wszystkich prowadzonych przez skażanego dziewięciu sprawach. Ponadto skarżący posiada stały dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie ok. 2000 zł miesięcznie. Powyższe świadczy o tym, iż skarżący nie może być uznany za osobę ubogą zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 2 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.